E-Dergi

Hırsıyla mutlu olamayan bir insanın merhametle sonsuz mutluluğa erişmesi anlatılır bu hikâyede. Görünürde bir efendi, bir de uşak vardır. Oysa sona yaklaşılırken ne efendi vardır ne de uşak. Efendi, nefsine hükmedendir. Hikâyedeki efendi bunu başararak gerçek bir efendi oldu belki de. Tolstoy'u okuduğum için mutluyum. Hem betimlemeleri iyi hem de mesajları.

Sadece Santiago'nun azmini anlatıyor dersek ya yazara haksızlık ederiz ya da okuyucunun anlam alanının genişliğine. İnsan bazen hak ettiğini almak için daha fazla çaba harcar. Hakkı olan orada duruyordur. Ancak ona ulaşmak imkânsıza yakındır. Buna sebep olansa dış etkenlerdir. Sadece azim değildir anlatılan. Ayrıca Manolin'in yaralı ellerine baktığı Santiago, balıkçılar tarafından umursanmaz. Onlar için önemli olan tek şey balığın iskeletidir belki de. Emekten ziyade ganimet.

Martin Eden bir yanıyla Jack London'un ta kendisi. İnsan, kendi hayatına tarafsız bir bakış açısıyla yaklaşamaz. Yazar aksini yapmamış zaten. Martin Eden fazla bir şey bilmeyen bir tipten çok şey bilen, yazar olan, kitapları çok satılıp birkaç dile çevrilen esas adama evriliyor. Kitabın inandırıcılığını yer yer sorgulasam da gerçek bir hayatı okuduğuma ve yaşanmışlıkların kaleme döküldüğüne ikna oluyorum. Şimdi spoiler vereceğim.
Martin kendini gerçekleştirdi ama bu hedef onun sonu oldu. Ne insanlara tahammülü kaldı ne de dünyaya. Güneş doğarken battı Martin'in evrenine. Bitti yazısını okuduğumda anlamsız olan yaşamına anlam yükleyemeyen bir adamın hazin sonunu gördüm. Aşk her şey değildi, insanlar da öyle. Martin bunu fark etti fakat bu farkındalığın devamını getiremediği için ölmekten başka bir seçeneği kalmadı. Aslında Martin Eden, bir Edmond Dantes olmalıydı, olamadı. Edmond düştükten sonra ayağa kalktı, Martin ise ayağa kalktıktan sonra düştü. Ve bir roman kaybedişle bitti.

Bu kitabı anlamak için sağlam okurlarla okuma grupları oluşturulmalı. Zira boşluklar içeren bir eser. Yoruma açık olması sebebiyle de çözümleme noktasında başka fikirlere ihtiyaç duyuluyor. Kitabı okumaktan keyif almadım. Buna rağmen bitirebildiğim için yorum yapıyorum. Huzursuz olduğum bir kitaptı. Süssüz gerçekler acıtır çünkü.

Tolstoy'u okuyanlar bilirler. Bağımlılık yapan bir yazardır kendisi. Betimlemeleri çoğunlukla akılda kalır. Puşkin'in - en azından bu eserdeki- betimlemeleri de onunki gibi. Tam olarak öyle değil ama ona yakın. "Yüzbaşının Kızı" ilgi çekici bir olayı anlatıyor diyemem. Buna rağmen yazarın üslubu eseri okutturuyor. Ayrıca gerçek bir hayattan kesitleri okuyorsunuz. Sadece isimler değiştirilmiş. Çeviri de kaliteli bu arada. Söylemeden geçmemeli.