E-Dergi

Freiburg ve Heidelberg’de İslam bilimi okumuş, Zürih Üniversitesi’nde profesörlük yapmış bir akademisyenin eseri olarak, arşiv belgeleriyle, döneme ait kanunnameler ve elit tartışmaları belgeliyor. Gülhane Hatt-ı Hümâyûn’dan başlayarak, Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması, Redif Sistemi, Kura Kanunnamesi gibi kritik düzenlemelerin ideolojik ve pratik boyutlarını derinlemesine çözümlüyor. Heinzelmann 2004’te Almanca yazdığı tezi bu kitapta daha erişilebilir bir Türkçe formda sunuyor. Alanında popüler tarih sınıfını aşan, akademik düzeyde yöntemsel titizlikle hazırlanmış bir çalışma. Osmanlı modernleşme ve askerî dönüşüm çalışmalarına meraklı araştırmacılar ile akademik düzeyde bilgi edinmek isteyen öğrencilere güçlü bir kaynak olarak tavsiye edilir.

Kitap, Tanzimat’tan Sultan II. Abdülhamid’e kadar Osmanlı ordusunda gerçekleştirilen askerî reformları; Nizâm-ı Cedîd’den Redif Sistemi’ne, askerî modernleşme çabalarından kaldırılan Yeniçeri Ocağı’na dek detaylı analize tabi tutuyor. İlk kez ulaşılan arşiv belgelerini dönemin uygulamalarına dair doğrudan aktarımlarla destekliyor. Reformların hayata geçiş sürecinde yaşanan uygulama sorunları, tedarik eksiklikleri ve karşılaşılan direnişler ilk elden belgelerle açıklanıyor. Kitap, yoğun akademik referans içeren dipnot yapısıyla dikkat çekerken, aynı zamanda dönemler arası askerlik düzenlemelerini peş peşe sıralı bir biçimde ele alarak okuyucuya bütünsel bir çerçeve sunuyor. Osmanlı askeri modernleşmesini belgeye dayalı ve analitik yöntemle anlamak isteyen tarih araştırmacıları ile akademik düzeyde analiz arayan öğrenciler için değerli bir kaynak.

İngiliz muhabir ve ressam H. C. Seppings‑Wright, 1911–1912 Trablusgarp ve Balkan Savaşları’nda yerinde gözlemlerini ve çizimlerini ‘Hilal Altında İki Yıl’ adlı eserinde aktarıyor. Kitap, savaşın teknik yönleri yerine cephedeki insan hikâyelerini, donma, yetersiz teçhizat ve sağlık sorunlarını detaylı biçimde anlatıyor. Yazar, Türk cephesine karşı sıcak bir sempati gösteriyor; kişisel gözlemler ve suluboya çizimlerle bu yakınlığı destekliyor. Çeviri akıcı (Derin Türkömer), metin boyunca fotoğraf ve haritalarla zenginleştirilmiş. Akademik olmayan ama bir dönemi belgeleyen güçlü bir kaynak. Osmanlı ordusunun lojistik, sağlık ve moral sorunlarını sahici şekilde görmek isteyenler için eşsiz bir tanıklık sunuyor.

Boris Polevoy’un klasiği, Sovyet kurmaylığında görev yapan avcı pilot Aleksey Meresiev’in gerçek yaşam öyküsünü destansı bir anlatıya dönüştürüyor. 1942’de düşmüş, sıcak-soğuk farkı ve yaralar sonucu iki bacağını da kaybetmiş bir pilotun, 18 gün boyunca çamur ve açlık içinde hayatta kalıp, ardından protezlerle yeniden savaş uçağına dönmesini anlatır. Eser, dramatik kurgu ve Sovyet kahramanlık motifleriyle yoğrulmuş olsa da, dönemin koşulları ve kahramanın iradesi göz önünde bulundurulduğunda ilham verici ve etkileyici bulunmuş. Sözlü tarih ve arşiv materyallerine dayanıyor; ancak Sovyet propaganda unsurları da yer yer öne çıkabiliyor. Çeviri akıcı, anlatım sürükleyici; özellikle insan gücünün sınandığı dönemleri okumak isteyenler için ideal.

Celil Bozkurt’un bu çalışması, 1920–1939 yılları arasında Filistin’de yaşanan Arap-Yahudi çatışmalarını ve bu sürece dair Türk kamuoyunun tepkilerini inceliyor. Özellikle dönemin gazetelerinde yer alan haber ve yorumlara dayalı analizleriyle dikkat çekiyor. Kitap, Osmanlı sonrası dönemde Filistin’in nasıl bir sembole dönüştüğünü ve Türkiye’de bu meseleye nasıl bakıldığını anlamak için önemli bir kaynak sunuyor. İngiltere’nin ikircikli politikaları, Balfour Deklarasyonu’nun etkileri ve Türkiye kamuoyunun tepkileri belgelerle aktarılıyor. Akademik bir dil ve tarihsel yöntemle yazılmış; popüler bir anlatıdan çok, belgeye ve basın arşivine dayalı bir inceleme. Filistin meselesini tarihsel arka planıyla kavramak isteyenler için başlangıç düzeyinde, güvenilir ve dengeli bir başvuru eseri niteliğinde. Özellikle araştırmacılar ve tarih meraklıları için tavsiye edilir.