E-Dergi

Bundan yaklaşık 4,5 yıl önce Dinozorların Yükselişi ve Çöküşü’nü bitirdiğimde bu olağanüstü canlılar hakkında öğrendiklerim beni büyülemişti. Hala okuduğum en iyi popüler bilim kitapları arasındadır. Brusatte iyi bir bilim anlatıcısı ve dinozorlar konusundaki maharetini bu kitapta da sergilemekten geri durmamış. Sürüngen benzeri atalarımızdan günümüze kadar memelilerin geçirdiği evrimsel aşamaları -yer yer bunaltsa da- başarılı bir şekilde aktarmış. Bol bol memeli dişine doyacağınız bu kitabı tüm paleontoloji severlere öneriyorum. Bu arada kitabın kaynakça kısmı 65 sayfa sürüyor.

Neil Shubin, kaşiflerinden biri olduğu ünlü ''Tiktaalik Roseae'' fosilini kitabın merkezine koyarak bu önemli evrimsel geçişi, en uzak canlılarla dahi olan şaşırtıcı benzerliklerimizi ve evrimin yeni özellikleri nasıl ortaya çıkardığını anlatıyor. Bir tek içimizdeki balığı değil aynı zamanda bakteriyi, sürüngeni; sünger ve denizanası gibi canlılarla paylaştığımız ortak özellikleri gösteriyor. Bunu yaparken paleontolojiden, genetik araştırmalardan ve deneyimlerinden elde ettiği bilgileri kullanıyor. Temel düzeyde olan bu kitabı bitiren herkes bu ünlü fosilin nasıl keşfedildiğini, karmaşık yapıların nasıl ortaya çıktığını, canlılar arasındaki bağlantıları, evrimin yeni özellikleri nasıl var ettiğini, canlılarda gördüğümüz saçmasapan yapıların neden böyle olduğunu öğrenecek. Ayrıca yazarın evrimsel süreçlere dair daha fazla bilgi verdiği ''Canlılığın Tarihi Fosillerden DNA'ya Dört Milyar Yıllık Karnaval'' adlı kitabını da tavsiye ederim.

Dünya’nın oluşumundan insanın evrimine ve oradan, türümüzün çevreyi kirleterek Dünya’yı bir kez daha yok oluşa sürüklediği günümüze kadar olan başlıca olaylar kısaca ele alınmış: Dünya’nın, Güneş ve diğer gezegenlerle beraber oluşması, kıtaların belirmesi ve değişimi, yok oluşlar ve önemli canlı gruplarının ortaya çıkışı… Akıcı bir dille anlatılan konular yeteri kadar görselle (her ne kadar siyah-beyaz olsa da) zenginleştirilmiş. Knoll meslekî deneyimlerinden okuyucuların faydalanması konusunda da isteksiz görünmüyor. Dünya ve canlılık tarihinin birlikte ele alındığı bu kitabı bilimseverlere tavsiye ediyorum.

Canlılığın tarihinin kısaca anlatıldığı bir evrimsel biyoloji kitabı. Bilgi yükü fazla olmasına rağmen temel düzeyde. Siyah-beyaz görseller hemen hemen her sayfada yer alıyor. Doğrudan evrim teorisini ele almaktansa canlılığın tarihine odaklanılmış. Yine körelmiş organlar ve adaptasyonlar genişçe yer almış. Yazar kimi yerlerde görüşlerine ve yaşadığı ülkeye dair eleştirilere yer vermiş.

Olumsuz yönlerine gelecek olursam; sıklıkla yanlış bilgilere ve dil bilgisi hatalarına rastladım. Kitabın sonunda verilen kronolojide bile hatalara rastlamak mümkün. Yazar keşke bunlara dikkat etseydi. Diğer kitaplarını okumadım ama evrimle ilgili başka kitaplara yönelmek daha doğru olur.

Everest’in zirvesi de olsa dağcılar için ulaşılamaz diye bir şey yoktur. Onları birçok uçurum, dik yükseklikler ve daha sayısız engel bekler. Dağcı işini bilip uygun yolları seçtiği sürece zirve ulaşılmaz olmaktan uzaklaşır. Olasılıksızlık Dağı, canlıların uçurumlarından atlayamadığı, doruklarına herhangi bir hileyle, öylece varamadığı bir metafordur. Dawkins, yaratılışçıların göz, yumuşakça kabukları gibi karmaşık yapıların tek bir mutasyonla oluşamayacaklarını ve haliyle de yaratılmış oldukları savına, vardıkları sonuç haricinde hak veriyor. Bu yapıların rastgele yaşanan tek bir mutasyonun ürünü olmadığını ancak rastgele yaşanan birçok mutasyonun rastgele olmayan seçici faktörlerle elenmesi sonucunda oluştuğunu anlatıyor. Yaratılışçıların neyi gözden kaçırdığını dağ metaforuyla anlatıyor. Yaratılışçılara göre evrilmesi olasılık dahilinde olmayan her bir karmaşık yapı, bu dağın dorukları ve canlılar buraya “seçilmiş” mutasyonların birikimiyle varıyor, hiçbiri bir anda var olmuyor.