E-Dergi

Çakalların başı Ferragus, Onüçler serisinin ilk romanıdır. Auguste de Maulincour'un işvebâzlıklarından sonra meydana gelen olaylar ele alınır. Kitabın başındaki Paris sokakları betimlemelerine hayran olacaksınız. Serinin diğer iki kitabı olan Langeais Düşesi ve Altın Gözlü Kız'dan daha fazla burada Onüçler ele alındığı için, daha sürükleyici bir roman. Aysel Bora'nın çevirisi ile bu kitaptan bir kat daha fazla zevk alacağınıza eminim.

Bu kitapta, kralcı ve dinci bir parfümcü olan Cesar Birotteau'nun, ileride Balzac külliyatının vazgeçilmez bankeri olacak olan eski tezgâhtarı Ferdinand du Tillet tarafından işine çomak sokulması ve devamı anlatılır. Kitabın sonlarına doğru (sonu değil) gözlerinizden yaş akacak kadar duygulanacaksınız. Balzac, bankerlik, borsa, hisse senetleri, iş takibi vb. üzerine o kadar çok bilgi veriyor ki; "Bu adam bu kadar şey biliyor, ama hayatında iflastan iflasa koşmuş; anlanacak gibi değil" diyeceksiniz. Kitabın baskı kalitesi pek iyi değil, ama çevirisi yalın ve anlaşılır durumda.

Vadideki Zambak'ın kahramanı Felix de Vandenesse ile gene karşılaşıyoruz. Bu kitapta Karanlık Bir İş'deki avukat ve Kibar Fahişeler'deki Başsavcı Kont de Grandville'in kızı Marie-Angélique ile evliliklerinden sonra gelişen olaylar konu oluyor. Hoş bir sonla biten bu kitapta Felix'in asaletinden gene mest olacaksınız.

Bette Abla, Balzac'ın basılan son romanlarından biri. Melek görüntüsü altındaki Bette, geçmişte yaşadığı ezikliklerin acısını, kendisini himaye etmiş Hulot ailesinden çıkarmaya çalışıyor. Eğer Emile Zola'nın Nana'sını okuduysanız, kendisinin Balzac'ın bu kitabından nasıl etkilendiğini anlarsınız. Bayan Marneffe ve Nana arasında aşırı benzerlikler var. Çevirisinden de memnun kalacaksınız.

Bu kitapta Onüçler romanının 2. ve 3. bölümleri, yani Langeais Düşesi ile Altın Gözlü Kız mevcut. Normalde Balzac'ın dahiyâne betimlemelerini çok severim, fakat Altın Gözlü Kız'ın ilk yirmi sayfasındaki Paris insanlarının anlatımında bayağı sıkıldım. Ne yazıkki "Yeter konuya gelelim" dedirtiyor. Ama hikâye (roman demeye bin şahit ister, yaklaşık 90 sayfa olduğu için) bayağı sürükleyici. Balzac kişilerinden dandylerin şâhı Henri de Marsay'ı tanıyan Balzac okurları, bu zatın baş kahramanlığını yaptığı Altın Gözlü Kız'dan hoşnut kalacaklardır.