E-Dergi

Felsefe diğer disiplinlerden farklı olarak kendisini de konu edinen bir alandır ve bu felsefe için özsel bir özelliktir.

"Felsefe nedir?" sorusu Platon'dan beri filozofların ele aldıkları bir konu olmuştur. Çağdaş dönemde de çoğu filozofun bu konu hakkında eserleri vardır. Fakat bir çalışma alanı olarak felsefenin felsefesi (meta-felsefe) görece yenidir. Bu kitap bu alanda yazılmış ilk giriş kitabıdır ki İngilizcede de 2013 yılında yayınlanmıştır.

Eser temel olarak üç soru etrafında oluşmuştur: Felsefe Nedir? Nasıl Yapılmalıdır? Niçin Felsefe Yaparız? Bölümler de buna göre şekillenmiştir.

Fakat felsefenin felsefesi, felsefede mantıki olarak öncelikli olmakla birlikte zamansal açıdan sonradan gelir. Yani felsefeye giriş için okunacak bir metin değildir. Aksine felsefe ile ciddi oranda ilgilendikten sonra okunursa ancak veriimli olacak bir eserdir. Aksi durumda okuyucuda kafa karışıklığı yaratır.

Oxford yayınlarının "Very Short Introductions" serisinden olan bu kitap, bilhassa klasik olmayan mantıklar üzerine yazdıklarıyla tanınan ve yaşayan en önemli mantık filozoflarından birisi olan Graham Priest tarafından kaleme alınmıştır. Daha önce Dost yayınlarından çıkan kitabın bu baskısı yeni bir tercümedir.

Kitabın adı mantık olmakla birlikte içeriği açısından "mantık felsefesi" demek daha doğru olur. Haliyle Mantık felsefesi açısından bir giriş kitabıdır lakin konunun kendisi itibariyle basit bir kitap değildir. Mantığa dair kendine has bir kavrayışı olan filozof 13 tane temel konu seçmiştir. Her bölümde konuya dair bir sorun ile başlıyor ve arkasından bizi konuyu düşünmeye sevk edecek biçimde devam ediyor. Mantığın felsefi temellerine aşina olmak isteyen okuyucu, normal bir kitap gibi baştan sona okumak yerine her bir bölümü çalışmalı, esere vakit ayırmalıdır.

İngilizce konuşulan dünyadaki en önemli Descartes uzmanlarından birisi olan Cottingham'ın 77 yaşında yayınladığı son kitabı. Bu açıdan bir yandan daha rahat bir üslupla kaleme almış hem de bir akademisyenden ziyade bir filozof olarak fikirlerini belirtmiş.

Eser en genel anlamda ruh kavramının bizim için vazgeçilmez anlamları içerdiğini savunuyor. Kitabın bölümleri sırasıyla, ahlak felsefesi, felsefe tarihi, zihin felsefesi, felsefi psikoloji ve din felsefesi içinden ruh kavramının anlamına dair soruşturmalardan oluşuyor.

"Her birimiz için ruh arayışında olmak (doğamızdaki en iyiyi fark edip hayata geçsin diye mücadele ettiğimiz için) aslında şu antik "kendini bil" projesinin parçasıdır."

Yazar kitabında bilimin her şeyi açıklayabileceği fikri olan "bilimcilik" ile bilimin diğer insan faaliyetleriyle birlikte ayrıcalıklı olmayan bir kurgu olduğunu ve gerçeklikle örtüşmediğini savunan "anti-gerçekçilik ve post-modernizm" arasında, itidalli bir bilim anlayışı savunuyor. Bir yandan aynı zamanda bir bilim adamı olarak, bilimin gücünü, başardıklarını takdir ediyor fakat bilimin kendi sınırları içinde anlamlı bir faaliyet olduğunu göstermeye çalışıyor.

Bazı temel tezleri:

Bilim oluş ile değil varlıkla ilgildir. Olayları değil olguları ele alır. İnsani bir mana dünyası da vardır ve bilim buna büyük oranda biganedir. Bilimsel nesneler, gerçekliğin birebir aynısı değil indirgenmiş şeylerdir. Bilimsel araştırmanın öznel bir ciheti her daim mevcuttur.

Hülasa bilimin sınırlarını muhafaza etmek hem kültürel alan için hem bilimin gelişmesi ve ilerlemesi için elzemdir. Snow'un bahsettiği "İki Kültür" sorunu, bilimin lehine veya aleyhine çözülemez, ancak birlikte düşünülmedir.

Thomas Nagel’ın "Mortal Questions" (1979) adlı eseri, çağdaş felsefenin temel sorunlarını günlük yaşamın derinliklerinden çıkararak analitik felsefenin diliyle tartışan etkileyici bir makale derlemesidir. Kitap, ölüm, bilinç, özgür irade, ahlaki sorumluluk, anlam, kişisel kimlik ve cinsellik gibi temaları kapsayan 12si daha önce yayınlanmış, toplam 14 bağımsız ama tematik olarak ilişkili makaleden oluşur. Nagel, İngilizce felsefe literatüründe en çok atıf alan filozoflardan birisidir.

Türkçe çevirisine isim olarak tercih edilen ve Nagel delince akla gelen ilk metin olan "Yarasa Olmak Neye Benzer?" (1974) makalesinde, birinci tekil bakış açısının indirgenemezliğini savunur.

Entelektüel olarak dürüst ve açık bir üsluba sahip olan Nagel'ın buradaki makaleleri, felsefeyle varoluş açısından ilgilenen aynı zamanda analitik felsefenin net üslubuyla sorunları okumak isteyen okuyucular için önemli bir kitaptır.