‘Birşeyi çok sevdiyseniz, onu eleştirmeniz zordur’ derler. Ben yine de deneyeceğim.
Hindistan’ın bağımsızlığını kazandığı günün tam gece yarısında doğmuş olanlara sihirli güçler bahşedilir. Rushdie’nin bu romanı da tam o gece yarısı doğan Salim Sina etrafında kuruludur . Salim zengin müslüman bir ailede büyür. Hikaye anlatma konusunda inanılmaz bir yeteneğe sahiptir. Yoksul rakibi Şiva ise savaşcı olmak için yetişir.
Hikaye 1915’de Salim’in büyükbabası ile başlar, 1980’lere kadar gelir. Salim anlatır Padma dinler. Kitabı okurken farkına vardınız mı bilmem, aslında Salim’in sadık dinleyicisi Padma bizlerdik, okuyucular. Bazi satırlarda da Rushdie’ünün kendisidir anlatan. Salim -Yazar Rushdie hikayesini sabırsız ama güçlü Padma’ya – okuyucu’ya anlatır. Salim Padma’yı sakinleştiriken, yönlendirirken, hikayesinin geri kalanına hazırlarken, sakinleştirdiği, yönlendirdiği, hazırladığı hep okuyucudur aslında. Padma ‘hikayeni hızlı anlatmayı sonunda öğrendin’ derken benim düşüncelerimi dile getiriyor. Sonunda !! ‘Evet Padma, söyle ona..’ Senin kadar bende bağlıyım Salim’e (Rushdie’ye). Bende sabırsızım ve kızgınım. Bende senin gibi oturup dinliyorum.
Rushdie Salim’i , Batı’nın popüler idiolojilerinin Hindistan ve diğer ülkeler üzerindeki etkisini anlatmak için kullandığı kadar da O’na, koku ve görsel duyumlarını kullanarak kendini anlatmasına da izin veriyor. Peki ama neden Rushdie böylesine olağanüstü kişiler ve olaylar ile hikayeyi anlattıyor? Salim’in telapati yeteneği, cadı Parvati, Mary’e musallat olan hayalet ve diğerleri... Hindistan’ın (Hint Yarımadasının)sosyal yapısı ve bu yapı içerisinde dinin önemini daha iyi anlatabilmek için mi? Yoksa Hindistanın başına gelen olayların inanilmaz olusumu. Hint Yarımadasının fantastik tarihi de Salim ve diğerleri gibi olağanüstüdür .
Kitapda tarih öykesine önemli bir role sahip ki , okuyucunun bazi onemli olaylari bilmesinde fayda var. Aşağıda önemli saydığım bazı olayları yorum katmadan yazıyorum.
1. Hint Yarımadasında İslam tarihi
2. Hindistan’da İngiliz sömürgesi
3. 1919 Rowlatt Anlaşması ; Ülke içerisinde artan ayaklanmalara karşı İngilizlere güç kullanma yetkisi verir.
4. Amritsar Katliamı; Hindu festivali kutlamaları sırasında , Gurkha askeri bölüğü, İngiliz Generali Reginald Dyer emri ile , binlerce kişinin üzerine ateş açar; 379 ölü 1,137 yaralı
5. Mohandas "Mahatma" Gandhi (1869-1948)
6. Cavaharlal Nehru (1889-1964); ‘Radikal milliyetciler’in lideri, Hinidistanı bağımsızlığa taşıdı.
7. Muhammed Ali Cinnah (1876-1948); ‘Müslüman Birliği’nin lideri. Hindistan’ın bölünmesini istiyordu.
8. Pakistan; Dünyada din ayrımcılığı üzerine-Müslüman halk için- kurulmuş olan tek devletir. Hindu ve Müslümanlar arasında çok kanlı çatışmalar olmuş, Müslüman çoğu Pakların ülkesine göç etmiştir.
9. Bangladeş; Aralık 1971’de Pakistan-Hint savaşı sonunda kuruldu.
10. Indira Gandhi (1917-1984); Nehru’nun kızıdır; 1966’da başbakan oldu; hızla artan nüfusa ve sosyal bozulmaya karşı önlem alabilmek için 1975’de ‘olağan üstü hal’ ilan etti. Kitlelerin kısırlaştırılması emrini verdi. 1976 yılında 7 milyon kişi kısırlaştırılmıştır.
11.Islam ve Hinduizm
Not: Malesef Salman Rushdie’nün çok az kitabı Türkçeye çevrilmiştir. Ben hala 1999 yılında yayımladığı ‘The Ground Beneath Her Feet’ (Toprak Ayaklarının Altında) ve 2001 yılında yayımladıgı ‘Fury’ (Öfke) kitaplarının Türkçe çevirisini büyük bir umutla bekliyorum.
Geceyarısı Çocukları
Küçük Şeylerin Tanrısı
