E-Dergi

Felsefe tarihinde yaşanan hazin bir süreçtir; Atina okulu'nun kapatılıp filozofları yok etmeye çalışmak.O dönemin bu azgın papazlarının elinden canlarını kurtarmayı ümid edenler ise, komşu İran'a kaçmışlardı. Yanlarında da götürebildikleri kadar kitapla... Zaten bilim ve felsefe (o zamanlar farklı kavram değiller) ehlinin bavulunda başka ne olabilir ki? Bu eserler, önce Pehlevice'ye, sonra Farsça'ya çevriliyor. Derken, Dünya İslamiyet ile şerefleniyor ve eserler Arapça'ya çevriliyor. Kitap, bundan sonrasını ele almış. Edebî bakımdan başarılı sayılabilecek bir kitap; ancak, felsefî ve târihî bakımdan başarılı olduğunu söyleyemem. Dünya felsefesinin bugünki şeklinde pay sâhibi olan iki felsefeden büyüğü, Yunan felsefesidir; diğeri de, Hint felsefesi. Kitap bu anafikri vurgulaması bakımından başarılı. İlgilenenlere okumalarını tavsiye ederim.

Çorçil'in ( Evet , özellikle okunuşunu yazdım.Onlar niye bizim İbni Sina'mızı Avicenna diye yazıyorlar? ) bir sözü var: "Târih geçmişin siyâseti, siyâset de bugünün târihidir." Bu kitap bu sözü aynen doğrulamakla kalmayıp, müthiş örneklerle de destekliyor. Toplumda yaşamayan insan yok; herkes bir toplum ve kültürün üyesi . O zaman bu kitaptaki fikirler herkesi ilgilendiriyor. Okusun da, hangi satrançların piyonu olduğunu görsün diye.

Yaklaşım güzelden de öte. Fakat,bilimsellik, yerindelik,somut verilire dayanma gibi bilim prensipleri askıya alınarak kaleme alınmış bir eser gibi gördüm ben. Zaman ve yer kavramlarının göreliliği de hesaba katılırsa, kitaptaki bazı hesaplamalar altüst oluyor. Yine de, sıradışı bir eser olarak, ve belki de bazı bilimsel tartışmaları tetikleyecek bir eser olarak ele alındığında,okumaya değer.

Psikoloji çok yeni bir bilim. Hattâ öyle ki, çoğu insanımız onun adını yazmayı ve telaffuz etmeyi bilemiyor. 19. asırdaki psikoloji ekolleri, bu bilimin doğum sendromlarıydı. Artık, şu ekol-bu ekol tartışması anlamsızlaşmaya, ve bu bilimin öteki bilimler arasındaki yeri daha da belirginleşmeye başladı. Kitap, bu olumlu fikri vurgulamakla beraber, daha çok, akademik kategoriye göre yazılmış. Yâni Psikoloji, sosyoloji vs öğrenimi görmüş veya görmekte olanlara göre bir üslup seçilmiş. Mütercim, bu durumu yumuşatmaya çalışmışsa da, pek etkili olduğu söylenemez. Psikoloji biliminin; geleceği, benimsenip kabul görmesi ve hattâ sevilmesi sürecine, gerçekten hız kazandıracak bir eser.

Kitabın kapağını açınca müzik efekti gelse kulağınıza, kitap tamamlanır; tek noksanı gerilim müziği efekti. Gerçi ufak tefek tercüme katliamları olmuş ama,onu hoş gördürecek kadar başarılı bir eser. Yalnız, gece yatmadan evvel okunması, kâbusa sebep olabilir. Bunun için, gündüzleri okunmalı.