E-Dergi

Liman von Sanders(bazi kaynaklar bu savasi gereksiz yere uzatarak Liman Pasa’nin Turk kaniyla Alman cikarini savundugunu iddia eder) yonetimindeki ve Alman nufuzu altindaki Osmali ordumuzun verdigi bu destansi savasi, askerlerimizin kara mercimek corbasi icip donanimsiz neredeyse yalinayak Canakkale’yi nasil olumune savundugunu (yanibaslarinda parali Alman askerleri yumurtali kahveli kahvalti yapip otururken), Ataturk’un Liman Pasa’nin emrini dinlemeyip idami bile goze alarak tarihin akisini degistirecek olan kararini: ordunun yedegi olan birliginin bir alayi ile bir bataryasini kimseye danismadan ve haber vermeden cikartmanin yapilacagini ongordugu Ariburnu’na yakin yerde konuslandirip savasa goturmesini, bu savasla parallel gelisen kadin hareketini, savas surecindeki Anadolu ve Istanbul gundemini de anlatan tum yurttaslarimiz icin okunmazi zorunlu bir kitap.

ABD’li (ve de multinational) sirketlerin, kaynaklari zengin ama anaparasi olmayan ulkeleri, bu ulkelerin yonetimlerindeki insanlari satin alarak/onlarla gizli isbirlikleri yaparak (ve yeri geldiginde istihbarat orgutlerince karsi cikanlari ortadan kaldirarak), yavas yavas nasil bir borc altina sokup (milli gelirlerini kendi vatandaslarina harcamak yerine bu borcu odemeye zorlayip hem gelirlerini hem de kaynaklarini kaybettiklerini) kendilerine bagimli duruma getirdigini, ve sonunda o ulkeri aslinda yonetmeye basladigini bu anlasmalara birebir onayak olmus, icinde yer almis John Perkins’in itiraflari. Bunlari anlatirken ABD ile Suudiler’in pek cok alandaki isbirliginden, Iran devrimine, Ecuador’daki Shell kasabasindan Endonezya’ya, Kolombiya’daki HES projelerinden Panama Kanal’a yasanmis olaylari kullanmis.

Jared Diamond IRKin degil ama cografya ve bio-cografyanin, avrupa, yerli amerika, afrika, aboriginal avustralya, orta dogu…insanlarinin biribirlerine gore bugun karsit yasamlar surdurmesinin nedenleri (ekoloji temelli ve tarafsiz) olarak ortaya koyuyor.
Evcillestirilebilecek hayvan ve bitkilerin erisilebilirliginin yuksek oldugu bolgelerde ciftciligin diger bolgelere gore hizli gelisimini (orn.‘fertile crescent’ dedigi dogurgan ay, bugunku lubnan; kuzey irak ve bizim guneydogumuzdan konya’ya kadar olan bolgede uygarlasmanin nasil ilk basladigini, hayvanlarin ve bitkilerin evcillestirilmesini- zeytinin; misir ve pirince gore protein degeri yuksek olan bugdayin ilk bu bolgede nasil evcillestirildigini, bu bolgedeki insanlarin avci-toplayici toplumdan yerlesik ciftci duzene ilk gecisini (hatta ilk buyuk imparatorluklarin buralarda kurulmasini, fertile crescent toplumlarinin avantajli baslangiclarini zamanla –ozellikle ormanlarini yok ederek (ve de bunun sonucu, iklimin degismesiyle) bu bolgeyi kuraklastirip collestirdikleri ve bagimli hale geldikleri, buyuk imparatorluklarin da batiya kaydigini)) ve toplumlarin beslenme sorunlarini cozup, yiyecek depolamaya baslayabildiklerini, boylece yerlesik duzenle nufus yogunlugunun artmasi ve bulasici hastaliklarin gorulmesi ve bu hastaliklarin toplumlari zamanla guclendirmesi, bagisiklik kazandirmasi (mikrop), ve sonunda da teknolojik gelisime (ozellikle bulunduklari bolgedeki metallerin varligi (celik), ve de gereklilikle birlikte parallel olan)(tufek) ve karmasik toplum duzenleri olusmasina olanak vermesininin son 13,000 yilini anlatan toplumbilim, genetik, tarih, cografya ve biyolojiyi birlestirmis elden birakilamayacak kadar ilginc, gerekli ve ogretici bir kitap.