E-Dergi

James Joyce’un başyapıtı Ulysses, 16 Haziran 1904 tarihinde Dublin’de geçen tek bir günde, üç ana karakterin – reklam ajanı Leopold Bloom, genç yazar Stephen Dedalus ve Bloom’un karısı Molly’nin – zihin dünyalarındaki yolculuğa odaklanıyor. Modernizmin zirveye ulaştığı bu eser, bir yanıyla büyük bir yenilikçi deney, diğer yanıyla da gündelik hayatın küçük detaylarını büyük bir titizlikle inceleyen bir realist yapıt olarak dikkat çekiyor. Joyce, bilinç akışı tekniğini ustaca kullanarak, karakterlerin düşüncelerini ve hayallerini zamanın sınırlarını aşan bir biçimde ele alıyor. Ulysses, yayımlandığı 1922 yılından bu yana hem edebi tartışmaların merkezinde yer almış hem de çağdaş romanın biçimini derinden etkilemiştir. Joyce'un bu eseri, 20. yüzyılın en önemli edebi yapıtlarından biri olarak sayılmaktadır.

Avusturya edebiyatının en büyük yazarlarından biri olan Robert Musil, Niteliksiz Adam adlı başyapıtı üzerinde neredeyse tüm yaşamını adadı. Nazi rejiminden kaçarken sığındığı İsviçre’deki zor yaşam şartları, romanını yazmaya olan tutkusunu etkilemedi. Musil, zorluklarla dolu yıllarda bile "başka şeyler" yapmayı reddederek eserine odaklandı. Ne yazık ki 61 yaşında, Cenevre'de yoksulluk ve açlık yüzünden hayatını kaybetti. Niteliksiz Adam, bireyin içsel dünyası, kimlik arayışı ve toplumun birey üzerindeki baskıları hakkında derinlemesine bir sorgulama sunuyor ve bu yüzden 20. yüzyıl edebiyatının en önemli eserlerinden biri olarak kabul ediliyor.

Avusturya edebiyatının en büyük yazarlarından Robert Musil, Niteliksiz Adam adlı başyapıtını, neredeyse tüm yaşamını adadığı bir projeyle yaratmıştır. Yazar, bu roman üzerinde çalışırken, Nazilerden kaçıp sığındığı İsviçre'de bile sıkıntılı bir geçim mücadelesi vermiştir. Savaş yıllarının ve sürgünün acımasız koşullarına rağmen, Musil'in diğer tüm teklifler karşısında ısrarla Niteliksiz Adamı yazmayı tercih etmesi, eserinin derinliğini ve onun için ne denli önemli olduğunu gösterir. Ne yazık ki, 1942'de henüz 61 yaşında, açlık ve yoksulluk içinde Cenevre'de hayatını kaybetmiştir.

Roman, bir bireyin kimlik bunalımını ve modern toplumun insan üzerindeki etkilerini derinlemesine inceleyerek, 20. yüzyılın en önemli edebi eserlerinden biri olarak kabul edilmiştir. Musil'in hayatındaki zorluklar, Niteliksiz Adamın içine, bir anlamda onun tüm kişisel mücadelesini ve içsel karmaşasını da yansıtır.

Pequod adlı bir balina gemisinin son yolculuğunu, balina avcılığını ve geminin batışını anlatan Moby Dick, ilk bakışta deniz serüvenleriyle ilgili heyecan verici bir hikaye gibi görünse de, aslında insan ruhunun derinliklerine inen, mitoloji ve gerçekçiliğin iç içe geçtiği bir başyapıttır. Mîna Urgan'ın dediği gibi, kitabı okudukça, balina avı ve deniz yolculuklarından çok daha fazlasını keşfederiz.

Melville, Moby Dick’te ironiyle, derin bir mitolojik anlatımla ve insanın tutkulu doğasına dair çarpıcı tespitlerle seslenir. Balinanın derinliğine dalarken, bizleri de insanın arzularının, hayallerinin ve tutkularının peşinden sürükler. Dünya Melville'in bu eserini uzun zaman sonra duysa da, Moby Dick her okur için farklı bir anlam taşır. İnsan ruhunun, mitolojik varlıkların ve denizin arkasındaki gizemin şifrelerini çözerken, hem heyecan verici hem de düşündürücü bir okuma deneyimi sunar.

Don Quijote, modern romanın temel taşlarından biri olarak kabul edilir ve sadece bir çağın değil, tüm edebiyat tarihinin şekillenmesinde etkili olmuştur. Cervantes'in bu eseri, şövalye romanlarını ve Rönesans dönemi edebiyatının tüm türlerini yıkarak, modern edebiyatın kapılarını aralamıştır. 1605’te yayımlanan bu eser, bugün bile en çok okunan, sevilen ve yorumlanan kitaplardan biridir. Don Quijote’nin hikayesi, La Mancha'dan bir asilzadenin, şövalye olma hayalleriyle çıktığı komik ve dramatik bir yolculuğu anlatır.

Cervantes, Shakespeare ile birlikte belki de ilk kez modern okuru göz önünde bulundurarak yazmıştır. Bu eser, postmodern anlatıya kadar gidecek bir yolun izlerini de taşır. Roza Hakmen’in İspanyolca aslından yaptığı çeviri ve Ahmet Güntan’ın şiir çevirileriyle Don Quijote nihayet Türkçe'de tam metin olarak sunuluyor. Cervantes, romanın 'öz' babası olarak, her romancı üzerinde derin bir etki bırakmış ve tüm edebiyat dünyasını bir şekilde etkilemiştir.