E-Dergi

Şemseddin Sami'nin "Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat" romanı, 19. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu'ndaki aşkın ve toplumsal değişimlerin karmaşıklığını ele alırken, aynı zamanda görücü usulü evlenme geleneğine de dikkat çeker. Talat ve Fitnat'ın aşk hikayesi, geleneksel evlilik anlayışının modern düşüncelerle çatıştığı bir arka plana sahiptir. Eserde, aşkın yanı sıra geleneksel ve modern değerlerin çatışması, insan ilişkilerinin karmaşıklığı ve toplumun değişen yapısı gibi temalar da işlenir. Bu yönüyle eser, hem tarihsel bir pencere sunar hem de edebi bir derinlik taşır.

Fyodor Dostoyevski’nin Beyaz Geceler adlı novella’sı, yalnızlığın, umudun ve kısa süren bir aşkın hüzünlü atmosferini büyük bir incelikle işler. Eser, Petersburg’un beyaz gecelerinde yaşayan hayalperest bir gencin, yaşamı boyunca özlemini duyduğu sevgiye anlık da olsa yaklaşmasını konu alır.

Anlatıcı, içe kapanık ve düşlerine sığınan bir karakterdir. Gerçek dünyayla kuramadığı bağı, kendi hayal dünyasında kurar. Ta ki bir gece Nastenka ile karşılaşana kadar. Aralarında gelişen samimi yakınlık, yalnızlığın karanlığını aşan bir ışık gibi belirir; fakat bu ışığın kalıcı olmayacağı en baştan sezilir. Dostoyevski, bu kısa karşılaşmayı hem romantik hem de acıtan bir gerçeklikle anlatır.

Eserin gücü, sade ama yoğun duygularla örülü anlatımında yatar. Hayalperestin sevgiye duyduğu açlık, Nastenka’nın kararsızlığı ve şehrin melankolik atmosferi birbirine karışarak güçlü bir duygu bırakır.