E-Dergi

okurken günümüzü çağrıştıran imgelemler bulduğum, yazıldığı zamanı anlatırken günümüz insanını anlattığını düşündüğüm bir kitaptı. Toplum mu deliydi? yoksa toplumun deli dediği mi? Bu soru benim kafamı hep karıştırmıştır. Günümüz Türkiyesinde kitap okumak deliliktir çünkü hiç okumayan bir toplumda okuyan olmak insanın bir anda herkesten farklı bakmasına yol açar, sürüden ayrılan koyun gibi. Kitap sanki günümüz aydının çilesini anlatır gibi. Çok beğendim.

Bayıla bayıla okuduğum bir kitaptı. O yıllardaki bilimsel tespitler, kitabın anlatılış tarzı, muhabbetler harikaydı.

“daha ilk anda hırsızlığa karşı büyük bir nefret duyduğunu gördüm. Bu nefretin, iki sebebi vardı: farkında olmadan kolaylıkla herşeyini çalabilmeleri, bir de, büyük ihtimalle kendisi bir şey çalacak olsa başkalarının onu görebilmeleri…. Utanma duygusuna pek aldırış ettiği yoktu, elbise havanın kötü etkilerini önlemeseydi, ne diye giyindiğimizi bir türlü anlamıyacaktı. Bundan başka vücudun bazı kısımlarının diğer yerlerinden daha çok örtüldüğünü, gerek kullanımları bakımından gerekse rahatsız bir durumda olduklarından dolayı daha serbest bir vaziyette bulunmaları gereken bu yerlerin nasıl acayip bir düşünüşle kapalı tutulduğunu bir türlü anlamadığını samimiyetle itiraf ediyordu”

“görenlerin yararına körler hakkında mektup” gözleri görmeyenlerin hayatta ne kadar çok ve mükemmel şeyler başarabildiklerine güzel örnekler verirken, aslında biz görenlerin, görmemize rağmen hala kör olduğumuza ve yeteneksiz olduğumuza işaret etmekte ve ne kadar yadsınamaz bir güce sahip olduğumuzu anlatmakta. Görmenin yararını anlamak için körlere kulak vermeliyiz.

Efendisine göre Jaques bir filozoftur ve efendisi Jaques’i dinlemeye bayılır. Kitap boyunca Jaquesin bir aşk macerası anlatılır lakin bu hikaye sık sık bölünerek Jaques’in başkaca hikayeleri ve diğer karakterlerin hikayeleri aktarılır. Jaques’in kadere bağladığı ve “alnıma yazılmışsa olur” inancıyla anlattığı olaylar ve efendisiyle bu olaylar üzerine filozofça konuşmalarından oluşan bir romandır “kaderci jaques ve efendisi”.

Ölümü bekleyen üç mahkumun ölümlerine 24 saatten az bir süre kala başlayan ruhsal çözümlemeleri, ölüm hakkında düşündükleri ve bedenlerinin fiziksel olarak değişimleri üzerine yazılmış bir hikaye.

kitaptan bir kaç alıntı:

“Öyle bir zor durumdayım ki, artık elini kolunu sallaya sallaya evine dönebilirsin, yaşamın bağışlandı deseler umurumda olmazdı. İnsan bir kez ölümsüz olmak düşüncesini yitirince ha birkaç saat beklemiş ölümü, ha beş on yıl…”


“……. Bizden daha çok patırtı yapıyordu küçük ama bizden daha az sıkıntısını çekiyordu ölümün. Tutulduğu hastalığa karşı bedenini ateşle savunan bir hasta gibiydi. Ya ateş yükselmezse? İşte tehlikeli olan budur.”

Dostoyevski’nin kısa ama en dramatik kitaplarından ve en önemlilerinden biri. Kitap da iki dostun günaşırı mektuplaşmaları var. Çaresizliğin pençesinde kıvranan insanlar ve çaresizlik içinde olmalarına rağmen yaşama çabaları. Parayla saadet olmaza karşı bir komplo. Az parayla yaşamaktan kaynaklanan insani eksiklikler, temel ihtiyaç eksiklikleri. Maslow un ihtiyaç piramidinde en dipteki ihtiyaçların eksikliğinde gölge hayatlar. Tamam artık bundan daha kötüsü olamaz dediğiniz yerde, daha da kötüsünün çıkıp sizin en kötü dediğinizden borç istemeye kadar varıyor olay. Bir yerde “yeter artık kaldıramıyacağım” diyebilirsiniz. Yine insan ruhunun derinliklerine inmiş, yine salt sevinç ve acıyı anlatmış.