E-Dergi

Dil üzerine müthiş şeyler öğreten kitap. Babil Kulesi yapımı esnasında Tanrı'nın insanları cezalandırması ver her insana ayrı bir dil vermesinden başlıyor, günümüzde Babil öncesi dili, yani cennet dilini bulmak amacıyla yapılmış deneylerden çıkıyor. Kesinlikle sıradışı. Postmodernizmdeki anlatıcının kendisinden bahsetmesi "metafiction" ögesi had safhada. Zor bir kitap, kanepe okurlarından ziyade edebiyat okurları düşünülerek yazılmış.

Kitap, Türkiye'deki Zola tarzındaki natüralizmin ilk denemesidir. Başarılı mıdır, tartışılır, bir kere Anadolu şiveleri başarıyla yansıtılmıştır ama, Zola'nın yaptığı gibi seks, hırsızlık, kumar, ahlaksızlık gibi unsurlara -konu elverdiği halde- değinilememiştir, çünkü o dönemde zaten Ahmet Mithat Efendi halkı Nabizade Naızm'a karşı yeterince kışkırtmaktadır.

Çevirisi muhteşem değil bence, İngilizcesi ile uyuşmazlıkları var. Kitap hakkında şunları söyleyebilirim; özellikle kuruluş devrinin hem siyasi hem de sosyal karışıklığı Kafadar'ın ustalığıyla ele alınmış. Kuruluş devrinin Anadolu topraklarında aslında kimsenin ne radikal Müslüman, ne de radikal Hristiyan olduğunu görüyoruz. Kimlik problemleri ve kimlikler arasında geçirgenlikler var. Bir de bilinenin aksine öyle yüzde yüz bir gaza anlayışı yok. Osmanlı kurucuları biraz da gazayı bahane ederek sınırlarını genişletmeye çalışıyor

Özellikle Tanzimat Dönemi'ni araştıranlar için gerçekten çok yararlı. Öncelikle Tanzimat'ın ilan edilişindeki siyasi süreç ayrıntılı bir biçimde tartışılmış, daha sonra yapılan yenilikler çeşitli kategoriler altında incelenmiş, ardından Tanzimat'ın toplumdaki yankısı değerlendirilmiş. Yansız, sade bir anlatımı var Zürcher'in buna ek olarak.

Baudelaire, Türk Edebiyatı'nde Servet-i Fünun şairlerini hem edebi anlamda hem düşünce boyutunda etkilemiş bir şairdir. Tevfik Fikret'in "Vatan için ölmek için de var, ama borcun yaşamaktır." mısralarının ilham kaynağı olarak Paris Sıkıntısı'nda yer alan Yabancı şiirindeki şiir anlatıcısının yurdunun hangi enlemde olduğunu dahi bilmemesi ve bulutları severim demesi gösterilebilir.