Onaylı Yorumlar

Çocuk edebiyatında hüznün ölçüsü ne olmalı, sorusunu kendime çok sık yöneltirim. Daha önce “Beyaz Balina” yayınlarından “Prens Momo”yu okumuştum. O kitapta da tam olarak böyle bir hüzün vardı. Sizi yerle bir etmemesine karşın içinizde bir yerlerin sızladığını hissediyorsunuz. Genel itibarıyla akran zorbalığının ne kadar üzücü olabileceği, bu noktada aile desteğinin önemi anlatılmış. Vicdan azabı çeksek de bazı hataların geri dönüşünün olmadığı kimi zaman özür dilemek için bile bir vaktimizin olmayabileceği vurgusu ajite edilmeden verilmiş. Kitabın çizimlerinden de bahsetmek istiyorum. Başkahramanın hüznü, utangaçlığı, arkadaşları tarafından fark edilmedikçe görünür olabilme çabası ama bu çabanın hiçbir işe yaramaması işe yaramadıkça da başkahramanın daha çok içine kapanması, solması âdeta resimlere de yansımış ve onları da soldurmuş. Normalde bu kadar silik görselleri sevmiyorum ama buradakiler kitabın konusuyla bütünleşmiş, tek parça olmuş.

Yirminci yüzyıl dünyanın ufuklarının ideolojik olarak kızardığı kızılın farklı tonlarının ülkeler dolaştığı bir dönemdir. Bu dönemin iki kutuplu dünyası bir çok kırılma anını içerdiği gibi casusların savaşı da hiç olmadığı kadar etkilidir. Ülkemizde polisiye kapsamına giren eserlerin casus hikayelerine pek yüz vermediğinden olsa gerek Batı’daki zengin literatürün benzeri Türkiye’de oluşmaz. Ama Taner Ay’ın eseri bütün ezberleri bozacak Batılı emsallerinden geri kalmayacak bir zindeliğe sahiptir. Güçlü kurgusu ile eser yirminci yüzyılın derin siyasi kırılmalarını zincir biçiminde birbirine bağlayarak birçok tanınmış simayı ve akıllarda kalan olayı silsilesine ekler. Üstelik çatışma, kovalamaca, değişen kimlikler, esaret, intikam vs. derken maceranın bin bir türü bu tarz okumaya hasret okuru doyurur. Müellifin birikimi eseri zenginleştirirken okur bazen bu güçlü aktarıma ayak uydurmakta zorluk çeker. Çünkü az sözle çok şey anlatma yetisinin en rafine hali satırlara yansır.

Avrupa’nın kalbine kadar inerek yaklaşık 250 yıl kadar bölgede kalan ve siyasi ilişkileriyle Doğu Avrupa’nın bugünkü haritasının şekillenmesinde rol oynayan bir Türk kavmi hakkında yeterli çalışmanın olmaması esef vericidir. Bozkırlı ve at üstünde fırtına gibi esen Türklükleri tartışılmayacak kavimlerle aynı tarihi duruşu sergileyen Avarlar hakkında bu tarz araştırmaların yapılması sevindiricidir. Adı geçen çalışma Türkçedeki büyük bir boşluğu doldurmaya namzettir. Özellikle alana yönelecek yeni araştırmacılar için eserin rehber misyonu görecek olması bir nebze de olsa yüreklere su serpmektedir. Bununla birlikte eserde sunulan kaynakça Avarlar hakkına kaynak yetersizliğinden çalışma yapılamadığı savını çürütecek şekildedir. Sonuçta Avarlar Avrupalılardan çok bizim tarih ve kültürümüz için anlam ifade ederler. Eserde bahsedilenlerden bunu anlamak gayet kolay. Ama aksine sanki bir Avrupa kavmiymişçesine akademik dünyamızda yabancı statüsünde gibidirler.

Rahatsız edici derecede rahatsız edici...
Üç bölümden oluşan kitap ilk bölümde size bir kararın sonuçlarının varacağı durumları gösterirken ikinci ve üçüncü bölümde geçmiş yaşantısındaki aile ilişkisi mi kararlarını tetikledi ya da bir nevroz muydu her şey kitap biterken bile bende soru işareti bıraktı. Güney Kore'nin ataerkil yapısı kadının toplumda ki konumlanmasını farklı kişilerin olay örgüsü ile göstermiş oluyor.
Rahatsız edici demem aşağılanma ve o kimlik kargaşası, vejetaryen olma kararının müdahaleye açık olması ve kadının bedenin erken gözünde sadece meta oluşunun fazla sansürsüz anlatılmasından kaynaklanıyor.

Bu, hayatım boyunca en çok altını çizeceğim kitaplardan biri olabilir. Şimdilik dokunmadım; yeni kitabı tertemiz tutma huyum yüzünden. Elime geçer geçmez okumaya başladım ve birkaç saat içinde bitirdim.

Okuması zor bir kitap; her şeyden önce ana konusu hassas bir mesele olduğu için ve çünkü okuyucuya olaylara diğer taraftan, geride kalanın gözünden bakma imkânı sunuyor: Sevdiği birinin ölümünü taşımak zorunda kalan kişinin, asla muhatabına ulaştıramayacağını bilerek içinde binlerce sözü tutanın, intiharın ani darbesi karşısında sevdiklerinin nasıl yıkıldığını görmek zorunda kalan kişinin gözünden. Buna rağmen, hayatımın acı bir döneminde bu kitabı kocaman bir sarılma gibi hissettim ve söylemeye bile gerek yok, bayıldım.

Sağlıklı beslenmenin felsefesini örneklerle anlatıyor ve bu konuda pek çok soruya cevap veriyor. “Ne yerseniz osunuz.” fikri çok isabetli. Tüketilecek gıdaların oranları konusunda itidal vurgusu dikkat çekici. Özellikle sağlıklı tarifler kısmı çok iyi. Tarifler, geleneksel beslenme anlayışımıza/mutfaklarımıza uygun, yalın ve özümüzle örtüşen cinsten. Reçeteleri yadırgamıyor, tarifleri uygularken zorlanmıyor ve saatlerce mutfakta kalmıyoruz. Anlatım ise açık, sade, sempatik. Ve belirtmeliyim, sohbet eder gibi.

Zambra'dan okuduğum ilk eser. Yazarın erken döneminde gazetede eleştiri yazdığı dönemde editörü Tightwad ile olan diyaloglarına yer veren eser duru bir anlatıma sahip. Aralarında yaşanan inişli çıkışlı hem iş hem de arkadaşlık barındıran ilişkilerini konu alan eser bir yere tam olarak bağlanmamış olsa da buruk bir tat bırakıyor.

Zambra'nın başlangıç eseri bu mu olmalı? konusunda benim için net hayırı alan eser buna rağmen sıkılmadan kendisini okutturdu.

Son olarak başka eserlere kapı aralayan bir metin olması açısından da artı özellikler barındırıyor. Bunun en güzel örneği Bolano'nun 2666'sı keyifli okumalar...

Tevhid, peygamberlik, hesap günü gibi konulardan bahseden Ankebût suresinin etkileyici bir tefsiri.
Surenin bize “insanın sadece Allah’a dayanarak ayakta kalabileceği” gerçeğini hatırlattığını belirten eser, vahyin “Îman varsa imkân da vardır.” müjdesine işaret ediyor.
Yazarın diğer eserleri gibi Karadul da ayetlere nasıl yaklaşmamız gerektiği hususunda izleyeceğimiz isabetli rotayı çizerken ilahi mesajları örnek ve tahlillerle bugünün dünyasına taşıyor. Mesela Firavun, Hâmân ve Karûn üçlüsü… Bir prototip olarak neyi temsil ediyorlar? Çağları aşan anlamları ne? Ya aralarındaki ilişkinin dinamikleri?.. Bende bu eserle cevap buldu pek çok soru.

Çekimser okura birkaç not: Eline ilk defa bu tür bir eser alacaklar tarafından bile rahatlıkla okunabilir. Zira anlatım hayli açık, yalın ve akıcı. Eğer bugüne dek sadece meal okumuş iseniz Kur’an’ın mesajını anlamaya yönelik böylesi bir eserin sizi ne denli mutlu edeceğine eminim.

Başkalarına ait şarkıları seslendirmek yerine  kendi besteleriyle var olma amacı taşıyan Arif'in yaşadığı bunalımlı süreç anlatılıyor. Arif'in işinden ayrılması, yeni bir eve taşınması ve kendisini dış dünyadan soyutlaması müzik kariyerinde özgünlük için verdiği bedeller olarak sıralanıyor. Rüyalarla alakalı betimlemelerde rüyaların var olmasını sağlayan bilinçaltının işlenişi mükemmeldi. Betimlenen rüyaları, romandaki korkutucu unsurları ve rahatlıkla görüntüye dönüşen anlatımı başarılı buldum. Ancak romanın sonunu sevemedim. Yarıda bırakılmış gibi geldi. Anladığım, Arif'in özgün olmak için çıktığı  yolda yaşadığı paranoyaların etkisiyle kişilik bozukluğunun kollarına kendisini bırakmış olmasıdır. Emin olmamakla birlikte "Acaba Arif çoklu kişilik bozukluğu mu yaşıyor?" düşüncesine kapıldım. Türk edebiyatında yazarımız tür olarak dikkate değer bir roman ortaya çıkarmış.

Bu bir hatırat. 1960'lar ve 80'ler arası Kayseri'de kale içi diye bilinen bölgenin, oradaki esnafların günlük yaşantısı. Kayseri'nin kale surları hâlen ayakta ama Kale içi dönüşüm geçirdi, şimdi orada kitapta geçen çarşı ortamı yok. Bu kitabın değerini artırıyor. Kitabı alıp okumanız için illaki Kayserili olmanız gerekmiyor. Bir dönem portresi, bir habitat hikayesi, nostalji değeri yüksek, keyifle okunan, sıklıkla güldüren bir kitap. Yazar çocukluk ve ilk gençlik yıllarında oradaymış, bu yüzden eğlenceli vukuatlar çok. Ben de keyifle okudum.