Onaylı Yorumlar

Denemeler edebi bir metin olmasının yanında akademik, araştırmacı bir bakışı da yansıtmaktadır. Ama akademik bakış açısının bürokratik ve soğuk yüzünün olmadığını söyleyebilirim. Denemeler okuru durup düşünmeye taşımakta ve okuma ritmi hep yükseklerde seyretmektedir. Bazı deneme bölümlerinde, yazıların içerisine şiir yerleştirilmiş olduğunu dahi söyleyebilirim. “Gönül Devleti” ismiyle müsemma, gönle dokunan, nefyasını yayan, zihin kapılarını aralayan, zarifane tavırlı güzel denemeler okudum. Okunmasını ehemmiyetle tavsiye ederim. İyi okumalar.

Bana sorsanız "Bugüne kadar okuduğunuz yazarlar arasında kimin yerinde olmak isterdin?" diye, tereddüt etmeden Ali Ulvi Kurucu Efendi derdim. Çünkü şahsı muhterem tam benim olmak istediğim zat. Bende onun gibi her çiçekten bal almak, her güzelle birlikte bulunmak ve En güzelin şehrinde ölmek isterdim...
Konya'da bir köyde başlayan hayat macerası dedesinin, babasının ve amcasının hatrı sayılır âlim olmaları hasebiyle daha doğar doğmaz birinci ligde başlamış üstad. Onların yanında piştikten sonra Medine'de yaşamak ve Kahire'de okumakla şampiyonlar ligine hızlı yükselmiş. Ve klasmanında Osmanlı'nın son büyük adamlarına dostluk yapmış olmak var ki, gıpta ettiriyor.

Bu kitap bir hatırat olmakla beraber adeta son devrimizin bir tomografisi gibi adeta. Bir inceleme yetmez, kitap çapında tahlil gerektirir ki, biz bundan aciz kalırız. İslam ve ümmet derdi olan bir gencin mutlaka okuması gereken bir kitap olup, kahrolmak adına geriye dönerek bir kaç defa daha da okunabilir ayrıca.

Cevdet Bey ve Oğulları, 19. yüzyılın sonlarından başlayarak 1970'li yıllara kadar uzanan bir ailenin üç kuşak hayatını anlatmaktadır. Geleneksel aile yapısından modern aile yapısına geçişi anlatan, çeşitli karakterler üzerinden hayatını tamamen işe, başarıya ve paraya odaklamış kişilerle varoluşsal sorgulama yaşayan, entelektüel çabası olan ama tam manasıyla bir türlü eyleme geçemeyen kişileri irdelemiştir. Tüm karakterlerin ortak arzusuysa "yaşamak"tır. Roman boyunca çokça geçen bu ifade, aslında karakterlerinin hiçbirinin istediği hayatı tam manasıyla yaşayamadığını bizlere göstermektedir. Klasik bir anlatı yapısına sahip, üç parçalı bu hacimli roman, kadın karakterlerin zayıf çizilmesi ve bölümler arasındaki büyük hacimsel farklılık, özellikle de final bölümünün nispeten zayıflığıyla iyi bir ilk roman olmasına rağmen kimi eksikliklerin bulunduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

Seyahatnameler, birincil kaynak olduğu için tarih araştırmalarında son derece önemli bir yer tutar. Elliot yazdığı seyahatname de İstanbul'un sosyal yaşantısı, şehrin mimari yapısı üzerinde bilgiler vermiştir. Yazar, İstanbul'un Türklerin elinde olmasını hiç hazmedemez, Türklerin cahil ve kaba insanlar olarak görür. Bizans Dönemi ile kıyaslamalar yapar ve Eser de bolca Bizans güzellemelerine yer verir. Bazı bölümler de ise objektif davranmaya çalışır. Osmanlı devlet adamlarının sofra adabı, yeme-içmeleri, ev düzeni hakkında orjinal bilgiler bulunmaktadır. 19. Yüzyıl Osmanlı siyasi ve sosyal alanda araştırma yapacaklar için güzel bir başvuru kaynağı niteliğindedir. Bu fiyata böyle bir eseri satışa sunduğu için kapra yayınlarına teşekkür ederim.

İnsanların kalplerinde ve hayatlarında her zaman ilkbaharın yaşanmasını dileyen romantik, sevecen, hayalci, iyi kalpli kahramanımız Anne öğrencilerin çok sevdiği bir öğretmen olmuştur. Yetişkinliğe doğru ilk adımlarını atan maceracı ve umut dolu Anne hayal kurma yeteneğini asla kaybetmemiştir. Hikayeye katılan farklı karakterlerle daha ilgi çekici hale gelen ikinci kitapta Anne bakımını üstlendiği Dora ve Davy adlı iki yetimle yakından özveriyle ilgilenir. Özellikle Davy'nin yaramazlıklarıyla başa çıkmak zorunda kalır. Ayrıca Lavender hanımın duygusal hikayesiyle mutlu şekilde sonlanan kitapta Anne ile birlikte umut dolu bir yolculuğa çıkmak, Parıldayan Sular Gölü'nün ferah sesini duymak, doğanın eşsiz güzelliklerine tanık olmak iyi hissettiriyor.

Kitap, her aya bir mektup olacak şekilde yazılmış tek taraflı mektuplar toplamı. Tek taraflı çünkü yazılan, “Sevgili Çocuk” diye hitap edilen biziz. Bizim yahut yazarın içindeki çocuk.
Yazarın zaman zaman geçmişe gittiğini, geçmişi hatırlarken bile mutlu olduğunu görüyoruz. Hatıraların zevkini ben de aldım okurken. Kendimi bir serin yaz akşamında, bana gelmiş mektupları okuyormuş gibi hissederek okudum. En hüzünlü anlarını yazarken bile çocuğa umuttan bahsetmesi çok etkileyici. Ben hüzünlüyüm, ben iyi değilim, ben yorgunum… Ama sen iyi ol… Kim kimi kendinden çok düşünür?
Okurken sanki yıllar öncesindeydim ve bir yayla evinin penceresinde akşam serinliğinde okudum bu içimdeki çocuğa yazılmış mektupları. Bitince şimdiki zamana geri döndüm. Bir eksikliği gideriyor bu mektuplar. İçimizdeki çocuğa büyümeyi değil yaşamayı öğretiyor. Cevabı olmayan ama arkası hiç kesilmesin isteyeceğiniz öğretiler sıralaması gibi. Sonda ek bir yazı var, öykü tadında. Ağızda hoş bir tat bırakan meyve gibi...

Büyük romanları bulundukları ulvi yerlerden alıp tartışılabilir düzleme çekmek, onları roman olarak görebilmek, sezgisel ve imgesel çıkarımları bir kenara koyarak sanatsal ve tarihi değerine yoğunlaşabilmek mümkün mü sorusunu merkeze alan bir eser. Modernizm, postmodernizm özellikler ışığında önemli romanları inceliyor. Bunu yaparken illa kategorize etme telaşına düşmüyor. Farklı çıkarımları, sözü çok uzatmadan anlatmak istediğini başarılı bir şekilde aktarabilmesi, dilinin ağır olmayışı kitabı öne çıkaran özelliklerden bazıları. Edebiyat denemelerini severlere güncel ve kaliteli bir eser.

Herzog, bir adanış hikâyesini anlatıyor ve her adanma hikâyesi gibi hakikat-sonrası çağın sinik insanına sahici gelmediği gibi “saçma”, “anlamsız” hatta “sahte” gelebilecek bir hikâyeyi. Herzog’un bu kitabı Onoda ile 1997’deki karşılaşmalarından hemen sonra değil de 2021’de yayınlaması aynı nedenle dikkat çekici. Hakikatin bulanıklaştığı bir çağa, hakiki bir hikâyeyi ve bir kahramanı hatırlatmak istiyor adeta.

Belli ki bu çılgın zaman onu “hadi artık vakti geldi” diye zorladı ve “kendi savaşı”nda da sona yaklaşan olgun bir sanatçı olarak kendine alter-ego olarak seçtiği Onoda üzerinden kendi adanmışlığını.. kendi “Don Quijote’vari duruşunu” ifade etti…

Herzog’un neden Onoda’yı seçtiği de başlı başına bir gizem! Pek Herzog’vari!

Bu kitapla Herzog bir “kefaret ödeyici” olarak Onoda’nın şahitsiz 30 yılına -kurgusal niteliğine rağmen- şahitlik ederek onun kefaretini ödemiş oluyor.

1920-1927 yılları arasında kötüleşen tarımın ve ardından oluşan tarım krizi o dönemse ciddi mali sorunlara yol açtığını gözler önüne seren bir kitap.

Savaş ve enflasyon altında ezilen, alınan vergilerin arttırılmasıyla zor durumda kalan çiftçi örgütlenerek Kırsal Halk Hareketi'ne dönüşmüş. Nefret edilen Weimar Cumhuriyeti'ne ve sisteme karşı bu dönemde ilk büyük gösteriler yapılmaya başlanıyor. 1929 yılının sonlarına doğru çiftçilerin yanı sıra mahalleler de güvenli bir yaşam sürme hayalinden tamamen kopmuş.

Her ne kadar kitap 3 bölümden oluşuyor olsa da ilk bölümde kitapta yer alan karakterler en ince ayrıntısına kadar anlatılıyor. Diğer bölümlere geçerken kitaba ve olanlara daha hakim bir şekilde okuyorsunuz kitabı. Gerçekle tarihin birleştiği bir kurgu, derdi olan ve okura gerçekleri veren bir kitap. okunmasını tavsiye ederim.

Kitabın ana fikri dünya insanlığı ve ülkeleri olarak birbirimizi nerelerde çıkmaza soktuk, bunu 4 ülke üzerinden göstermek, ve bu hataların tekrarlanmamasını hatırlatmak. "Batı ve Hasımları" alt başlığı ile Batı'nın karşısına konumlandırılarak incelenen 4 ülke: Japonya, Rusya, Çin ve Amerika. Bu ülkelerin siyasi tarihini özet bir gözden geçirdikten sonra özelde son 150 yıl ne yaptıklarını ve yapmadıklarını okuyoruz. Başarılar ve başarısızlıklar domino taşı gibi bütün dünyayı etkiliyor. Aslında birbirimizden öğrenebileceğimiz, ders alacağımız çok şey var. Aslında ne kadar birbirimize bağlıyız.
İşte bu bağlantı dolayısıyla yazar Amin Maalouf, şu dünyada aklın, sağduyunun ve vicdanın sesi olmaya çalışmış. Yaşı, ünü ve görüp geçirdikleri itibariyle bunu kalemiyle yapmış olması ve bugün bize insanlığın geleceğine dair bir uyarı fişeği çakması çok kıymetli. Yaptığı çıkarımlar dikkat çekici.