Onaylı Yorumlar

Yazar kendi yaşadığı akıl hastanesi deneyimiyle bir akıl hastasının iç dünyasını, korkularını, gerçek dünyaya dönüş savaşımını aktarmada son derece başarılı olmuş.
#sanagülbahçesivadetmedim, gerçekçi bir yaklaşım içinde, "normal" insanlarla "akıl hastası" insanların, başka bir deyişle, "uyumlular" la "uyumsuzlar" ın bakış açılarını karşılaştırırken, yanlı ve acımasız bir eleştiriciliğe de girmez. Amacı, daha çok, biçimci ve duyumsamaz kişilere bir düşünüp sorgulama çağrısı iletmektir. Bunca iç görü, duyarlılık, içtenlik ve ayrıntıcılığa bakıldığında, bu anlatının bir özyaşamöyküsü olduğunu düşünmemek neredeyse olanaksızdır. Genç bir insanın, koptuğu dünyayı yeni baştan gözlemleyip tanıma serüvenini öykülemek için seçtiği anlatım biçimi, çeşitli imgelerle, eğretilemelerle, sözcük oyunlarıyla bezeli, renkli, incelikli bir anlatım biçimidir.

Reinhard Heydrich'ten, bu güne kadar Nazi dönemini konu alan Türkçe basım inceleme ve araştırma kitaplarında genellikle bir kaç cümleyi ve sayfayı geçmeyen şekilde bahsedilirdi. Oysa ki yaptığı kötülüklerle entelektüel kişiliğe bürünmüş katliam planlayıcısı zalim ve sinsi bir masa başı katil olan Heydrich, bir döneme kötü bir şekilde damga vurmuştur. Himmler'in de bir nevi beyni olan bu kötü kişiliğin daha etraflıca konu edildiği kitabın Türkçe basılması döneme dair ilgisi ve merakı olanlar için isabetli oldu. Kitapla ilgili tek takıldığım konu kapak tasarımı oldu, açıkçası beğenmedim. Bunun haricinde gayet başarılı bir kitap.

Bizi biz yapan benliğimizin ne kadarı kendine özgü ve bağımsızdır? Benlik sabit kaldığında toplumun bize yaklaşımı, tavırları neden değişkenlik gösterir? Toplumdaki bireyler arası ilişkilerin dayanağı ne ölçüde benliğimizle ilintilidir? Bizi biz yapanın benliğimiz olduğu yansılsamasının farkına varabilmek için ne kadarlık tecrübe ve yaşanmışlık gereklidir? Kitabın can alıcı kısmını bu şekilde görmemin yanı sıra oldukça fazla boyutlu ve katmanlı olduğu da bir gerçek ki çevirmenin kendi inisiyatifiyle eklediği notlar ve açıklamalar da bunu destekler nitelikte. Kitaba salt bir klasik roman gözüyle bakmak haksızlık olur, dolu dolu ve bolca düşündürücü, sorgulatıcı malzeme ve içerikle yüklüdür.

Beş kısa hikâyeden oluşuyor kitap. Farklı farklı insan psikolojilerini aynı hâkim perspektifle sunuyor okuyucuya. Az olsun öz olsun derler ya hani, o kısacık hikayelerle çok şey katıyor insanın dünya bakışına.
Beni en çok etkileyen ''Leman Gölü Kıyısında Olay'' oldu. Boris'in diyalogları sade, alçakgönüllü ama o birkaç dile getirdiğiyle daha büyük, daha karmaşık bir sistemi sorgulamaya yönlendiriyor insanı...
Çeviri konusundaysa tereddüte düşmenize hiç gerek yok, Zweig'in en yetkin çevirilerini sunan yayınevlerindendir zaten İş Kültür Yayınları.

Anlamak için okunmamalı. Hissetmek için ve hayran kalmak için okunmalı. Harikulade cümleler var kitapta. Büyülü gerçeklikle ilk karşılaşışımız değil Hazar Sözlüğü ama büyülü gerçekliğin yapı malzemesi olarak kullanışına ilk kez şahit oluyoruz kitapta.

Paviç, müthiş bir yazar. Peşinden gidilmesi, kurgusuna, diline meyledilmesi imkansız bir yazar. Biz böyle yeteneklere fenomen diyoruz.

Boris Vivan gibi, Tolkien gibi, Cortazar gibi ardından geleni mümkün olmayan bir yazar.

Paviç' i okumak kişiye ne katar bilemem ama okumamış olmak kayıptır bence.

Senyorita Cora, öykü sanatında kilometre taşlarından biri bence. Kişiler ben anlatıyla olayları aktarırken aynı paragrafta hatta nerdeyse aynı cümlede anlatıcı değişiyor. Anlatıcı değişiyor ama konu hiç dağılmadan aynı sahneden devam ediyor. Bu teknik sayesinde klasik ben anlatıya göre çok daha etkileyici sahnelere şahit oluyoruz. Anlatıcı öyle anlarda değişiyor ki duygusal yoğunluğu zirvede takip edebiliyorsunuz. Duygusal yoğunluğun bu raddeye tırmanması göz yaşlarına neden olabiliyor. Yine aynı teknik nedeniyle gülümseyebiliyorsunuz da... Cortazar'ın sayısız devrim girişiminden biri daha. Kitabın başlarındaki bir kaç anlatıyı saymazsak Cortazar'ın yine zihin açtığını söyleyebilirim. İşte sanat diye önümüzü ilikleyeceğimiz kurgu ve biçim yenilikleriyle dolu bir kitap

Öncelikle mükemmel bir roman olduğunu söylemek istiyorum. Böyle, karakterlerin iç dünyasına derinlemesine inen bir aşk romanı içerisinde Sabahattin Ali dönemin siyasi ve kültürel yapısını da bizlere aktarabilmiş. Açıkçası kitap bir zamanlar herkesin elinde ve dilinde olduğu için biraz önyargılarım vardı ancak kesinlikle herkesin okuması gereken bir kitap olduğunu düşünüyorum. Bununla birlikte kitabı sadece "aşk romanı" olarak nitelendirmenin yetersiz kalacağı ve haksızlık olacağı görüşündeyim. Kitabı yine en iyi anlatabilecek şeyin içerisinden bir bölüm olduğunu düşündüm: ''Dünyanın en basit, en zavallı, hatta en ahmak adamı bile, insanı hayretten hayrete düşürecek ne müthiş ve karışık bir ruha maliktir! Niçin bunu anlamaktan bu kadar kaçıyor ve insan dedikleri mahluku anlaşılması ve hakkında hüküm verilmesi en kolay şeylerden biri zannediyoruz?''

Harvard profesörü Bay Spearman' ın, eşiyle birlikte gittiği tatil yerinde gerçekleşen bir dizi cinayeti iktisat kanunları üzerinden nasıl çözdüğü konu ediliyor. Özellikle insanların rasyonel kararlar alacağı görüşü ile birlikte, fırsat maliyeti, oyun teorisi, talep ve kapital kanunları gibi ekonomik kavramlar bir kaç cinayetin aydınlatılabilmesi için Bay Spearman tarafından ustalıkla kullanılıyor. Kitap boyunca ana karakterin yani bir iktisat profesörünün olaylara bakış açısını ise yazar bizlere ufak ufak aktarıyor ki bu sayede iktisat teorileriyle dolu bir makaleye benzememesi açısından bu kitabı iktisada ilgi duyan ya da duymayan herkesin keyifle okuyabileceğini düşünüyorum.

Peyami Safa'nın olduğum ikinci kitabı ve böyle bir yazarı geç tanımış olmanın üzüntüsünü yaşıyorum. Türkiye'nin ilk yıllarında yaşanan batılılaşmanın, Şarklı Türk Milleti üzerindeki kültürü tahrif edici etkisi çok incelikle anlatılıyor. Günümüzde de toplumumuzun bir kesiminin isteyerek, bir kesiminin farkında olmadan Garbın kültürünü şekilcilik uğruna nasıl kendi kültürümüze değiştiğini düşündükçe üzülmemek elde değil. Fatih ve Beyoğlu üzerinden konu edinilen Şark ve Garp meselesi ele alınırken amacın Garbı kötülemekten çok aslında bizlere yöneltilmiş bir eleştiri olması, bu kitabı basit Doğu-Batı çatışması olmaktan çıkarıp, günümüze ve yarınlara bir rehber yapıyor. Suç Garpta değil onu şekilcilik ve yapmacıklık içerisinde üzerimize yorgan yapan biz Şarklılarda...

Kendisinden yaşça büyük bir erkekle evlenen 17 yaşında zengin ve yetim bir genç kızın evlilik sürecini ve evlendikten sonra genç kızın evlilikten beklentilerini hikaye eden yazarın bu romanı bence en iyi eserlerinden bir tanesi. Genç kızın yaşı itibariyle hayata dair beklentilerinin evlilikte nasıl şekillendiğini ve evliliği nasıl etkilediğini görüyoruz. İkisi de birbirine aşık olarak evlenmesine rağmen isteklerin ve beklentilerin zıtlığı nedeniyle mutsuzluğun evliliği nasıl etkilediğini görüyoruz. Zamanla aşkın yerini birbiri ile yaşamaya çaba göstermek zorunda kalan iki insanın pişmanlık dolu, kederli duyguları alıyor. Yazarın yüksek sosyeteye yaptığı eleştiriler ise harikulade. Yazar karakterlerin duygularını ve iç dünyasını diğer kitaplarında olduğu gibi o kadar iyi aktarıyor ki bakış açınızda yeni pencereler açıyor.