Onaylı Yorumlar

''Büyülü gerçekçilik'' ekolünün ülkemizdeki temsilcilerinden, Kağan Murat Yanık'ın romanlarını okuma fırsatını ben de yakaladım. Gerçek hayatta yaşama imkanı olabilecek olayları, gerçekçi bir üslupla anlatırken, normal şartlarda yaşanamayacak doğaüstü olayları masalsı bir üslupla anlatma işini son derece iyi başarıyor. Özellikle Türk ve Doğu toplumlarının aşina olduğu ve sevdiği bir yazım türü. Ancak bu tarz bir roman ve yazımın aşırı masalsı bir anlatıma kaçması romanı biraz çocuksu veya bilimkurguya yaklaştırabilir. Orda ki ince çizgiye dikkat etmek gerekir. Şu ana kadar Kaan Murat Yakın'da rastlamadım, son derece keyifli.

Şimdiye kadar okuduğum Enis Batur kitapları arasında en sıkı, en özel kitap bu oldu. Çok derinlikli yazmak üzerine bir giriş ile okuyucuyu sarsıyor ve sonra her zamanki üslubuna dönüyor, ama bu kez çok içten, okurlarını hayret ettirecek kadar duygusal. Bir anlatı kitabı aslında, her ne kadar yolculuk kitabı görünümünde olsa da, hayatından kesitler sunduğu, biraz yaşamöyküsü, biraz iç hesaplaşma, biraz kendini okura açma denemeleri, anlatımı.

Kitabın tümünde bir çeşit güzelleme yapıyor doğaya. Bulutlar, dağlar, yollar, kuşlar, gündüz ve gece hakkında çok enfes betimlemeler okuyoruz.

Yazmak bir “yolculuk”, bunun için yaptıkları da bu yolculukta kullanacağı yollar oluyor Enis Batur için. Bu çok sevdiğim yazarın bana “Başka Yollar”dan ulaştığı çok iyi bir okumaydı. Daha iyisini okuyana kadar en iyi Enis Batur okumasıydı benim için.

Shakespeare'in Gravel Heart oyunun bir adaptasyonu olan kitap kurgusu açısından iyi. Ancak kitap neden ve nasıl nobel almış insan merak ediyor. Ödüllere her zaman temkinli yaklaşmak lazım. Batı'ya göçmen olmak ve orada yaşamak üzerinden yapılan 'yumuşak' ama dokundurmayan eleştiriler nedeniyle ödül verilmiş olabilir. Üslubu güzeldi, ancak oyundan uyarlama olduğu yani kurgusunun tam olarak yazara ait olmadığı da düşünülürse kitaptan geriye ne kalıyor okuyucu karar versin. Vakit geçirmek için, hiç zorlanmadan kolaylıkla okunabilecek bir roman. Daha fazlasını bekleyenler için yazıyorum.

Akademik bir araştırma olmasına rağmen ağır bilimsel kavramlar, teoriler, varsayımlara boğulmadan son derece akıcı ve anlaşılır bir dil ve üslûp kullanıldığından sıkılmadan, ilgi ve merak uyandırıcı tarzda yazılan kitap, Recep Yazıcıoğlu hakkında doğru bilinen yanlışlar, şehir efsaneleri, abartılı ve gerçeğe aykırı ifadelerden arınmış, tarafsız, bilimsel yöntem ve tekniklerden yararlanılarak objektif ve hakikatle uyumlu bir çalışma olması yönündeki gayretin her satırda hissedildiği bir eser olmuştur. Salt kamusal değil, her iş alanındaki çalışanların ve temelde her vatandaşın edinmesi gereken düstur ve şiar bakımından somut bir rol, zihniyet ve davranış modeli anlamında feyz alınması gereken bir şahsiyetin kalıpları yerle bir eden ibretlik yaşam ve kariyerini herkesin okuması ve üzerine düşünmesi kaçınılmazdır.

Atatürk'ün doğumundan ölümüne kadar yaşadıkları, Cumhuriyet'in ilk yıllarında yaşanan belli başlı olaylar ve onun yaşamında önemli yer edinmiş kişiler oldukça az bilgi verilerek anlatılmış. Biraz röportaj gibi görünüyor, Ortaylı'ya sanki konu başlıkları sorulmuş ve o an aklına gelenler yazılmış gibi. Genellikle konulara, biri yazı diğeri de görselden oluşan iki sayfa halinde yer verilmiş.

Dilinin sade ve akıcı olmasıyla birlikte yukarıda yazılanlar doğrultusunda kısa zaman içerisinde bitirebileceğinizi söyleyebilirim. Küçük bir kitap olduğundan taşıması da kolay.

Füreya Koral, ülkemizin ilk kadın seramik sanatçısı. Hayatı cumhuriyetin kuruluş yıllarında başlayan, birçoğumuz gibi Mustafa Kemal'e hayranlık besleyen fakat birçoğumuzdan şanslı olup onun yakın çevresine de girmeyi başaran bir kadın. Ölümün kıyısından defalarca kez dönmüş, kendini sanatına adamış bir hayata sahip. Ayşe Kulin kitabın bazı bölümlerinde önce Füreya'nın ağzından hasta yatağında bir hayat hesaplaşması okuyoruz. Diğer bölümlerde ise dışarıdan bakan bir gözle hayatının dönüm noktalarını anlatıyor. Ağzında altın kaşıkla doğmuş ve görece şımartılmış bir kız çocuğu da olmuş Füreya Hanım, yokluğu da görmüş, sevilmiş de, eşinden tokat yiyecek kadar toksik bir ilişki de yaşamış. İyisiyle kötüsüyle seksen küsur seneye dolu dolu bir hayat sığdırmış. Ne mutlu ki Ayşe Kulin de yazmış, ben de okuma fırsatı buldum. Siz de okuyun, ıskalamayın.

1950’li yıllarda İstanbul ve taşrada eğlence hayatının yönelimi; yıldız olma arzusuyla yanıp tutuşan Nezihe Yanıkses üzerinden trajik olarak ele alınmıştır. Kültürel gerilemenin sanat alanında kendini göstermesi ve halkın nakaratı bol ve anlaması kolay basit şarkılara yönelmesi küçük bir eserde ele alınmıştır. Yıldız olma hayali ile yaşayanların vefasızlık ve gadre de uğradıkları canlı ve gerçekçi bir şekilde eserde yansıtılmıştır. Herhâlde Nahid Sırrı’nın sıradan hadiseleri bile gerçekçi bir şekilde anlatması, eserlerini daha fazla okunur kılıyor. Yazarın arı, duru ve akıcı Türkçesi için bile okunacak güzel bir eser.

Büyük Rus yazarları kadar adı bilinmese de Lermantov’un Dostoyevski’den aşağı kalır yanı yok. Hiç değilse bu başyapıtında durum bu.

Bir antikahraman sayabileceğimiz Peçorin’in gönül maceralarını okurken bir yandan da hem psikolojik çözümlemelerle dönemin ruhunu yakalıyor hem de yazarın insanın iç dünyasını yansıtmadaki başarısına tanık oluyoruz.

İki bölümden oluşan romanın ilk bölümünde anlatıcı, birinci kişili anlatımla Kafkasya’nın yabani doğasından betimlemelerle okuyucuyu roman kahramanı Peçorin’in yaşadığı yerin atmosferine sokuyor. Peçorin hakkında ilk anlatılar onunla aynı kalede kalmış bir komutanın konuşmalarından oluşuyor. Kitabın büyük bölümünü oluşturan ikinci kısımdaysa bizzat Peçorin’in notlarını okuyoruz. Bu notlarda onun gerçek kişiliğini, hayata bakışını, ilişkisi olduğu kadınlarla yaşadıklarını ve insan ilişkilerindeki yaklaşımlarını okuyoruz.

Duygulu, içli öyküler okudum. Kararında bir betimleme ve yalın bir anlatımla birlikte. Öyküler tam olarak nihayete ermez. Öykü bir yerlerde kalır ve bu şekilde sonlanır. Sanki öykünün devamı var gibidir ya da devamı okurun tahayyülüne bırakılmıştır. İslamiyet’le mecz edilmiş bir ülkü, bir Turan anlayışında öyküler de desek yanlış olmaz. Böylelikle kültürel, ontolojik ve epistemolojik kodlar taşınmaktadır. Yazar, yazdıklarına yer yer mana ve ima da yüklemektedir. Anlatımlarda, zamana vurgu, bir fetih hali, zamanın merhem gibi bir halini de görmekteyiz. Böylelikle öykülerde, dehrin ve devrin yaşantılara şahit oluyoruz. Bir taraftan mazi yâdları da yer almaktadır. Bu öyküler, gün geçtikçe eşyaya boğulan günümüz insan ruhuna bir ferahlık verecektir muhakkak. Duygulu, duyarlı, sezgisel bütünlüğü olan, romantik duyarlılığı ve vakarlığı taşıyan güzel öyküler okudum, Tavsiye ederim.

“… aşina olunanın bilinmezliği.” der Thomas Bernhard bir söyleşisinde. Neslihan Önderoğlu hikayelerinde ben bu tadı aldım aslında.

Sürekli rast geldiğimiz ama derinine tanıklık edemediğimiz anlar, olaylar ya da kişiler.
•
İlk öykü kitabı onun. 2012. Haldun Taner Öykü Ödülü de bu güzelliği perçinliyor bence.

İlk kitabın üzerine birçok şey yazıp birçok projeye imza atıyor zaten Önderoğlu. Fakat alışkanlıktır bende yazarlara, yazın dünyasına ilk adımladıkları eserleriyle yaklaşmak.
•
Mutlu ayrıldık. Daha da okunacak elbette.