Onaylı Yorumlar

Yazarın önsözde de belirttiği gibi esasında "Siyasi düşünceler tarihi nedir?" başlığıyla yayımlanmış olması gereken bir çalışma. İçindeki tartışmaların ve tariflerin neredeyse bütünü yazarın da uzmanı olduğu bu alandan verilmiş. Genellikle Cambridge ekolü mensupları olan Skinner, Pocock, Dunn ve Hont'un çalışmalarına değinilmiş. Fakat yine de alan hakkında genel bilgi sahibi olmak için okunulabilir. Özellikle entelektüel tarihçiliğin farklı ekollerini tanıtan birinci bölüm ve entelektüel tarihçiliğin mevcut durumundan bahseden son bölüm oldukça faydalı. Kitap genelinde verilen örnekler de konuyu somutlaştırmaya yardımcı oluyor. Bazı yerlerde terminolojinin tercümesinde hatalar olsa da dilin akışı bakımından çevirisi de gayet güzel.

İbn Fadlan'ın kaleme aldığı seyahatnamesinin tarihi önemi yüksektir. Özellikle de Türk tarihinin orta dönemleri hakkında verdiği bilgiler bakımından kıymetli bir eserdir. İslam dininin tanıtımını yapmak için bir devlet görevlisi olarak farklı coğrafyalara seyahat eden İbn Fadlan gittiği bölgelerde karşılaştığı Türk topluluklarının siyasi, dini ve sosyal yaşamları hakkında teferruatlı bilgiler aktarmaktadır. Selenge Yayınları tarafından yayınlanan bu çalışmanın Mehmet Şayir tarafından en güncel tahkikler dikkate alınarak Arapça aslından çevirilmesi piyasadaki diğer farkını ve kalitesini ortaya koymaktadır.

İran ve Irak’ta hüküm süren Büveyhîler'in tarihi Türk ve İslam tarihi için önemli bir konuma sahiptir. Özellikle de Abbasi halifeliği ve Selçuklular ile olan temasları Ortadoğu'yu siyasi, sosyal ve ekonomik olarak dönüştüren bir süreci başlatmıştır. Bilhassa günümüze uzanan mezhep farklılığının en önemli kırılma noktası Büveyhîler'in Şii akadi benimseyerek yürüttükleri siyasi ve dini faaliyetlerdir. Böylesine önemli bir devlet hakkında maalesef Türk tarih akademisinde yapılan nitelikli çalışmaların sayısı oldukça azdır. Dr. Cihan Gençtürk tarafından kaleme alınan bu eser alandaki bu boşluğu doldurma noktasına önemli bir işlevi yerine getirmektedir.

Yaşar Şimşek’in yayınladığı eser Türk Dili ve Edebiyatı alanında çalışan ve Türklerin ilk dönemde ürettikleri bu tür dini yazılı kaynakları inceleyen bir çalışma olarak bu alana önemli bir katkı sunmaktadır. Müellif edebiyat ihtisasına sahip bir kişi olarak ağırlıkla eserlerin dil ve biçim özellikleri üzerinde durarak eserini kaleme almıştır. Şüphesiz bu tür tarihi kaynakların hem tarihçi hem de ilahiyatçılar tarafından da ele alınarak farklı disiplinlerdeki yaklaşımlarla yorumlanması ciddi bir akademik zenginlik yaratacaktır. Yaşar Şimşek’in bir edebiyatçı olarak bu sahada incelediği satır arası Kur’an tercümeleri, tefsirler ve diğer dini eserlerin tarihçiler ve ilahiyatçılar tarafından da yorumlanması Türklerin İslam algılarını ve manevi yapılarını anlamak bakımından önemli olacaktır.

Eser, XI. yüzyılda temelleri atılan ve XIV. yüzyıla kadar bölgede önemli bir siyasi teşekkül olarak varlık gösteren Birleşik Gürcü Krallığı’na dair önemli bir bakış sunmaktadır. Özellikle Gürcistan Krallığı’nın tarihî kökleri, devletleşme süreci, önemli kralları, sosyal, ekonomik ve dinî hayatına dair teferruatlı bilgiler vermektedir. Bir araştırma eser olarak önemli tarihî kaynaklardan hareketle hazırlanan bu eser, Gürcü Krallığı ve Gürcü halkı üzerine ileride yapılacak olan yeni çalışmalar için de önemli bir referans eser olma özelliği taşımaktadır.

Hüzzam’ın Uçma İhtimali, bugüne kadar yazılan benzer dönem romanlarının en iyisi. Önceden yazılmış 12 Mart ve 12 Eylül romanlarından çok farklı ve derinlikli bir kurguyla, içtenlikle yazılmış bir roman. Hakan Yaman, yakın tarihimize ışık tutmakla, dönemin acılarını birebir anlatmakla kalmamış, romanın merkezine sıcacık da bir hikâye kondurmuş. Kuşkusuz darbe yıllarını yaşayanların kendilerine daha yakın bulacakları, aynı acıları yeniden yaşayacakları, güzel anıları ise mutlulukla anımsayacakları bir roman. Fakat yeni kuşakların öğreneceği çok şey var bu romanda. Türkiye’nin bugüne nasıl geldiğini bir yakın tarih belgeseli hassasiyetiyle kaleme alırken enfes bir kurguyla da taçlandırmış yazar.

Bu kitabı okumak isteyip çekinen, öncesinde hangi kitapları okumanın gerekli olduğunu merak edenler için yorum yazacağım. Mevcut 3 çeviri içinden bunu tercih ettim ve çok başarılı olduğunu düşünüyorum. Kitabın sayfa sayısını boyutunun büyük olduğunu düşünerek hesaplamanızda fayda var. Bilinç akışı tekniğine aşina olmayanların zorlanacağı bir kitap olur. Bu kitabı okumadan önce Hamlet, Dublinliler, Sanatçının Gençlik Portresi ve Odysseia'nın okunması okuma zevkinizi bir hayli artıracaktır. Bu kitapla ilgili her göndermeyi anlamak istiyorum, akademik bir bakış açısıyla okuyorum diyenler için son önerim Bloomsday Kitabı ile birlikte okumaları olacaktır. Bloomsday Kitabı'nın çevirisi Armağan Ekici'ye ait olduğu ve kendi Ulysses çevirisinden sayfalar vererek açıklamalar yaptığı için o çeviriyi de tercih edebilirsiniz.

Eserde Kelâm-ı İlâhî-ye giden noktada Allah ile Elçisi arasındaki mesajın iletimi konusu sorgulayıcı ve mukayeseli bir şekilde ele alınmıştır. Bu bağlamda eserin başlangıcında Kur’an-ı Kerim’in yorumlanması ve nasıl anlaşılması konusu işlenmiş ve bu minvalde kelime ve ibarelerin anlam dünyasının dışına çıkılarak Kur’an’dan güncel meselelere dair ilmi temeli olmaksızın istinbatta bulunulmasının yanlışlığına dikkat çekilerek bunun Kur’an’ın evrensel mesajına zarar vereceğine değinilmiş ve ardından Allah’ın konuşması ve Kur’an’da “dedi, söyledi” şeklinde geçen ve Allah’a atfedilen ibarelerin nasıl anlaşılması gerektiği izah edildikten sonra vahyin iniş şekilleri irdelenmiştir. İlah-i Mesaj’ın sorgulayıcı ve araştırıcı bir şekilde nasıl anlaşılması gerektiği konusunda muhtevası hacmini aşan bir eserdir.

İki diyalogdan oluşan, ekonomi ve tarım üzerine güzel bir eser. Ksenophon da Platon gibi hocaları Sokratesi konuşturmuş. İlk bölümde Kritoboulos hocasıyla konuşurken ve pasif bir durumdayken. İkinci bölümde Sokrates İskhomakhos ile ev düzeni içinde kadının önemini ve ev dışında erkeğin sorumluluklarını ve tarıma dair öğrenilmesi gerekenleri konuşuyor. Ancak Platon diyaloglarından en önemli farklı, Platon'da Sokrates genelde insanları önceden konuşturur ve fikirlerini duyar, sonra kendi fikrini onlara empoze ederek kabul ettirir. Ksenophon ise tam tersi bir şekilde, ikinci kitapta İskhomakhos'u tarımda ehil bir insan gibi göstererek onun Sokrates'e bir şeyler öğrettiğini gösterir. Kitap genel olarak çok güzel. Çevirisi çok güzel yapılmış. Sayın Çokona'nın emeğine sağlık. Okumanızı tavsiye ederim.

Darüssade ağalığı gibi ehemmiyetli bir görevde bulunan Beşir Ağa'nın çalışılmasını, Osmanlı tarihindeki pek çok önemli isme yapılmış bir atıf olarak görüyorum. Biyografik ve monografik çalışmaların devamının gelmesi umudundayım. Ancak bir tarih sever olarak bu gibi yabancı yazarlar tarafından yazılan eserler daha çok okunmaktadır. Sebebi istisnaları saymazsak Türk araştırmacıların çalışma sırasında din ve ırk hassasiyetini aşamadığı konusudur. Burada kesinlikle yazara veya farklı din, ırk mensuplarına sözüm yoktur. Hatta işlerini iyi yaptıkları için tebrik etmek gerekmektedir. Bu vesileyle kendim başta olmak üzere işimizi en iyi şekilde yapmak zorundayız. Bu iş her ne olursa olsun. Tüm okurlara selamlar.