Onaylı Yorumlar

Bu Roald Dahl’lar da bitti bu arada, yazamadım. Her gece yatmadan kendime Roald amcamdan masallar okumak suretiyle bitirdim – keşke biz yetişkinler de birbirimize, ya da en azından kendimize masal okusak, nasıl iyi geldi. Roald Dahl’ı ne kadar çok sevdiğimi daha önce yüz bin kere söyledim, bunun üstüne ekleyeceğim çok bir şey yok. Bu kitapların bazılarını çocukken okumuştum, bazılarını ilk kez okudum, hepsi enfesti. Can Yayınları’na bir küçük eleştirim olacak yalnız, neredeyse tüm kitaplarda 1‑2 tane de olsa de ve ki hatası gördüm. Normalde de çok kızarım ama bu sefer iyice canım sıkıldı; zira bu kitapları okuyan çocuklar tam da bunların yazımını öğrenme yaşında oluyor. O yüzden yeni baskıları yapılmadan tüm seri bir gözden geçirilip düzeltilse çok iyi olur bence. Dahl’dan bir alıntıyla bitireyim bu faslı: “Çocuklara okur olmayı ve kitaplardan korkmak yerine onlarla ilişki kurmayı öğretmek benim için bir tutku. Kitaplar göz korkutmamalı; kitaplar eğlenceli, heyecanlı ve muhteşem olmalı. Bir okur olmayı öğrenmek müthiş bir kazançtır.” Ne kadar haklısın Roald amca. Seninle tekrar hasbihal edince geri dönüp baktım da; kitaplarla olan ilişkimdeki rolünün ne kadar büyük olduğunu fark ettim. Bana okur olmayı öğrettiğin için çok teşekkür ederim.

Bu Roald Dahl’lar da bitti bu arada, yazamadım. Her gece yatmadan kendime Roald amcamdan masallar okumak suretiyle bitirdim – keşke biz yetişkinler de birbirimize, ya da en azından kendimize masal okusak, nasıl iyi geldi. Roald Dahl’ı ne kadar çok sevdiğimi daha önce yüz bin kere söyledim, bunun üstüne ekleyeceğim çok bir şey yok. Bu kitapların bazılarını çocukken okumuştum, bazılarını ilk kez okudum, hepsi enfesti. Can Yayınları’na bir küçük eleştirim olacak yalnız, neredeyse tüm kitaplarda 1‑2 tane de olsa de ve ki hatası gördüm. Normalde de çok kızarım ama bu sefer iyice canım sıkıldı; zira bu kitapları okuyan çocuklar tam da bunların yazımını öğrenme yaşında oluyor. O yüzden yeni baskıları yapılmadan tüm seri bir gözden geçirilip düzeltilse çok iyi olur bence. Dahl’dan bir alıntıyla bitireyim bu faslı: “Çocuklara okur olmayı ve kitaplardan korkmak yerine onlarla ilişki kurmayı öğretmek benim için bir tutku. Kitaplar göz korkutmamalı; kitaplar eğlenceli, heyecanlı ve muhteşem olmalı. Bir okur olmayı öğrenmek müthiş bir kazançtır.” Ne kadar haklısın Roald amca. Seninle tekrar hasbihal edince geri dönüp baktım da; kitaplarla olan ilişkimdeki rolünün ne kadar büyük olduğunu fark ettim. Bana okur olmayı öğrettiğin için çok teşekkür ederim.

Bu Roald Dahl’lar da bitti bu arada, yazamadım. Her gece yatmadan kendime Roald amcamdan masallar okumak suretiyle bitirdim – keşke biz yetişkinler de birbirimize, ya da en azından kendimize masal okusak, nasıl iyi geldi. Roald Dahl’ı ne kadar çok sevdiğimi daha önce yüz bin kere söyledim, bunun üstüne ekleyeceğim çok bir şey yok. Bu kitapların bazılarını çocukken okumuştum, bazılarını ilk kez okudum, hepsi enfesti. Can Yayınları’na bir küçük eleştirim olacak yalnız, neredeyse tüm kitaplarda 1‑2 tane de olsa de ve ki hatası gördüm. Normalde de çok kızarım ama bu sefer iyice canım sıkıldı; zira bu kitapları okuyan çocuklar tam da bunların yazımını öğrenme yaşında oluyor. O yüzden yeni baskıları yapılmadan tüm seri bir gözden geçirilip düzeltilse çok iyi olur bence. Dahl’dan bir alıntıyla bitireyim bu faslı: “Çocuklara okur olmayı ve kitaplardan korkmak yerine onlarla ilişki kurmayı öğretmek benim için bir tutku. Kitaplar göz korkutmamalı; kitaplar eğlenceli, heyecanlı ve muhteşem olmalı. Bir okur olmayı öğrenmek müthiş bir kazançtır.” Ne kadar haklısın Roald amca. Seninle tekrar hasbihal edince geri dönüp baktım da; kitaplarla olan ilişkimdeki rolünün ne kadar büyük olduğunu fark ettim. Bana okur olmayı öğrettiğin için çok teşekkür ederim.

Bu Roald Dahl’lar da bitti bu arada, yazamadım. Her gece yatmadan kendime Roald amcamdan masallar okumak suretiyle bitirdim – keşke biz yetişkinler de birbirimize, ya da en azından kendimize masal okusak, nasıl iyi geldi. Roald Dahl’ı ne kadar çok sevdiğimi daha önce yüz bin kere söyledim, bunun üstüne ekleyeceğim çok bir şey yok. Bu kitapların bazılarını çocukken okumuştum, bazılarını ilk kez okudum, hepsi enfesti. Can Yayınları’na bir küçük eleştirim olacak yalnız, neredeyse tüm kitaplarda 1‑2 tane de olsa de ve ki hatası gördüm. Normalde de çok kızarım ama bu sefer iyice canım sıkıldı; zira bu kitapları okuyan çocuklar tam da bunların yazımını öğrenme yaşında oluyor. O yüzden yeni baskıları yapılmadan tüm seri bir gözden geçirilip düzeltilse çok iyi olur bence. Dahl’dan bir alıntıyla bitireyim bu faslı: “Çocuklara okur olmayı ve kitaplardan korkmak yerine onlarla ilişki kurmayı öğretmek benim için bir tutku. Kitaplar göz korkutmamalı; kitaplar eğlenceli, heyecanlı ve muhteşem olmalı. Bir okur olmayı öğrenmek müthiş bir kazançtır.” Ne kadar haklısın Roald amca. Seninle tekrar hasbihal edince geri dönüp baktım da; kitaplarla olan ilişkimdeki rolünün ne kadar büyük olduğunu fark ettim. Bana okur olmayı öğrettiğin için çok teşekkür ederim.

Bu Roald Dahl’lar da bitti bu arada, yazamadım. Her gece yatmadan kendime Roald amcamdan masallar okumak suretiyle bitirdim – keşke biz yetişkinler de birbirimize, ya da en azından kendimize masal okusak, nasıl iyi geldi. Roald Dahl’ı ne kadar çok sevdiğimi daha önce yüz bin kere söyledim, bunun üstüne ekleyeceğim çok bir şey yok. Bu kitapların bazılarını çocukken okumuştum, bazılarını ilk kez okudum, hepsi enfesti. Can Yayınları’na bir küçük eleştirim olacak yalnız, neredeyse tüm kitaplarda 1‑2 tane de olsa de ve ki hatası gördüm. Normalde de çok kızarım ama bu sefer iyice canım sıkıldı; zira bu kitapları okuyan çocuklar tam da bunların yazımını öğrenme yaşında oluyor. O yüzden yeni baskıları yapılmadan tüm seri bir gözden geçirilip düzeltilse çok iyi olur bence. Dahl’dan bir alıntıyla bitireyim bu faslı: “Çocuklara okur olmayı ve kitaplardan korkmak yerine onlarla ilişki kurmayı öğretmek benim için bir tutku. Kitaplar göz korkutmamalı; kitaplar eğlenceli, heyecanlı ve muhteşem olmalı. Bir okur olmayı öğrenmek müthiş bir kazançtır.” Ne kadar haklısın Roald amca. Seninle tekrar hasbihal edince geri dönüp baktım da; kitaplarla olan ilişkimdeki rolünün ne kadar büyük olduğunu fark ettim. Bana okur olmayı öğrettiğin için çok teşekkür ederim.

Bu Roald Dahl’lar da bitti bu arada, yazamadım. Her gece yatmadan kendime Roald amcamdan masallar okumak suretiyle bitirdim – keşke biz yetişkinler de birbirimize, ya da en azından kendimize masal okusak, nasıl iyi geldi. Roald Dahl’ı ne kadar çok sevdiğimi daha önce yüz bin kere söyledim, bunun üstüne ekleyeceğim çok bir şey yok. Bu kitapların bazılarını çocukken okumuştum, bazılarını ilk kez okudum, hepsi enfesti. Can Yayınları’na bir küçük eleştirim olacak yalnız, neredeyse tüm kitaplarda 1‑2 tane de olsa de ve ki hatası gördüm. Normalde de çok kızarım ama bu sefer iyice canım sıkıldı; zira bu kitapları okuyan çocuklar tam da bunların yazımını öğrenme yaşında oluyor. O yüzden yeni baskıları yapılmadan tüm seri bir gözden geçirilip düzeltilse çok iyi olur bence. Dahl’dan bir alıntıyla bitireyim bu faslı: “Çocuklara okur olmayı ve kitaplardan korkmak yerine onlarla ilişki kurmayı öğretmek benim için bir tutku. Kitaplar göz korkutmamalı; kitaplar eğlenceli, heyecanlı ve muhteşem olmalı. Bir okur olmayı öğrenmek müthiş bir kazançtır.” Ne kadar haklısın Roald amca. Seninle tekrar hasbihal edince geri dönüp baktım da; kitaplarla olan ilişkimdeki rolünün ne kadar büyük olduğunu fark ettim. Bana okur olmayı öğrettiğin için çok teşekkür ederim.

Bu nedir? Nedir hakikaten? Dişlerimi sıkarak, içimde büyüyen nefessiz kalma duygusuna direnmeye çalışarak ve bir yandan da sonsuz bir hayranlık hissederek okudum Yavru Ceylan'ı. Hayatımda okurken en çok zorlandığım kitaplardan biri oldu kendisi - teknik bir zorluk değil söz ettiğim, içerik. Kitabın anlatıcısı Eszter, hiçbir zaman unutmayacağım bir antikahraman olarak zihnimde yerini aldı.

185 sayfalık bir monolog bu; tiyatro sanatçısı Eszter bizle konuşuyor. Zamanda ileri geri gidiyor, biraz çocukluğunu, biraz bugününü anlatıyor. Ben incinmiş ve haksızlığa uğramış olmaktan doğan öfkenin insanı nasıl zehirlediğini böyle kusursuz anlatan bir metin hiç okumadım. Canı yanmış, hayatta kalmak için çok çabalamış ve yaşamaya ancak başkalarının canını yakarak devam edebileceğini kendine öğretmiş bir insanı dinliyoruz. Soğuk, acımasız, empati yoksunu biri konuşuyor ve yazar öyle yazıyor ki zaman zaman böyle birine bile empati duyabilmenizi sağlıyor.

Kitabın her cümlesine, her kelimesine sinmiş çok yakıcı bir öfke var. Beni nefessiz bırakan da bu oldu. Eszter öyle öfkeli ve bu öfkesi onu öyle yıkıcı birine dönüştürmüş ki, okura dümdüz, sansürsüz, olanca acımasızlığıyla hislerini anlattığında hakikaten okurken insanı boğan, kuşatan bir metin çıkıyor ortaya. Bir yanı sevilmek istiyor çünkü hiç sevilmemiş ancak sonunda o sevgiyi bulduğunda bile hıncından arınamıyor ve ağır ağır o sevgiyi de zehirlemeye başlıyor.

Bu kitabı okurken yaralı insanların kurduğu nevrotik ilişkileri düşündüm sık sık. İlk bakışta müdanasız, çekici, heyecan verici gözüken; yaralarının biri tarafından gerçekten sevilince sarılabileceğini sanan ama aslında bunun mümkün olmadığını ancak deneyimleyince anlayabilen; çocukluklarından getirdikleri öfkelerini her tür ilişkilerine taşıyan, karşılarındakini de yavaş yavaş zehirleyen çok insan var. Bu insanlarla inen çıkan, yükselen alçalan, böyle oldukça "büyük aşk"mış sanrısına kapılınan ilişkiler yaşıyor pek çok kişi, sanıyorum çoğunuzun başına gelmiştir. Bu tür toksik, problemli bir ilişki yaşadıysanız ya da Eszter gibi o küskün insanlardan biriyseniz bu olağanüstü kitapta çok tanıdık şeyler bulmanız muhtemel.

Bu minik kitap da bitti. Çok sevdiğim Bologna’ya John Berger’in müstesna bakışıyla bakmak ne kadar güzeldi. Naçizane tavsiyem bu kitabı Bologna’yı gördükten sonra okumanız olacaktır; şehrin kızıllığı teninize sindikten, portikoları aklınıza kazındıktan sonra. Berger hafif mistik bir şekilde gözlemliyor şehri. Kaybettiği amcasının yasını Bologna’yı kucaklayarak tutuyor bir nevi ve şehirdeki flanörlük deneyimlerini aktarıyor. Hafifçe Calvino’nın Görünmez Kentler’ini de andıran tatlı, lirik, hoş bir kitap Bologna’nın Kırmızı Tenteleri.

Bu kitaptan çağdaş edebiyattan aldığım hazzı alamadım şüphesiz ama kendisini kısmî klasikler kategorisine koyarak değerlendireceğim; sevdim. Bu kitap ne Buddenbrooklar kadar konvansiyonel, ne ardından gelecek olan Venedik’te Ölüm veya Büyülü Dağ kadar “yeni”. Mann’ın geleneksel bol tasvirli, olay odaklı yazından daha deneysel ve daha derinlikli bir yere giden sürecinde bir ara durak gibi değerlendirilebilir. Büyülü Dağ’da bolca göreceğimiz analizlere, felsefeye yakınsayan anlamlandırma girişimlerine ufak ufak başladığını görüyoruz. Bir yandan monarşinin süslü yüzeyini kaldırıp altında yatan sorunlu tarafları ortaya koyuyor, bir yandan da şaşırtıcı şekilde ikna edici bir aşk öyküsü anlatıyor. Şaşırtıcı diyorum çünkü genelde bu 100 sene yazılmış aşk hikâyelerindeki dinamikleri anlamakta güçlük çekiyorum ben, bu defa öyle olmadı, zaman zaman gülümseyerek, tanıdık bir hisle okudum. Mann’ın diğer eserlerine kıyasla görece hafif, rahat okunan, akıcı, kolay bile denebilecek bir kitap kendisi. “Aşkı bilen insan gerçekten de hayattan habersiz midir?”

Bu kitaptan anlamamız gereken büyük ve derin bir şey vardıysa şayet, ben onu kesinlikle anlamadım. Yok eğer anlamamız gereken şey sanki hayvan metaforunun arkasına gizlenmiş gibi yapan ama gayet kabak gibi ortada olan ve hatta yer yer son derece didaktik biçimde aktarılan sosyal adaletsizlik, iklim krizi, kapitalizmin durmadan ürettiği adaletsizlik, kamudaki yolsuzluk ve yozlaşma, rant sorunları, toplumsal örgütlenmenin önemi falandıysa, bunları neden insan değil hayvan karakterler üzerinden okuyoruz sorusu orada öylece duruyor. Bu kitaptaki karakterler alpaka filan değil insan olsalardı hikâyede ne değişecekti? Kaldı ki bu konulardaki mesajlarını durmadan tekrarlayan bir metnin iyi bir roman olacağı fikrine acaba yazarımız nereden kapılmış?

Vallahi anlamadım ya. Bir noktadan sonra her şey o kadar saçma gelmeye başladı ki, dedim herhalde ben anlamıyorum. Yukarıda sıraladığım meselelere dair gayet sıkıcı ve yavan bir hikâye dinliyoruz. Dünyaya hakim olanlar insanlar değil hayvanlar, insan diye bir şey yok, şehirlerde hayvanlar yaşıyor, biz de yüksek lisans tezini bir türlü yazamayan ve yıllardır belediyede memur olan alpaka Alfonzo’nun hayatından bir kesit okuyoruz. Dediğim gibi, Alfonzo neden bir alpaka mesela, hayvanların konuşuyor olması neye hizmet ediyor, asla anlamadım. Metnin içindeki kelime şakalarının çoğu sanırım çeviride kaybolmuş, dil şakası oldukları için çevrilmeleri zor zaten, sonuçta bunlar da böyle insanı gülümsetmekten bile uzak birtakım cümleler olarak sık sık karşımıza çıkıyorlar.

Vallahi hiç sevemedim maalesef. Üstelik de yazarımız Joni Murphy besbelli ki iyi yazabilen biri, kitabın muazzam giriş bölümü ve sondaki rüya pasajı şahane yazılmıştı ama hikâyenin gerisini öyle yavan buldum ki, hiç keyif alamadım kitaptan.

Bu kitaba dair yapılan “21. yüzyılın Hayvan Çiftliği” yorumları umarım George Orwell’in kulağına gitmiyordur, mezarında ters dönmesini istemem adamcağızın.

Bahsettiğim giriş bölümünden sevdiğim nadir cümlelerden birini buraya ekleyeyim bari yine de. “Hiçbir şehir hikâyesi yoktur ki sonunda bir vahşet hikâyesine dönüşmesin. Hiçbir vahşet hikâyesi yoktur ki sonunda birileri tarafından kahramanlık hikâyesi olarak anlatılmasın.”