Onaylı Yorumlar

Rönesans dönemi, içi boşaltılan Vatikan’daki ilahi güç yerine para sahiplerine biat etmenin, yani kapitalizmin başladığı dönemdir. En önemli aktörlerden birisi Medici ailesidir. Gücün kontrolsüz bir şekilde toplandığı, insanların inançlarının ve günlük yaşamlarının değiştirildiği dönemdir. Bu kadar güce neden olacak para nasıl oluşmuştur? Tarihteki ilk çift mizan muhasebe sistemi, ilk bankacılık nasıl kurulmuştur? Entrikalar, komplolar, sözde sanatın desteklenmesi, para hareketlerine gönderme yapan bu eser, İtalya uzmanı Tim Parks tarafından kaleme alınmıştır. Kitabı, Bretton Woods sonrası dünyadaki para hareketlerini, sanatın değişimini, siyaset zenginlik ilişkisini düşünerek okumanızı tavsiye ederim. Dünyaya gerçekten değer katmak isteyen ve erdemleri olan her insana tavsiye ederim. (Ayrıca, günümüzdeki para hareketlerinin tetiklediği psikolojiyi anlamak için bir başyapıt önerim var. Rainer Funk’un “Ben ve Biz”i)

İnsanlığa zulüm acı getirmiş, mazlumları yurdundan etmiş siyonizmin yerleşmesi için sadece idealist bir kişinin bıkmadan vazgeçmeden verdiği mücadelenin kitabı. Eliezer Ben-Yahuda’nın takıntı derecesindeki idealinin, İbranicenin -bütün Yahudilerce- konuşulan, bilgi üretilen, akademide, medyada, evde, sokakta konuşulup yazılmasını sağlayan bir kişinin mücadele hikayesi. Şartlar ne olursa olsun "idealist kişi idealini gerçekleştirmek için yorulmadan çalışmalı ve bütün yolları ideali için zorlamalıdır." Toplum ve devlet oluşturmanın yolunun dil birliğinden geçtiğini vurgulayan iyi çalışılmış, kolay, resimlerle ve dipnotlarla zenginleştirilmiş bir eser. Hikayesi anlatılan kişinin idealini muhalifi olsam da usulü ve gayreti takdire şayan. Her idealist okumalı. Yazar eserin sonunda İslam dünyasından verdiği üç örnek şahıs (Gazali, Şeyh Arslan ve Şatıbi) ile de ideali için uğraşmanın Müslüman örneklerinin de bulunduğunu, yeni bir okuma önerisinde bulunduğunu da ifade etmek gerek.

Öncelikle belirtmem gerekiyor ki kitabın adındaki “yetenekli” kelimesi, orjinalindeki “gifted”in birebir karşılığı gibi olsa da, bu kitapta “kurtulmuş” anlamında. Neden kurtulmuş? Annesinin (veya kendisini yetiştiren kişinin) çocukluğunda yaşadığı travma ile, kendisine “sahip olduğu bir köle” gibi davranmasıyla kurduğu başarılı ve mükemmel olma baskısından ve kontrolünden kurtulmuş çocuklara, yani neredeyse her kişiye seslenmektedir. Yetişkinlikteki boşluk hissi, erdemsizlik, hırslar, anlamsızlık, kıskançlıklar, sevgisizlik gibi problemlerin kökeninin, yetiştiren kişinin (çoğunlukla annenin) kendi çocukluğundaki travmaya bağlıyor yeni psikoterapi araştırmaları. Olgunlaşmamış Ebeveynlerin Yetişkin Çocukları, Çocuklukta İhmalin İzi: Boşluk Hissi gibi kitaplarla birlikte okunursa faydalı olur. Ancak, bu problemi nasıl bertaraf edebiliriz? konusunda Amerikan psikoterapisi “yüzleşmekten ve bireysellikten” başka bir çözüm getiremez. İnsan nasıl insan olur?

Temiz bir dille yazıldığı için basıldıktan hemen sonra Brezilya ilkokul müfredatına alınan, Brezilya tarihinin en önemli kitabıdır. Şeker Portakalı, bir öyküdür, bu kadar acıklı olay içeren bu öykünün çocuklara -bir destek olmadan- okutulması ne kadar doğrudur? Zeze’nin öyküsü, nezaket, adalet, merhamet, bağışlama ve sevgi gibi yüce değerleri, kaderi ve hayatın anlamını sorgulatır insana. Bu kitabı okurken bu değerleri sorgulayanlara, değerler üzerine muhteşem bir eser olan Andre Comte Sponville’nin Büyük Erdemler Risalesi’ni, anlam üzerine ise Viktor Frankl’ın İnsanın Anlam Arayışı’nı tavsiye ederim. Son olarak bir soru sormak istiyorum: Finlandiya ilkokul müfredatında yetim kalmış yedi kardeşin, ayakta kalabilmek için çalışmak ve okumak gerektiğini anlamaları, verdikleri mücadele ve mutlu sona kavuşmaları bir örnek olarak anlatılırken, Brezilya müfredatında böyle bir eser olması tesadüf müdür?

Bir ilk kitap olarak çok başarılı. Okumaya başladığınızda elinizden bırakamayacağınızı ve dilini çok beğeneceğinizi garanti edebilirim. Akıp gidiyor. Konu olarak zorlayıcı ve travmatik olaylar içeriyor, bir roman olarak düşününce bile etkiliyor kaldı ki sadece bir kurgu değil yaşanmış olması gerçeği insanı düşündürüyor. Benim unutamayacağım görüntüler var aklımda. Başarıyla da resmedilmiş. Karanlık atmosferi ve gerilim unsurları heyecan dozunu arttırıp merakla okunuyor. Devamını da heyecanla bekliyorum. Bir şans vermeye değer.

Bir domatesin tarladan, mutfağa giriş hikayesini okuyacağınızı düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Bir intikam hikayesi. Kitabın su gibi akmasını da beklemeyin. Tam tersi boğucu, hüzünlü ve iç karartıcı.
Şimdi düşünün insanoğlu olarak biz toprağa kirlettik, havayı, suyu kirlettik. Daha verimli olsun diye tohumların genetiği ile oynadık. Bunlar da yetmedi bilinçsiz bir şekilde tarım ilacı kullandık. Bir de hepsinin üstüne tonlarca sebzeyi ve meyve israf ettik. İşte bu kitap bize israf kısmını anlatıyor. Fakat gerisini aklınız zaten tamamlıyor. Birazcık çevrenize ve çevreye karşı duyarlıysanız eğer.
Lütfen size şifa olacak şeylerin zehre dönüşmesine izin vermeyin.

Herta Müller ile Andrei Codrescu'nun önsözleri ve çevirmen Suat Kemal Angı'nın girişiyle tam bir başyapıt. 

Cıva gibi ağır, asit kadar yakıcı gözlemler, oyuncak bir kuşun zembereği boşalana kadar tıkır tıkır şakıyıp kanat çırpması denli şaşırtıcı betimlemeler ve akla ziyan bir şiirsellik. 

Blecher için yazmak, tam bu noktada, acılı "içsel" yoğunluğun "dışsal" tezahürü olan "gözlem" ve "anımsama" noktasında başlar. 
Blecher ölümünü kaydetmiştir, hem bedeninin içinden hem de varolmanın dışından. Bu peçeyi geçirgen yapmıştır: Onun sözcükleri, görünüşte katı olan dünyayı çevreleyen geçirimsiz bir zar boyunca yolculuk eden taşıtlardır. 

Yazar on beş bölüm boyunca hastalığının yaşattığı zihinsel buhranlarla iç içe olunca dünya algısını tamamen kaybeder. Artık sadece kendi beyninin algıladığı imgelerle yaşar. 

Son iki bölüm çok çarpıcı ve hüzünlüydü. Ölümü bu kadar güzel anlatabilirdi. 

Kesinlikle okunmalı gönülden tavsiyemdir. 

Yazarın oldukça ilginç bir mizah anlayışı var. Romanın karakterleri ve olay örgüsü, sıra dışı ve absürt olmasına rağmen insan doğasının ve toplumun derinliklerine dair önemli göndermeler içerdiği için okuyucuya gerçeğe yatkınmış hissi veriyor. Absürt olaylar, gerçek kişilerle öyle harmanlanarak sunuluyor ki, Hitler’le Orta Amerikalı birinin dostluğunu yadırgamıyorsunuz. Romanda bir kaç gerçek kişi, kurgusal olaylarda kullanılmış.

Anlatıcı, Rudy Waltz, kişiliğinin nasıl şekillendiğini, ailesiyle ilişkisini anlatırken, aralarda yemek tarifi veriyor. İnsan tariflerini not etmekten kendini alamıyor. Tarifler, anlatıcının daha çok kendileriyle ilgili olan ebeveynlerinden çok, mutfaktaki hizmetlilerle büyümesinden dolayı onun kişiliğinin bir parçası. Yazarın şekillendirdiği kahramanı, yine anlatılan olaylar kadar absürt, fakat okuyucuya sunuluşu açısından ete kemiğe bürünüyor. Kitabın etkisiyle zor bir konuşmayı “linzer torte” eşliğinde yapabilirim.