Orwell maceram sürüyor ama keşke tadında bıraksaydım dediğim bir noktaya geldim galiba. İskoç yazar Norman Bissell’in Orwell’in hayatının son dönemini romanlaştırarak anlattığı kitabı o kadar olmamış bir kitap ki... Of yani. Yıldım azıcık.
Bu arada kitap mı kötü yoksa çeviri mi kötü tam emin değilim ama sanırım ikisi de. Çeviri; çevirmenin tercih ettiği “bilirsin”, “pekala” gibi çeviri kokan ifadeler nedeniyle bana 1994’teymişim de dublajlı film izliyormuşum duygusu verdiğinden zaten metnin içine tam giremedim. Üstüne “Erkekler pisliğin tekidir” gibi dilbilgisi kurallarını alaşağı eden cümlelere ve İngiliz İç İstihbarat Teşkilatı meşhur MI5’in metin boyunca M15 (evet, on beş!) diye yazılmasına da maruz kalınca tadım iyice kaçtı.
Çeviriden bağımsız kitabı değerlendirmek mümkünse şayet, sezebildiğim kadarıyla kitabın kendisi de kötü gibi. Orwell’in hayatının ağırlıkla Jura Adası’nda geçen son yıllarını kurmacalaştırarak anlatmış Bissell. Ana karakterlerin tümü gerçek, bazı yan karakterleri de hikâyeyi zenginleştirmek için kendi yaratmış. Bence fikir baya güzel, ben böyle yazarların hayat öykülerinden roman devşirilmesini çok severim ama yani... Roman 101 gibi bir metin. Dümdüz akan, hiçbir özelliği, oyuncağı, zekice sürprizi olmayan, kuru bir metin bu. Orwell gibi bir dâhiyi odağına alırken insan azıcık daha cesur olmaz mı ya? Diyalogları, karakterleri, mekân tasvirleri filan o denli basit ki insan bunalıyor, ilkokulda okuduğum şeyler gibi resmen. (Bu duygum çeviriden kaynaklanıyor olabilir mi diye hala endişe ediyorum ama değil sanki.)
Ayrıca Orwell’in kız kardeşi Avril’i de, ölümünden üç ay önce evlendiği Sonia Brownell’i de epey kötücül anlatmış bence yazar, hiç hoşlanmadım. Özellikle Avril’in Orwell tarafından epeyce hor görüldüğünü biliyoruz, hayatı boyunca evlenmeyip ailenin tüm yükünü sırtlamak zorunda kalmış bir kadın kendisi, böyle şeytan gibi anlatılmasından epeyce rahatsız oldum.
Maalesef hiç sevmedim sonuçta. Olmadı, olamadı.
