“Kitabın kaderini okurun yeteneği belirleyecektir.”
Arjantinli yazar Guillermo Martínez’in “Son Kez: Bir Edebiyat Entrikası” romanı, tüm hikâyesini bu cümle üstüne kuran bir metin. 1990lı yılların Barselona’sındayız. Ağır hastalığı nedeniyle evine kapanan ünlü Arjantinli yazar A., son romanını bitirmiş ve yayımlandığın göremeden ölmekten korkuyor. Bir derdi daha var: şöhretini, eserlerinin hiçbir zaman anlaşılmamış olmasına borçlu olduğuna dair bir kaygı taşıyor. Bu nedenle dürüst ve sivri eleştirileriyle tanınan genç bir eleştirmeni, edebiyat ajanı aracılığıyla çağırmaya ve son romanını herkesten önce ona okutmaya karar veriyor, en azından ölmeden önce bir kişi tarafından anlaşılmak için. Bunca yıldır kitaplarına sakladığı ve kimsenin çözemediği gizemleri bu eleştirmenin çözeceğine inanıyor; genç eleştirmen Merton da Buenos Aires’ten yola çıkıp A.’nın evine geliyor, olaylar gelişiyor.
Hikâye ilginç, anlatı sürükleyici. Bir psikolojik gerilim gibi ilerliyor, ortada çözülmesi gereken bir gizem olduğu için bir polisiye tadı da var kitapta. Meşhur yazarın Arjantinli olması ve olayların Latin Amerika’nın boom kuşağı yazarlarının sürgün gittiği ve uzun yıllar yaşadıkları Barselona’da geçmesi nedeniyle o dönemin edebiyatçılarına dair de tatlı detaylar barındırıyor, sahiden alt başlığındaki gibi bir “edebiyat entrikası” yani okuduğumuz. Bir yandan da edebiyat dünyasının tuhaf ilişkilerine, yazar egosuna, anlamak/anlatmak/anlaşılmak meselesine dair ilginç düşünce malzemeleri sunuyor metin ve kendini okutuyor.
Ancak yazarın öyküye sokuşturduğu aşk üçgeni bence metni lüzumsuz yere bayağılaştırıyor. A.’nın eşi Morgana ve kızı Mavi neredeyse yürüyen vajinalar gibi anlatılmış, buna gerek var mıydı emin değilim, bence hikâyeye de bir şey katmıyor bu kadınların sebep olduğu cinsel gerilim. Hikâyeyi odağından saptırıyor ve tuhaf bir katman ekliyor yazar bu iki karakterle, üstelik bir yere de bağlanmıyorlar, sahiden anlam veremedim.
Neyse, başa döneyim: kitabın kaderini okurun yeteneği belirleyecektir ve benim yeteneğim bu kısmı anlamlandırmaya yetmedi. Yine de sürükleyici, kendini okutan bir metin diyeyim ve bitireyim.
