E-Dergi

Yerin yüzlerce metre altında emek vermeyi, mezar gibi daracık dehlizlerde kömürleri kazıya kazıya ekmeğini çıkarmayı okumak klostrofobiyi azdırıp nefesimizi tıkarken, en önemlisi insanlığımızdan utanmaya yol açacak derecede travmaya yol açan bir sefalet destanını ortaya çıkarmaktadır. Okuması bile böyle bir etkiye sahipse o işi bizzat yapanların halini düşünmek bile akıl oynattıracaktır. Emeğin olduğu her yerde sömürüsü de kaçınılmaz olarak vardır ve hep var olacaktır. Tek çözümü var, o da üremenin sona erdirilmesidir.

Zola, döneminin toplumsal çürümüşlüğü ve ahlakî yozlaşmasına ışık tutarken âdeta sefahatin sınırsızlığı ve şımarıklığının manifestosuna imza atmaktadır. "Edepsizlik, iddia edildiği gibi yetersiz ekonomik koşulların doğal bir sonucu mudur, yoksa doğuştan gelen ve müdahale ile düzeltilme olanağı sınırlı kalan gri alan mıdır?" sorusunu, eseri okuduktan sonra tekrar tekrar düşünmek gerekir.

"İsterse dünyadaki bütün güzellikler onun olsun, bence bir erkeğin, kendisinin beğendiği her kadın tarafından kabul edileceğinin kesin olduğu düşünülmemeli" der Fanny. Yazarın en yetkin eseri, ciltli versiyonu tavsiye edilir.

Sonu aceleye getirilip bir an önce bitirilmek istenmiş ya da yarım kalıp farklı bir kişi tarafından tamamlanmaya çalışılmış gibi bir havaya sahip geldi bana.

İlk iki romanına göre, hayatını kızlarını evlendirmeye adamış anne profilinin yer almaması bakımından daha özgün, kasvetten uzak, eğlenceli ve keyif veren üsluba sahip, akıcı ve 'şu da olsaydı' dedirtmeyen tatminkâr bir mutlu son ile taçlandırılmış bir eser.