E-Dergi

Gregor Samsanın bir sabah uyanıp kendini böcek sanmasını ve bunu yadırgamayıp kabullenmesi Türkiye gibi gündelik değişimlere -özellikle Cumhuriyet döneminin başındaki- çabuk ayak uydurmasını başarmış milletler için daha toplumsal bir okumaya müsait bir kitap. Naif gibi duran dili aslında çok acımasız ve çarpıcı bu da öyküyü ayıran en büyük unsur.

Burun ve Palto adlı iki öyküyüde barındıran kitapta Gogol'un bir delinin hatıra defteri öyküsü klasik olmayı başarmış. Ne peki bir delinin hatıra defterini farklı kılan? Akıllı insandan deliye geçişteki ince çizgi ve delirmesinin bilincinde olmadan deliliği yaşayan insan betimlemesi bence. Delilik hastalık, akıllılık ise normallik midir? Yoksa biz kendimizi akıllı sanan milyarlarca insan mıyız? Tanımlarımız, değerlerimiz gerçek mi? Yoksa "deli"lerin kurguladığı gibi bizde kurgularımızla mı yaşıyoruz?

Dostoyevski bu kitabı borçlarını ödemek için 8 ya da 12 günde yazmıştır. Dostoyevski'yi bu borç batağına sürükleyen yegane sebep onun kumara olan aşırı düşkünlüğüydü. Kumarbaz'da Dostoyevski bir kumarbazın dünyasından, hırsından hayata bakıyor ve onun gözünden aşkı, ideal insan kavramlarını tanımlamaya çalışıyor. Tanımlamaya çalışıyor zira getirdiği tanımlar birbiriyle çelişen türlü görüşlerden ibaret kalıyor sadece. Dostoyevski'nin orta kalite kitaplarından biri.

Dostoyevski'nin Raskolnikov üzerinden hayatta doğru ve kurallara uygun kavramının olup olmadığını sorguladığı Suç ve Ceza insan yapımı doğruların gerçeklik gibi önümüze sunulamayacağını savunuyor. Kendisini önemli gören, işlediği cinayetle toplumu düzeltme yönünde bir adım atacağını düşünen Raskolnikov, sonra kendisine taktığı bu büyük rolün altında eziliyor. Roman kuralları sorgulama yönünde bir başlangıç ve hatta bu kuralları Tanrı inancına bağlayarak bir gerçeğe olan inanca insanı yönlendiriyor.