E-Dergi

Tek kelimeyle mükemmel, hem mantığı hem de misalleri olan hem teoride hem de pratikte hacmi küçük fakat çok faydalı bir kitap. Kesinlikle herkesin okuması gereken bir kitap. Kişilerin kullandığı ve seçtiği kelimelerin neden çok ehemmiyetli olduğunu, insanın dilinin şahsiyetinin temsilcisi olduğunu çok güzel anlatıyor. Aynı zamanda dilimiz üzerinde oyanan oyunları dünyanın değişik yerleriyle alakalandırarak, dünyanın diğer yerlerindeki benzer durumlarla zenginleştirerek anlatıyor. Resmin bütününü görmek isteyenler kesinlikle okumalıdır.

Kitap bir papaz tarafından ele alınmış. Mektup türünde gezdikleri yerleri anlatıyor. Daha çok Batı Anadolu ve Hristiyanlık için ehhemiyetli yerleri anlatmış. Çokça latince ve Rumca isim bulunuyor. Yazar, bazen de eski kaynaklarda ve seyahatnamelerde anlatılanlarla kendi gördüklerini kıyaslıyor. Osmanlıdan ziyade Hristiyan ve ortodoks Hristiyanlardan ve onların hurafelerinden bahsediyor. Sık sık okuduğu yazıtlardan bahsediyor ve çoğunu da mektuplara aynen alıyor. Türkler için bazen iyi bazen de kötü şekilde konuşuyor. Mesela bir defasında Fatih'ten barbar olarak bahsediyor.
Yazarın gezdiği yerler antik harabeler, Efes, İzmir, Manisa, Edirne, İstanbul gibi merkezler. Tabi çevresinde başka arkadaşlarının da olduğu anlaşılıyor. Kendisine refaket edenlerle beraber bazen tabiat yürüyüşüne çıkıyor bazen de cami, kilise gibi yerleri tasvir ediyor. Eski yunan mitolojisine, yunan ve latin tarihine sıkça atıflarda bulunuyor. Kendisi İngiliz ve katolik olduğu için gezdiği yerlerdeki ortodoks azınlıkları bazen tenkit edip alaya alıyor. Onlara cahil diyor. Bazen de Türklere cahil diyor. Fakat gördüğü misafirperverliği reddetmiyor, minnetarlığını ifade ediyor.
Hülaseten bu eser 1700'lerde Batı Anadolu, Trakya, İstanbul gibi yerlerdeki zamanın anlayışına, mekanın durumuna ışık tutuyor. Saraya girdiği için saray hakkında da malumat veriyor. Bazı evlerde misafir kaldığı için onlar hakkında da malumat veriyor. Birinci el kaynak olduğu için tavsiyemdir, fakat çeviri daha güzel olabilirdi, ayrıca bazı tabirlerin doğru çevrilmediğine inanıyorum. Bazen çok eski sayılabilecek tabirler kullanan mütercim bazen de aşırı şekilde suni ve uydurma bir dil kullanmış.

Böyle bir meselenin konuda, mütehassıslarının kaleminden çıkan makalelerin toplanarak yazılması ve daha önceden bilmediğim şeyleri öğretmesi bu kitabı çok değerli yapıyor. Dil devriminin hususiyetleri üzerine, özellikle dilcilerin ve dil ile uğraşan kişilerin okuması gereken nadide bir eser.

Aslında Kadir Mısıroğlu'nun muhtelif yerlerde söylediği ve Yahudilikle ilgili bilinenlerin bir tekrarı mahiyetinde fakat her zaman kitapların daha ciddi ve faydalı olduğuna inanmışımdır. Çünkü tüm detaylarıyla bir kitapta bir konuyu ele alabilirsiniz. Fakat akla; her zaman, her şey, bütün yönleriyle gelmez. Kadir Mısıroğlu gibi ciddi çalışan ve söylediklerini ispatlamaya hemen her zaman muktedir bir yazarın okunması faydalıdır.

Kitap oğuz atay tarafından kaleme alınmış. Mustafa inanın hayatının bir saf anadolu çocuğuna anlatılması şeklinde romanlaştırılmış. Beni çok etkildediğini söyleyemem. Zaten kitabın baş kısmında Cahit Arf da benzer bir şey söylüyor. Beklediğini bulamadığını.