E-Dergi

Klasik bir Can Dündar kitabı, akıcı, yazdığını hissettiren, düşündüren...Son yıllardaki yozlaşmalara, bilgi çağının getirdikteklerinden cinselliğe kadar bir çok noktaya değinmiş. Severek okuduğum ve iyi bir araştırmacı olduğunu bildiğim yazarın artık kaynak gösterilebilecek kitaplar yazması gerektiğini düşünüyorum.

19. yüzyıl sonunda yazılmış bu kitap, belki de Osmanlı’nın kaderini belirleyen son yüzyılını anlatan en detaylı ve dolu eserdir. Yazar olabildiğince nesnel olarak Osmanlı’nın son asrını anlatmış; kitabın zorluk çekeceğiniz tek yönü tam günümüz türkçesine çevrilmemiş olması, Osmanlıca terim/tabirler içermesi. Bu nokta kitabın anlaşılmasını zorlaştırmış.

Kitabın konu ettiği dönem, şu an Türkiye’nin yaşadıklarından aslında farksız. Avrupanın istek ve baskıları ile kalkınacağını/kurtulacağını sanan devlet yönetimi Osmanlıyı yıkılmaya götürmüş. Şu an başımızdakiler de AB ye karşı teslimiyetçi ve kişilksiz bir politika izliyor. Tarih geleceğimizi anlatıyor ancak Mustafa Kemal gibi yorumcular bekliyor sanırım.

Kitabın konu aldığı başlıklar ilginç, detayını öncesini bilmek istedğiniz konular. Ancak konu aldığını başlıklara cevaplar getirmiyor ve hayala kırıklığı yaratıyor. Bilinen detayları gündeme getiriyor. Kitabın ismine bakarak aldanılmamalı.

600 asır ayakta kalabilmiş ve çok geniş alanlara hükmetmiş Osmanlı’yı zamane şartları ile değerlendirmeli; ne günümüz yönetiminin alternatifi olarak körükörüne savunmalı ne de cumhuriyetten öncemiz olan bu uzun süreci inkar etmeliyiz. Aksine iyi öğrenmeli, başımıza gelebilecekler için ders çıkarmalıyız.

Yazar kitapta nesnel verilerle Osmanlı’yı, bize öğretilen ilerleme-duraklama-gerileme süreçlerinden soyutlayarak, anlatmış. Değerli bilgiler veren yazarın bu kitabının devamı olarak gördüğüm İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı kitabını da okuyacağım.

Can Dündar, köy enstitüleri, Atatürk’ün son 300 günü gibi dokunulmamış detayları konu alan bir kitap yazmış; Atatürk’ün Cumhuriyete kadarki yaşantısının bilinmeyen detaylarını konu etmiş.

Kendisini okumaktan keyif aldığım yazardan tavsiye edeceğim bir kitap. Kitaba ek olarak: Mustafa Kemal, hayatı boyunca 18.000 cilt okumuş, savaş sırasında dahi kitabı elinden bırakmamış, hatta okurken yaşaran gözlerini silmek için özel bir bez parçası yaptırmış bir deha. Zamanının 50 yıl sonrasını görmüş, okumuş olmasına bu bilgi birikiminin büyük katkısı olduğu açık.