E-Dergi

“Köle Ticareti ve Afrikalı Soykırımı, İnkalar Medeniyetinin Yokedilişi, Aztek Medeniyetinin Yok Edilişi, Maya Medeniyetinin İzlerinin Yok Edilişi” kısımlarını okumak çok zordu. Ama bugün insan hakları, demokrasi, hak ve özgürlükler gibi meselelerde dünyaya ahkâm kesen Batı dünyasının egemen güçlerinin tarihlerinin ne derece kan ve zulümle dolu olduğunu görmemde yardımcı olan bir kitap oldu.

Mısra vardır: “Bir kalbiniz vardır onu tanıyınız” diyen...
Tavsiye vardır: "inandığın bir harekette, yanındakilerin kararlılığını kritik anlarda anlamaktan Allaha sığın” diye. Aynı zamanda bu durumun vehametini de anlarsınız okurken.
Tenkit vardır: “yeni dilde şiir yükü yok, bu dille az ömürlü şiirler yazılabilir.”
Tespit vardır: “Kültür mirasımızdan korkuyorlar. Paniklerini görüyoruz. Donuk ışıksız çehrelerinin arkasında.."
Ve buram buram şiir vardır. Nesirle yazdığı yerlerde bile şiirin kokusu vardır.

Beş Şehir’i; Ankara, Erzurum, Konya, Bursa ve İstanbul’u anlatan Tanpınar’ın bu eseri tam bir geçiş döneminin ertesinde, asırlık ağacın köklerinin yanında cumhuriyetle filizlenen yeni fidanın resmini edebî bir tarzda tersim ediyor. Bahsettiği yerler görülmese bile, en azından resimlerine bakarak okumayı tavsiye ediyorum.

Muhtelif konulardan mürekkep, bununla beraber akıcılığı ile akılda kalıcı (benim için) bir eser. Okuma üzerindeki cümleler ise ayrı bir lezzeti hâiz:
*Kitap zekâyı kibarlaştırır. s.118
*İç dünyamızın sınırlarını genişeten kitap değil mi? s.114
*Okuma, içimizdeki meçhul âlemin kapılarını açan bir anahtar. s.114
* Zekânın tavırlarını efendileştirmek için okumak zorundayız. S.118 vd.

İman hakikatlerinin anlatılması hasebiyle kıymeti hâiz olan bu eser, “Mirkat’üs Sünne” bahsi ”İktisâd Risalesi” gibi pek çok risale ile ulviyetini ortaya koyuyor. İhlâs hakkında olan “Yirminci-Yirmi birinci Lem’a” samimiyeti kazanmada başlı başına bir şaheser. Tabiat Risalesi (Yirmi üçüncü Lem’a) felsefi anlamda, dört yoldan dördüncüsü olan “tarîk-ı Vahdâniyet” in sabit ve kabil olduğunu ispat eder. Yirmi dördüncü Lem’a tesettür hakkında olup Yirmi beşinci Lem’a hastalar hakkındadır ve tam bir tiryak hükmündedir.Yirmi altıncı Lem’a olan İhtiyarlar Risalesi’nde ise hüzün ve o hüznün içinde ümidin olduğu bir tesellidir.