E-Dergi

Doğa yasasının nedensellik zincirini özgürlük idesiyle kırıp ahlaka ve dolayısıyla pratik akla yol bulan Kant, bu eserinde pratik aklı kendi nesnelliği içerisinde ve bu nesnelliği kendi maksimimizde öznel olarak ortaya koyma metodunu incelerken iki aklın da (teorik ve pratik) tek başlarına başarabileceklerini izlememizi söylüyor. İki akıl da birbirinin aşırılıklarını kırparken, bilim bu yolda ince araştırmalarından ziyade öğretisiyle değer kazanıyor. Almanca aslıyla beraber verilen bu çeviri gayet güzel ve özenli bir şekilde tercüme edilmiş.

Eğer "eytişimsel" gibi tabirlere dayanamıyorsanız, başka bir kaynaktan okumanızı öneririm. Çünkü uydurma kelimeler had safhada. Türkçe "Öztürkçeci" bir tutuma kurban gidemeyecek kadar zengindi(r).

Felsefeyi şeriatın nasıl farz kıldığına biraz değindikten sonra kitap ağırlıklı olarak İmam Gazzalî ve ehl-i Sünnet eleştirisiyle seyretmektedir. Akideyle ilgili tetebbuatı olanlar hakkında konulan iddialar naif olsa da işin felsefi boyuta döndüğü cüzîyyat meselesinde dikkate alınabilir eleştiriler de yer almaktadır. S. Uludağ notlarıyla klasik 13. yy iddialarını teyid etmekten başka ve gereksizce İbn Rüşd'ü vurgulamaktan başka pek bir katkı sağladığı söylenemez. Kitap yine de İbn Rüşd'ün dine bakışını incelemek adına gayet önemli bir eserdir.

Descartes'ın koyduğu zihin-beden ayrımına karşı çıkarak ikisinin beraber evrimleştiğini anlatan bir kitaptır. Yazar modern tıpta yadsınan zihnin etkisini 12 bölümde incelerken, alternatif tıbbın şarlatanlığını da eleştiriyor. Zihni bilimsel bir zeminde dikkate alırken onu mutlaklaştırmaktanda kaçınıyor. Her şeye maneviyattan yabancı bir gözle mesned aradığından son bölümde olduğu gibi güldüren neticelere de varabiliyor (12. Bölümde ne kadar bundan kaçınsa da ortaya konan kaçınılmaz olarak Tanrı inancının sağlığa iyi geldiğidir.) Benim payıma düşense beynin dahi salt bir hükümdar değil, bir mana arayışına müheyya bir araç olduğudur.

Emile Boutroux'nun contingence mefhumunu sair alanlarda da görebileceğimiz ve hatta bunun üzerine yazdığı doktora tezinden dolayı nasıl haksızca "dinci" eleştirilerine maruz kaldığını seyrettiğimiz bir kitaptır. S. H. Bolay bunun haricinde farklı yerlerden derleme olan bu kitabında teolojinin felsefede yerinin olduğu, zannolunduğu gibi ortaçağda kalmadığı; köklerimizden kopukluğumuz hasebiyle düşüncenin de oluşamadığı; tercüme eserlerin özellikle din aleyhine tercihlerinin halkta haklı olarak negatif bir intibaya sebep olduğu gibi muhtelif konularda güzelce derlenmiş bir kitaptır. Hocanın ülkemizde yeşereceğini ümit ettiğim düşüncede önemli bir yol gösterici olduğunu düşünüyorum.