E-Dergi

Kemal Tahir’in 1940’lardaki Çankırı mahpushanesini anlatırken orta Anadolu köy gerçeğine de değindiği romanı. Cinayetten yatan 15-16 yaşlarındaki köylü çocuğu kelleci memet’ etrafında dönüyor. Değerli tarafı, kellecinin köydeki değil, mahpushanedeki hikayesidir. K. Tahir mahpushanenin son derece dar çerçevesinden çok güzel bir uzun hikaye çıkarmış. Eserin olay örgüsü uzaktaki köye yapılan geri dönüşlerle sağlanıyor. Mahpushanede bir olay örgüsü olmadığı halde Anadolu insanından örnekler sunduğu kişiliklerle kuvvetli bir yapıt ortaya koymuş. Bu yapıtta da Anadolu insanının öz cevherini bulup çıkarma gayretine devam ediyor. K.Tahir’i okurken bu insanı ve bu cevheri biz de aramalıyız.Roman tekniği yönünden en güçlü yapıtlarından birisi olan bu kitabı K. Tahir sevenlere öneriyorum.

Bu roman,Yaşar Kemal'in eşkiyayı yücelten "İnce Memed"ine karşı Kemal Tahir'in cevabıdır. Kemal Tahir, "eşkiya dünyaya hükümdar olmaz" diyor. Eşkiyanın bir kahraman değil, son tahlilde köy kopukluğundan azma basit bir gaspçı olarak algılanmaı gerektiğini ileri sürüyor. 1930'larda geçtiği anlaşılan roman, o tarihlerdeki köy gerçeğimize de ışık tutuyor. Eşkiya hakkında karar vermeye ihtiyaç duyuyorsak iki Kemal'lerin bu 2 romanını okumalıyız.

Roman 1919 Türkiyesini anlatıyor. Kemal Tahir,her ne kadar ordusuz kalmış küçük subayın dramını işlediğini söylüyorsa da Romanın baş kişisi jandarma eri kör şabandır. Anadolu insanının öz cevherini araştırma konusunu kendine dert edinmiş değerli romancının, kör şabanla doruğa ulaştığını söyleyebiliriz.
Kitap, Yunan işgaline karşı Bursa ve çevresindeki milli örgütlendirmeyi konu alıyor, gerçek kişilere ve olaylara dayanıyor. Bu bilgilerin en geniş biçimde İlhan selçuk'un derlediği "Yüzbaşı Selahattinin Romanı" ile Rahmi Apak'ın "Batı Cephesi Nasıl Kuruldu" isimli yapıtlarda yer aldığını hatırlatmak istiyorum.

Kemal Tahir babası Mahir bey ekseninde 1900'lerin ilk çeyreğini anlatıyor. Mahir bey marangozluğa meraklı Abdülhamitin ustalarından birisi olarak sarayla tanışıyor ve oradan evleniyor. Romanın dramatik kurgusu Mahir beyin bir ev edinme tutkusu üzerine kurulmuş. Sadece Kemal Tahirin biyografisi yönünden önem taşıyan bir kitap.

Nerelerde neyle uğraşmışız. Güçten düştükten sonra imparatorluğu taşımak kolay olmamış. O kadar örselenmişiz ki bu duruma nasıl geldiğimize şükretmek lazım. Falih Rıfkı o örselenmeye şahitlik ediyor. Uslup nedeniyle bazı bölümlerde sıkılsak da yakın tarih meraklıları için es geçilmemesi gereken bir kitap