E-Dergi

Kül Tigin, Türk tarihinin en büyük kahramanlarından biridir. Tek başına bir orduya karşı savaşacak kadar cesur ve güçlü bir savaşçı olarak tanınır. Abisi Bilge Kağan’ın taht hakkı elinden alındığında, Kapgan Kağan’ın oğlu İnal Kağan’ı tahttan indirip Bilge Kağan’ı hak ettiği yere, tahta oturtmuştur. Büyük bir komutan olmasına rağmen, tahtın abisinin hakkı olduğunu kabul etmesi ve onu desteklemesi, karakterinin sağlamlığını ve devlet anlayışını ortaya koyar.
Yazıtlarda, savaşlarda kullandığı atların isimleriyle anılması, Türklerin atlara insan kadar değer verdiğini gösterir. Bu atlardan bazıları Alp Salcı, Az ve Azman’dır. Ayrıca yazıtlarda atların renkleriyle ilgili bilgiler de yer alır. Bunun yanında, Sir Derya’nın Göktürk dönemindeki adının İnci Ögüz, Sarı Irmak’ın ise Yaşıl Ögüz olduğunu öğrenmek, yazıtların sunduğu kültürel zenginliği gözler önüne serer. Her satırında yeni bir bilgiyle karşılaşmak, bu eserlerin değerini daha da artırıyor.

Timur kan dökücü, ihtirasli, siyasi ve askeri bir deha olarak gösterilmekte. Belki dogru olabilir. Türk tarihini daima Türk olmayanlardan ögreniyoruz. Ibni Arabsah, Yezidi gibi zamanin sahitleri subjektif görüslerini Justin Marozzi güclü kalemi ve kendi gözlemlerine dayanarak roman tadinda belgesel yazmis. Zevkle okunuyor, icerik olarak herseye katilmasamda. Keske bizdede böyle yazarlar olsa.

Prof. Orhan Türkdoğan gibi değerli hocalar artık yetişmiyor; yerleri doldurulmadığı gibi kıymetleri de bilinmiyor. Bu kitap, Türk tarihini sosyal bilimler açısından analiz ederek bugünkü toplumu anlamamıza katkı sunuyor. Üç kıtaya yayılmış Türklerin tarihi, başka milletlere benzemeyen bir yapıya sahip. Devlet kurma becerisi kadar iç çatışmalarla da şekillenmiş. Göçebe-yerleşik, Müslüman-kâfir gibi ötekileştirme motifleri tarih boyunca tekrar etmiş. Göktürklerden Osmanlı’ya kadar devlet kuran unsurlar zamanla dışlanmış, yerlerine itaatkâr gruplar getirilmiş. Selçuklu’nun gulam sistemi, Osmanlı’nın devşirme düzenine zemin hazırlamış. Bugün Kürtlerin devletle ilişkisi de bu tarihsel bağlamda yeniden düşünülmeli.

Bu kitapta bazı önemli bilgiler dikkatimi çekti. Tarihte Türk, Türkiye adını kullanan bir çok devlet var. Bunların en tanınmışı Gök Türk. Mısır Memlûk devletide bu ismi kullanmış. Bir diğer dikkatimi çeken Eba Müslüm Horasani'nin bu kitapta Türk kimliği dedesi Bozorgmihr üzerinden belgeleniyor. Diğer husus ilk insan ve ilk Türk Ulu Ay Ata ve Adem benzerliği ve Ulu Ay Ana, Ay-Va adının Eva yada Havva ismi ile benzerliği. Havva ve Adem isimlerinin Semitik dillerde bir açıklaması yok ama Türkçeye çok uyuyorlar. Türk mitolojisi ve destanlarının, Israiliyyat, Yunan ve Fars mitolojisinden daha orjinal ve eski olduğu fikri kuvvetleniyor.

Bayrakdar hoca Kürtlerin ataları olduğu iddia edilen Karduk, Guti, Kimer veya Medlerin tarihi yazıtlarda Turani köklerine dikkat çekmekte. Bugün Kürt diye adlandırılan aşiretlerin Kurmanç, Guran ve Zaza olarak üç büyük guruba ayırmakta. Aynı zamanda hâlâ Kürtçe konuşan Kürt aşiretleri olduğu kadar Türkçe konuşanlarında olduğunu, hatta aynı aşiretin Türkçe ve Kürtçe konuşanlarında bulunduğunu göstermekte. M.ö. 3yy Pers etkisiyle Türkçenin Kürtçeleştiğini aslında Kürtlerin Oğuz boylarından biri olduğunu tarihi belgelerle okumak isteyen herkes okumalı.