E-Dergi

Eser 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü’nün geleneksel Safranbolu toplantılarında ele aldığı ve bu yıl 100. Yılı olması sebebiyle I. Dünya Savaşını konu edinen toplantı katılımcılarının sunumlarının kitaplaştırılmasıdır. Eserde birçoğunu tanıdığımız tarihçi ve siyasetçilerin savaş hakkında ilginizi çeken konular hakkında sunumları yer almaktadır. Kitapta savaş tarihinden tutun da uluslar arası ilişkiler kapsamında geniş bir açıdan görüşler sunulmaktadır. Dünya çapında önemli bir olay olan savaşın 100. Yılında ülkemizde eksik olan yayıncılık konusunda küçük de olsa bir eksiklik bu sayede giderilmeye çalışılmıştır. Bir kez daha anlaşılmıştır ki biz deki aydın kısmı dünyadan bir haberdir. Çünkü dünya açısından 100. Yılı anılan bir önemli olguyu bu tarz kitap çalışmaları olmasa hiç olmamış gibi karşılayacaktık. Bu açısından bu çalışmada bulunan ve bunu eserleştirenleri kutluyorum.

Türk bilim tarihinin irdelenmesi açısından okunması gerekli bir eser olduğu kanısındayım. Çünkü Türk tarihinin önemli bir kısmını oluşturan Osmanlı Türklerinin tıp, astroloji ve uzay bilimleri ve diğer bilim dallarındaki konular hakkında var olan eser kıtlığını giderir mahiyette bir kitap olması da önemlidir. Osmanlı Türklerinin bilim alanında anlatıldığı üzere bağnaz ve tutucu olmadıkları örnekleriyle sunulmaktadır. Özellikle İspanyadan sürülen her tür bilim insanına Osmanlının ne şekilde değer verdiği de eserde görülebilmektedir. Ancak şunu da belirtmem lazım ki eser biraz daha akadenik gözle hazırlandığından dolayı bazı okuyucuları sıkabilir kanısındayım.

Osmanlı tarihinin üç büyük padişahı olan Fatih,Yavuz ve Kanuni dönemlerini padişahların doğumundan ölümüne kadar ele alan bu eserde devletin nasıl bir imparatorluk haline geldiği basit bir anlatımla sunulmaktadır.Bazı detaylandırmalar insanı sıksada Osmanlı tarihine ilgi duyanların okuması gerekli bir eser olduğu kanısındayım.Özellikle eserde aynı zamanda bu Padişahlara ait şiir örneklerinin sunulması çok iyi olmuş.

Kitapta Birinci Dünya Savaşından yenik çıkan ve başkenti işgale uğrayan Osmanlı devletinde işgalcileri memnun edebilmek amacıyla yapılan düzmece tehcir suçları mahkemelerinin çalışmaları anlatılmaktadır. Zamanın olağan üstü yetkilerle donatılan daha çok nemrut paşa divanı olarak adlandırılan mahkemelerinin nasıl çalışıp ne kararlar verdikleri hususu en ince ayrıntısıyla sunulmaktadır.Kitapta bulunan Yozgat Tehciri davasında yargılanıp suçsuz yere idam edien Boğazlıyan Kaymakamı Kemal Bey'in davası ve suçsuz olduğu mahkemece bilinmesine rağmen ingilizlerin yaptığı baskılar sonucunda idam edilen Urfa Mutasarrıfının idamı hakkındaki bölüm ilgi çekecektir. Mahkeme başkanı ve heyetinin, damat ferit kabinesinin ve de dönemin padişahı vahdettinin nasıl suçsuz olan bir kişiyi idama yolladıkları görülecektir.

Kitap klasik dönem Osmanlı adalet anlayışını ele almakta. Ancak kitapta bir eksik yön gördüm bilmem diğer yorumcular katılırlar mıdır? Bu klasik yapı zamanla bozulduğu da bir gerçektir.Bu bozulmaya ilişkin örneklemelerde kitaba eklenmelidir kanaatindeyim. Ayrıca bir katılmadığım görüşte Osmanlı padişahlarının yeryüzünde Allah'ın temsilcileri olduğu yönündeki skolastik bir anlayışın kitapta yansıtılmış olmasıdır.