E-Dergi

Kitabın yazarını tanııyorum, iyi niyetli ve halis bir musluman olabilir, insallah da oyledir. Ancak, bu kitaptaki elestiriler o kadar sıg ve o kadar dar goruslu ki az biraz ekonomiden ve stratejiden anlayan bir kisinin kaldırabilecegi elestiriler degil.
Elestirilerdeki en onemli eksik, surec bakıs acısının olmamasıdır. Zaten bu eksiklik, Turkiye'de pekcok elestirmende vardır diye dusunuyorum, cunku "Sorgulama" egitim sistemizin hicbir yerinde (aile okul) yok. Surec bakıs acısıyla bakılsa, bu kitaptaki kuru elestirilerin hedefi sadece AKP degil, aynı zamanda onceki hukumetler, ozellikle Ozal sonrası olacaktır.
Ayrıca, kitapta ekonomik elestiriler yapılırken cok buyuk hatalar yapılmıs. Olsun varsın, zaten Turkiye'de ekonomiden/finanstan anlayan pek yok gibi bir yaklasımla yazılmıs. Boyle elestiri yapmadan once, insan ilkonce oturur GDP nedir, issizlik nasıl olculur, neyle neyi karsılastırmak lazım, BOP nedir, Turkiye'nin ne gucu varki kendi kafasına gore bir strateji kursun gibi konuları arastırır.
Bu kitapla bosuna vakit kaybetmemenizi tavsiye ederim. Yukarıda bahsettigim sekilde, dunyadaki krizlerin, spekulasyonların, ekonomilerin gucleriyle ilgili bilgi almak ve dolayısıyla Turkiye'deki 1980 sonrası donusumun ve ara krizlerin ve en son 2001'de Turkiye'nin tam anlamıyla iflasını anlamak icin, baska kitapları okumak lazım. Ornegin Seytan Sofrası'nı veya Daniel Yergin'in Petrol'unu tavsiye ederim.

Sir Francis Bacon, bu utopya romanını 1624'te kaleme almıs. Protestanlıgın tamamen kıta avrupasında yayıldıgı bu donemde, bu utopya romanı yarım kalmıs bir eser olsa da, Bacon'un mutlu bir devlet tasarımıdır. Bu kitabın diger baslangıc utopyalarına gore farkı, hristiyanlıgın din olarak hayali devlette olmasıdır. Yeni Atlantis, utopya serisinin baslangıc kitaplarından birisidir. Bu kitaptan once 1500'lerde yazılan Thomas More'un Utopya'sını okumanızı da tavsiye ederim.

Jonathan Swift'e gore Buyuk Britanya'nın yetiştirdiği en "erdem"li adam olan Thomas More, 1478'de dogmus ve 1535'te kafası kesilerek idam edilmistir. Yasadıgı devir, Medici'lerin "Yeni Hristiyanlık"ının İngiltere'de lansmanının yapıldıgı zamanlardı. Katolik olarak bilinen Thomas More, bu Protestan hareketine karsı olan tavrıyla yargılanmıs ve daha sonra idam edilmistir.

Bu Utopya adlı eser, yazarın "butun halkın mutlu olması icin nasıl bir duzen gereklidir?" sorusuna aradıgı cevaptır. Mulkiyetin kaldırılması, yiyecegin adil dagıtımı, olculu eglence, dıs mihraklardan savunacak kadar savunma sanayi gibi pek cok seyin listelendigi hayali mutlu bir ulke tasarımıdır Utopya.

Mina Urgan'ın kitabın basındaki uzun degerlendirmesi metine oldukca guzel bir acıklama olmustur, ancak bu bolum kendi bakıs acısından yazıldıgı icin hic utopya kitabı okumamıs olanlara, ilkonce kitabın kendisini okumalarını tavsiye ederim.

Kitabın Devlet'le mukayesesini ilginc buluyorum. Cunku Sokrates'in devleti, dunyada olması bekledigi (ve bugun itibarıyla aynen dedigi gibi gerceklesmis olan) yonetimsel sureclerin zararlarından kacınmak icin ideal bir devlet yonetimi nasıl olmalıdır sorusuna cevapken, Thomas More, hristiyanlıgın katolik tarafının Vatikan'ın kendi elleriyle bitirildigi ve yerine carpık bir hristiyanlık olan protestanlıgın lansmanının yapıldıgı bir devirde, bireysel mutlulugu saglamak icin devlet nasıl olmalıdır sorusuna verdigi cevaptır. Sokrates'in veya Platon'un Devlet'i muhtesem bir kitaptır, insana dusunmeyi ogretir.

Bu kitabı utopya kitapları okumak isteyen kisilere, baslangıc kitaplarından birisi olarak tavsiye ederim. Diger baslangıc kitapları: Jules Verne'nin Begum'un 500 Milyonu, Thomas Campanella'nın Gunes Ulkesi, Francis Bacon'un Yeni Atlantis'i olarak sayabilirim.

Robert Owen, İngiliz utopist sosyalizm hareketinin kuruculandandır. Yasadıgı cag olan 1800'lerin henuz ilk yarısında, sanayi devrimi yeni ortaya cıkıyordu. Ancak o devirde de, buyuk toplumsal sorunlar vardı ve bunların cozumu icin sosyalist yaklasım iyi bir alternatif olarak gozukuyordu.

Bu kitabın diger Utopya kitaplarından (ornegin: Thomas Moore'un Utopya'sından veya Francis Bacon'un Yeni Atlantis'inden, William Morris'in Hicbir Yerden Haberler'inden, Jules Verne'nin Begum'un 500 Milyonu'ndan, vs.) farkı, bir hayal ulkesinde gecen hayali bir yasamı degil, gercekten uygulanmıs bir projeyi anlatmasıdır. Bundan dolayı degerlidir.

Ancak, kitap kolay okunabilen bir kitap degildir, cunku bir olaydan bin kere bahsetmektedir. Ornegin, Robert Owen'in ana dusturlarından birisi olan "hickimse yaptıklarından bizzat sorumlu degildir, cunku herkes cevrenin/toplumun etkilemesiyle olur", (ornegin bir avukatı yetistiren aile ve cevreyle, bir seri katili yetistiren aile ve cevreyi degistirdiginizde, bugun avukat olan kisi seri katil, seri katil olan kisi de avukat olacaktır) dusuncesi sayfalarca anlatılmaktadır.
Olaya hep egitim acısından bakmasını ve cocukların "geri beyinli" ailelerin yanlarından kopartilıp anaokulu (Robert Owen, dunyadaki ilk anaokulunu kuran kisi olarak bilinmektedir) ve diger egitim sistemlerinin icine koyulması fikrinin, ozellikle Turkiye gibi teroristin cocugunun terorist, yobaz kapitalistin cocugunun da yobaz kapitalist olmaya zorlandıgı bir ulkede, ciddi olarak dusunulmesi gerektigi fikrindeyim.

Kitabı da esas olarak sadece utopya okurlarına degil, dusunurlere ve yasadıgı topluma birseyler katmak isteyenlere tavsiye ederim.

Bu kitabı sadece ABD'yi Incil'den sonra en fazla etkileyen kitap oldugu icin degil, aynı zamanda arkadaslarımdan da "mutlaka okumalısın" yorumları alınca alıp okudum.

Bu uzun mu uzun hikayede, kapitalizm'i, ve kapitalizm'in is adamlarının ve calısanların hayatlarındaki yansımalarını (ornegin network'u, network'un zekaya ve akla ustunlugunu, vs.) bulabilirsiniz.

Bu kitapları tavsiye edebilecegim okur kitlesi, ilerde isletme/ekonomi/muhendislik okumak isteyen lise ogrencileri, is dunyasına girmek isteyen universite ogrencileri, veya is dunyasına girip de "degirmenin suyu nasıl donuyor 101" dersini almak isteyen kisilere tavsiye ederim.
Ancak bu kitapta Adam Smith'in 1800 yılında tamamen tedavulden kalkan kapitalist sistemi uzerinde durulmaktadır. Bugunku dunya Milletlerin Zenginligi'ndeki dunyadan cok ama cok farklıdır.
Bugunku dunyayı anlamada giris sevyesinde kalmayıp, ust sevyede dusunebilmek icin -ozellikle de Adam Smith'i okumus okurlara- bu uzun kitapla zaman kaybetmek yerine, George Orwell'in Hayvan Ciftligi'ni ve hemen sonrasında 1984'unu tavsiye ederim. Bugunku dunyayı super bir sekilde anlatan bu 2 kitaba benzer kitap, maalesef yok denecek kadar az.