E-Dergi

Son yıllarda ABD’de en çok satan konulardan ve kitaplardan olduğu için merak edip okudum. Yazar psikolog da akademisyen de değildir. 1.Bölümde, (sanki son 20 yılın sonucuymuş gibi) ABD’deki ahlaki çöküntüden ve bunun nedenlerinden bahseder, aydınlatan insan olmak için gerekli becerilere değinir, nesneleri olduğu gibi değil olduğumuz gibi görürüz der, 2.Kısımda, bir kişiyi acılarında da görmekten bahsederken çocuklukta yaşanılan hayatın öneminden bahseder, 3.Kısımda, bir kişiyi dünyaya kattığı değere göre görebilmekten bahsederken (eski bilgilerin bir derlemesi olan) kişilik tiplerinden, yaşam görevleri teorisinden, hayat hikayelerinden ve farklı kültürlerin etkisinden bahseder ve Bilgelik’in ne yapmamız gerektiğini söylemek değil, kendinizi daha iyi tanımada yardımcı olmak olarak bitirir. İnsanın Anlam Arayışı, Yaşamak Bir Sanattır, Kendini Savunan İnsan, Büyük Erdemler Risalesi, (21.yy için) Ben ve Biz gibi şaheserlerden sonra bu derleme hoş ancak boş geliyor. İnsan, nasıl insan olur?

Seyahat Sanatı adında tatlı bir kitabı olan İngiliz yazar Alain De Botton’dan derinliği olmayan bir kitap daha. Uçakta karşılaştığı Chloe adındaki bir kızla ilişkisi üzerinden, aşkı, öncül bir psikolojiye eşlik eden bir arzulamaya ve kendinden kaçmaya bağlamış (bunu da Tanrı veya kulüp sevgisiyle benzeştirmiş), olgun bir insanın ilk görüşte aşık olmayacağını, ilahi sevginin yatak odasında biteceğini iddia etmiştir. Sevgiyle, politika, ahlak ve estetik felsefesini, hatta mizah ve samimiyet gibi erdemleri de harmanlaması, ilişki bittiğinde İsa Kompleksine bağlayıp psikanalizle bitirmesi de, kitapta doğal olmayan, sanki yazarın genel bilgisini kullanmak istediği için zorlamayla yazılmış gibi bir hava oluşturmuştur. Düşündürmeyen hissettirmeyen bir kitaptır, sevgi eksiktir bu kitapta. Sevgi/Aşk’ın insanın yüce bir erdemi olduğuna inanıyorsanız, Sponville’in Büyük Erdemler Risalesi, Erich Fromm’un Sevme Sanatı, Ortega Gasset’in Sevgi Üstüne ve Kürk Mantolu Madonna’yı öneririm.

Gastronomi tarihi üzerine ilgimden dolayı okudum. Kitapta, Baharat, Kahve, Kakao, Tütün, Alkol ve Uyuşturucu’nun Avrupa’daki yayılmaları anlatıyor. Baharat ve Kahvenin Arap-İslam dünyasından ilim-bilim-teknikle birlikte gelip burjuvadan halka yayıldığını, alkolü damacana ile tüketen Avrupalıların, kahvehanelerle düşünce ve edebiyat dünyasındaki gelişimini, kakao ve tütün Amerika kıtasından emperyal İspanya ve Hollanda tarafından getirilip Fransız sarayına girince yayıldığını, kakaonun çikolataya dönüşme sürecini ve tütün içme çeşitlerinin değişimini anlatır. Alkolün bira ve şarap olarak su gibi tüketildiği kıtada, sanayi devrimi ve kente göç psikolojisinin etkilediği damıtılmış içkilere geçişini anlatırken, mekanların (misafirhaneden, içki odalarına ve bar tezgahına) değişimine de değinir. Gastronomi tarihi üzerine “İmparatorluklar ve Mutfaklar”’a destek olarak Tuz Üzerinden Dünya Tarihi, Doğu’nun Armağanı ve (atıştımalık uyanış şaheseri) Ultra İşlenmiş İnsanlar ile birlikte öneririm.

ABD’li çocuk psikoloğu Kirkpatrick’in bu kitabını, hayallerin insanın hem yeteneğini hem de ahlaki karakterini gösterdiğine inandığım için okudum. Yazar, hayal gücünü 3’e ayırmış: yeniden üretici, yapıcı ve yaratıcı hayal gücü. Kitabın 1.kısmı, hafıza, algısal yanılmalar, duyguların hafızaya etkisi ve rüyalar üzerinedir. 2.Kısımda çocukların hayal gücünü nasıl geliştirilebileceğine dair kitapların, konuşmaların öneminden bahsederken, gündüz düşlerinin gelecekle ilgili bir kehanet olduğunu belirtir, korkunç masalların ve Tanrı kavramının çocukların hayalleriyle ilişkisini anlatır. 3.Kısımda, derinden gelecek (okumak, çizim, inşa, aritmetik, doğa faaliyetleri gibi) birşey yaparken hayal gücünün ortaya çıkmasını anlatır. John Dewey’in Nasıl Düşünürüz’ü, Kerschensteiner’in İş Okulu Kavramı, Felsefe Makinesi/ Felsefe Gemisi gibi kuvvetli şaheserlerden değildir. Sadece ilkokul eğitim tasarımcılarına kütüphaneleri için önerebilirim.

Endülüs sonrasındaki İspanya’nın ender düşünürlerinden, yıllarca sürgün edilen, Kitlelerin Ayaklanması adında muhteşem bir sosyal analiz kitabı olan Ortega Gasset’in, makalelerinden oluşan bir derlemedir bu kitap. İçinde, Gasset’in en çok bilinen makalelerinden Sistem Olarak Tarih, Kuzey ve Güney Avrupa’nın birbiriyle alakası olmayan kültürler olduğunu, birbirlerine etkilerini, yine de orjinin Yunan olduğunu iddia ettiği Avrupa Üstüne Düşünceler, Akdeniz Kültürü, Üniversite’nin Misyonu gibi makalelerin yanı sıra, Tolstoy’un Sanat Nedir adlı şaheserinde belirttiği emareleri 7 maddede özetlediği Sanatın İnsanı Dışlaması adlı makale de bulunmaktadır. Anlama yetisinden yoksun olan at ve katır gibi olmayınız diyerek, Cuma/5.ayet’i de tekrar gösterir. Düşünürlerin de dünyaya katkısı budur, farklı açılardan bakmaya, farklı insancıl görüşlerin kesiştiğini anlamaya teşvik ederler, düşündürerek insanın vizyonunu açarlar. Ufkunu açmak isteyenlere öneririm.