E-Dergi

Antropoloji Profesörü Edgerton’un kitabı ciddi bir iddia içerir: ilkel toplulukların hepsi mutlu ve sağlıklı topluluklar değildi. Öncelikle, aynı kabilelere ait farklı araştırmaların farklı değerlendirmelerle sonuçlandığını belgeler, ve bu görecelikten yerine işlevselci yaklaşımla hasta toplumların 3 özelliği olduğunu iddia eder: 1.kurumların/inançların zararlı/yetersiz olması, 2.bekasını tehdit eden kurumlardan/kültürden memnuniyetsizliğin olmaması, 3.fiziki/zihinsel sağlığa zarar veren inanç/uygulamaları sürdürmesi. Hasta toplumlarda rastlanılan, biyolojik kayırma, eşitsizlik/kadın ve çocuklar, istismar, siyasal sömürü/zulüm, depresyon/stres, isyanın sınırlılığı, (kızılderililer gibi) yok olma örnekleriyle anlatır, ve antropolojinin amacının bu hastalığın farkında olarak yeni bir dünyayı kurmak olarak açıklayarak bitirir. Kitabın güzelliği de budur, (Rum Suresi/42’de emredilen) antropolojik araştırma ve ders almayı bize öğretir, günümüzü ciddi düşündürür. Allah razı olsun.

Aylık kitap siparişimi verirken Kitapyurdu’nun promosyon olarak sunduğu, 2007’den bugüne araştırmadan satın aldığım ilk kitap oldu. Ve, fare dağ doğurdu:) Dünyanın ilk romanı olarak kabul edilen Genji’nin Hikayesi’nden sonra Japonya tarihinde en fazla satılmış 2.kitap olan “İnsanlığımı Yitirirken”, insanların maskelerini okuyup, reddedip, toplumdan uzaklaşıp ve sonra kendisi de bir yaşam anlamı bulamayan yazarın, duygularını ve düşüncelerini anlattığı kendi hikayesidir. Bu kitap boyunca iki kez intihara kalkışmış ve kurtarılmış, ancak bu kitaptan sonra eşiyle birlikte bir kanala atlayarak intihar etmiştir. Kültürleri üzerine çok okumuş olduğum, bireyin kendi çıkarına tapma yerine (islamdaki gibi) sosyal dayanışmayı yaşam şekli haline getiren Japon toplumunda bile, bu şekilde bir hayatın olabilmesi beni ciddi düşüncelere itti. Herşey Su İle Başladı, Son Nefes Havaya Karışmadan gibi şükrettirirken, “ben niye yaratıldım? benden beklenen nedir?”i sorgulatan ve uyandıran kitaplardandır.

Dickens, İngilizlerin en ünlü yazarlarındandır. Noel Şarkısı’nda, ruhlar, paraya tapan bir adama geçmişini, bugünkü cehaletini ve geleceğini gösterir ve adam iyileşir/dönüşür (Merry Christmas sözünü popülerleştirmiştir). İki Şehrin Hikayesi’nde, (okuduklarına dayanarak) vahşi bir Fransa karşısında güvenli liman gibi İngiltere’yi gösterir, aristokrasi eleştirisi yaparken banka merkezden düşmez. David Copperfield’de kendi yaşamını anlatır: İngiliz orta sınıfının aile ahlakı, kabullenmişlik ve toplum baskısı. Oliver Twist, yetim ve öksüz bir çocuk üzerinden hırsızlık/yoksulluk, toplumun ticari bakışına bir eleştiridir. Büyük Umutlar, bir hayaldir: Pip’in köyden hapishanevari Londra’da beyfendi oluşu, garip para ilişkileri eşliğinde anlatır. Son eseri Kasvetli Ev’de, İngiliz yasal sistemini eleştirir, para ve güce tapan sosyetenin ve mahkemenin sahtekarlıklarını anlatır. Dickens sanayi devrimi sonrasında toplum fotoğrafları çeker (Dostoyevski gibi değildir), güzelliği de ancak bu kadardır.

Barbarlar/Hristiyanlar/Müslümanlar 400-1400, Katedraller/Şövalyeler/Şehirler 1000-1175, Şatolar/Tüccarlar/Şairler 400-1500, Keşifler/Ticaret/Ütopyalar 1400-1490 yılları arasında olan, hristiyanlık tarışmaları ve tarikatleri, İtalya’daki devletleri, avrupa ülkelerini ve Osmanı’yı ve savaşları, mimaride ve edebiyattaki değişimleri, Medici’yle kapitalizmin başlamasını, Reconquista gibi olayları anlatır. Tarih/bilim/edebiyat/sanat/müzik bölümlerinde yüzlerce (Batıdan bakışlı) makale derlenmiştir, özet veya süreç içermez. Her kitapta, ilim/bilim/felsefe denildiği zaman İslam’a döner: Farabi, İbniSina, Harezmi, İbni Heysem, İbni Rüşt gibi. Umbero Eco’nun bir kitap yazmak için araştırma nasıl yapılırı anlattığı Genç Bir Romancının İtirafları, süreçsel bir bakışla görselleri, felsefeyi ve romanları bir araya getirdiği Güzelliğin Tarihi ve Çirkinliğin Tarihi, 1990/2010 arası eleştiri köşe yazılarından oluşan Yengeç Adımlarıyla ve Budalalıktan Deliliğe adlı kitaplarını da ilgilere öneririm.

Büyük üstat Farabi’den gelmiş geçmiş en önemli kategori kitaplarından birisidir. Kategorizasyon, Sokrates’te (Phaidros), Aristo’da, Drucker ve Ohmae’nin stratejik analizlerinde ve Vygotsky’ın eğitim kuramlarındaki üst düzey bir bilişsel beceridir. Bu kitapta, ilkelerle açılış yapar, Aristo’nun retoriğini gözboyayıcı/kandırıcı hitabet diyerek yerin dibine sokar, gerçekleri samimi yazacağını belirtir. Üstat, bütün ilimleri 5 kısma ayırır: 1.Dil/İletişim, 2.Mantık, 3.Öğretime tabi (aritmetik/geometri, optik, astronomi, musiki, ağırlıklar/fizik, makine teknolojisi), 4.Tabiat ve İlahiyat (Kuran’ın sürekli gösterdiği ilkönce tabiat Kuran’ını anlayıp, sonra ilahiyata geçer), 5.Medeni İlimler (ilkönce psikoloji) ve Fıkıh/Kelam. Paleontoloji, biyomimikri, elementlerin analizini hissettiren, faziletli/cahilane olarak ikiye ayırdığı liderlikte doğru yolun ilkeler ve tefekkürlü tecrübeden geçtiğini belirten büyük üstat Farabi’nin izinden gittiğimizde dünya sahnesine tekrar çıkacağız inşallah.