E-Dergi

Felsefe Hocalarından iyi bir kitaptır, ancak konuya aşinalık gerektirir. Argümanların ne olduğu, retorik safsatasının türleri ve analizi, iyi niyet ve doğru söylendiği ilkeleriyle, tümdengelimsel ve tümevarımsal argüman çeşitleri, argüman sağlamlığı ve kuvvetliliği, argümanları safsatadan temizleyerek yeniden oluşturmanın yöntemleri, argümanları değerlendirirken çözümleme yöntemleri, son bölümde doğrunun göreli değil nesnel olduğu, doğru, inanç ve algı arasındaki ilişkileri anlatır. Her bölümün sonundaki testleriyle bir ders gibi olsa da, sürekli “bu konuya ileride geri döneceğiz” gibi ifadeleri okunmasını zorlaştırır. Mantık/felsefe üniversite öğrencileri için daha uygundur. Konuyla ilgili öncesinde bilginiz yoksa, A’dan Z’ye Düşünmek, Hızlı ve Yavaş Düşünme, Dürtme ve Doğru Karar kitaplarını tavsiye ederim. Eleştirel düşüncesi gelişen bir Türkiye, üstat olarak Gazali yerine akılcı Farabi, İbni Sina, İbni Rüşt’ü seçecek, daha fazla kandırılamayacak inşallah.

Kitlelerin Ayaklanması’nın yazarı İspanyol düşünür Ortega Gasset’in şaşırtıcı bir kitabıdır. Sevgi ve nefreti karşılıklı koyarak başlıyor, sevgiyi de dostluğa bağlıyor. Stendhal’in eros temelli aşk yaklaşımını eleştirip, dehşet bir fikir ortaya koyuyor: sevdiğin kişi, olmak istediğin kişidir. Her neslin, genel psikolojiyle bir kadın/erkek tipini tercih ettiğini ve kadınların ortalama tipi tercih ettiğini iddia ediyor. Sonraki bölümlerde, bir portre üzerinden kadınların gizli iç dünyası, Lady Hamilton üzerinden kadınların incelikleri, Salome üzerinden kadının teslim olmak, erkeğin sahip olmak için yaşaması, ve ilgi çekici bir erkeğin özellikleri, gerçek sevginin (cinsellikten farklı) büyülenme olduğu, insan nasılsa sevgisi de öyledir yaklaşımı, aşık olabilmenin bir yetenek olduğu ve bileşenleri anlatılıyor. Psikolog olmayan bir düşünürden şaşırtıcı ve gerçekten düşündürücü bir kitaptır. Erich Fromm’un Sevme Sanatı, Büyük Erdemler Risalesi ve Kürk Mantolu Madonna ile birlikte öneririm.

20.yüzyılın eğitim felsefesini belirleyen 4 kişiden biri olarak seçilen Kerschensteiner’in 1930larda yazdığı eğitim şaheseridir. Toplum, ancak genel amacı ahlaki bir temele dayandığında, çok sayıda ahlaki kişilik yetiştirebilir diyerek, devletin ve eğitimin amacı ile başlar. İyi bir eğitimin değerlere saygı, gelişim zihniyeti, ahlaklılık/nesnellik ve egodan ayrılma ile oluşabileceğini, kamusal okulun eğitimin hakkını verebilmesi için 3 görevini (Viktor Frankl’daki gibi) mükemmel eser (insan) verebilmek için adanmak olarak anlatır. Menfaatine tapmayan, fikri hür vicdanı hür, bilgili değil (hakikat/estetik/ahlaki) kültüre sahip nesillerin yetişebilmesi için okulun (bütün derslerde iyi planlanmış şekilde) içsel ifade ve sorumluluk teşviği görevini karakter eğitimi olarak tanımlar. Son bölümde, bu amaca ulaşmak için bağımsız (elişi veya teknik) ders ile yetenekleri yönlendirme fikrini anlatır. Demokrasi ve Eğitim, Ezilenlerin Pedagojisi gibi muhteşemdir, ana eğitim kitaplarından biridir.

Dünyada en çok satılmış olan satış kitaplarının Türkçe çevirilerini okuyup, değerlendirmelerimi 2018’de sadece Kitapyurdu’nda yayınlamıştım. Bu satış kitapları arasında en iyi olarak belirlediğim 3 kitaptan birisi olan Satışın Yeni Kuralları’nın yazarı Daniel Pink’in, motivasyon üzerine kitabıdır “Drive”. İnsanın özerkliğinden, bir konudaki ustalık isteğinden ve bunların ana kaynağı olan amaç sahibi olmanın mutluluğundan bahseder. Ne psikolog ne de akademisyen olan yazarın, başta Csikszentmihalyi’in Akış’ı ve diğer kitaplardan derlediği bu kitapta, dürtüye sahip bireyin (problemli/yetersiz patron, toplumsal ahlaksızlık gibi) diğerleri tarafından engellenebileceğinin, özerkliğin ilk koşulu olan özgürlüğün (ve Erich Fromm`un), dürtüyü oluşturan eğitim/toplumsal sistemlerin (Dewey, Paulo Freire, Japonya gibi) unutulması gibi büyük boşluklar barındırmasına rağmen, İnsanın Anlam Arayışı ve bahsettiğim kitapları merak edip okumaya başlamak, bir yaşam penceresi açmak için tavsiye ederim.

İngiliz eleştirmen ve edebiyat hocası Eagleton bu kitapta hayatın anlamına ilişkin görüşlerin bir eleştirisini yapıyor. 1.Bölümde, postmodernizm ve büyük savaşlar sonrası çıkan mutlak kavramı, varoluşçuluk, çıkarcı hesap mantığı, ünlülerin kabala ilgisi, televizyon/din/spor afyon endüstriileri, sahtekar hocalardan şarlatan bilgilere kadar anlamsızlığın dibini gösterir. Sonraki bölümlerde, anlam kelimesinin ne olduğu, evrenin güzelliği, Schopenhauer/Freud eleştirisi, bilime tapmanın fos çıkması, modernizminin anlamsızlığı (Kafka, Beckett örnekleri), protestan ruhunun açmazı, hayatın ortak amacının mutluluk olduğu, mutluluğun da (Aristo gibi) erdemlerde bulunacağını anlattıktan sonra tefekkür ve agape (ilahi sevgi) ile bitirir. Eleştirel bakış budur, kitap böyle yazılır. Konunun şaheserleri olan İnsanın Anlam Arayışı, Büyük Erdemler Risalesi, Yaşamak Bir Sanattır’la birlikte hocanın diğer kitaplarını da öneririm: Kötülük Üzerine Bir Deneme, Marksizm ve Edebiyat Eleştirisi.