E-Dergi

Uluslararası dergilerin 2023 ve 2024’te yılın kitabı seçtiği bu şaheseri Türkiyemize kazandıran yazarı, çevirmeni, yayınevini ve Kitapyurdu’nu tebrik ederim. İbni Sina’nın dediği gibi bütün hastalıkların aslı yenilen ve içilen şeylerdir. 1.Kısımda utra işlenmiş gıdaları (margarin, atıştırmalık, içecek, paketli ne varsa) tarif eder. Son yıllarda bütün dünyada (çocuklarda bile) hızla artan kanser, diyabet, felç, depresyon, bağırsak/mide, tansiyon hastalıklarının en önemli nedeninin paketlenmiş zehirler olduğunu iddia eder. Sonraki bölümlerde, spor ve irade ile önüne geçilemeyeceğini, zehirleri üreten tanıdık global şirketlerin mafya gibi medyayı nasıl kontrol ettiklerini, bu zehirlerin ortak özelliklerini, nasıl bağışıklık yaptıklarını, sağlıklı gıda tüketimini baltaladıklarını, dünyaya verdikleri zararları, uyanan ülkelerin sağlıklı nesiller için aldıkları önlemleri anlatır. 21.yüzyılın BESLENME’de UYANIŞ şaheseridir. Her evde okunması ve devletin çok acil önlem alması gereken konudur.

Ütopya şaheserlerinden Ütopya, Yeni Atlantis gibi, Güneş Ülkesi de 16.yüzyılda kral/kilise yönetimine karşı eleştiri ve sıfır temelli düşünmeyi içerir. Thomas More’un Ütopya’sından 100 sene sonra yazılan Güneş Ülkesi’nde de tapu yoktur, kabiliyete göre alıp ihtiyaca göre dağıtan bir sosyalist düzen vardır, ancak en büyük fark bilime bakışta ortaya çıkar. Campanella’nın astroloji eğitimi ve Galileo’nun ispatlarına ilgisi kitapta hissedilir. Güç, Akıl ve Sevgi’den oluşan üçlü yönetim sisteminde, Akıl’da astroloji, Öklid’in teoremleri, botanik, zooloji ve sanat, Sevgi’de (Hucurat 10’daki gibi) bütün müminler kardeştir yaklaşımı, tarım ve eğitim sistemi, yöneticilerin erdem eğilimiyle seçilmesi, başyöneticinin (Farabi’deki gibi) bilmesi gereken bilgiler, Güç’te (Makyavelli gibi) askerlik ve savaş üzerine detaylı bir bölüm, kısasa kısas yasası, geribildirim sistemleri bulunmaktadır. En büyük suç yalandır. Augustinus, Marcus Aurelius ve Hz.Muhammed’i dinliyorsunuz sanki, Muhteşemdir.

İbni Rüşt, Kant, Newton, Hobbes’u etkileyen üstat İbni Tüfely’den etkilenen Spinoza’nın şaheseridir. Öklid’in Elementleri gibi, önermeler mantığıyla yazılmıştır. 1. bölümde, Allah’ın Bir olmasını, 2. bölümde (Secde 9) insanın Allah’tan olduğunu, (Bakara 155/6/7) musibet karşısında tutumu, (Fecr 28) O senden, sen O’ndan razı durumunu ispatlar. 3.bölüm olan Duyguların Kökeni’nde, etken ve edilgin duyguları, (taklidi/tahkiki iman, Sistem1ve2) sevinç, keder ve arzu ana duygular olmak üzere, kibir/acıma/iyilikseverlik/özlem/hürmet/kıskançlık gibi duyguları tanımlar. 4.Bölümde, mutluluk varoluşun anlaşılması ve (Rad 28) Tanrı’yı bilmektir der. (Farabi İdeal Devlet) erdem toplumuyla (Hobbes) modern devleti karşılaştırır, (Erich Fromm) kendine köle kibirli insan ve imanlı özgür insan karşılaştırmasını, 5.bölümde, insanın özgürlüğünün imandan geçtiğini ve Descartes’in hatasını, (Viktor Frankl) anlam arayışını anlatır, iman, insanı insan eder diye noktalar. Muhteşem bir tefekkür kitabıdır.

Bu kitap, önemsiz bilgileri bilme yarışmalarının çok popüler olduğu tüccar beyinli/kapitalist ABD’de satış rekorları kırmaktadır. Kitapta, farklı konularda rastgele bilgiler derlenmiştir. Her ne kadar kediler, köpekler, eski kentler gibi insanı araştırmaya itebilecek bazı konularda bir takım rastgele bilgiler olsa da, diktatörler, kumar, uyuşturucu, trajik ölümler, pornografi gibi bazı konularda da rastgele bilgiler içerdiği için kitabın kapağının çağrıştırdığı gibi çocuklara uygun değildir. Bu kitaptaki düzensiz rastgele bilgileri ücretsiz olarak internette veya bu tarz cep telefonu oyunlarında bulabileceğiniz için, paranızın karşılığını verecek bir kitap olmadığını düşünüyorum. Kesinlikle önermem.

Sabahattin Ali’nin yüce Türk kültürünü Kuyucaklı Yusuf ve Sırça Köşk’te betimlemesi gibi, Gogol de Rus kültürünü Palto, Burun gibi küçük hikayelerinde resmetmişti. Gogol, Dante’nin İlahi Komedya’sından esinlenerek, Ölü Canlar adında bir ustalık eseri yazmaya niyetlenmiş, eserin 2.bölümünün bazı sayfalarını yakmış, 3.süne ise başlamadan vefat etmiştir. Kitabın 1.Bölümü, servete tapan tüccar beyinlilerle, rüşvetin başta mahkemeler olmak üzere devletin heryerine sirayet ettiği, balolar ve gösteriş başta olmak üzere sefahetin yayıldığı Rus toplumunun -ölüden farksız insanlarla- Cehennem’i bu dünyada yaşadığını anlatır. Araf’a benzeyen 2.bölümde, kitapların, okumanın, düşünmenin, sabırla çalışmanın, tarım devriminden bahsederken Çiçikov’un tevbesiyle arınmasını da hissettirir. Ölü Canlar’ı farklı yapan da budur, teşhislerin üstüne bir kurtuluş projesi gibidir. Gogol’ün küçük hikayelerini ve bu eserle birlikte 2.bölümdeki kurtuluş projesi için Çernişevksi’nin Nasıl Yapmalı’sını da öneririm.