E-Dergi

Sivrisinek, midye, kedi, kelebek, yarasa gibi 30 hayvanın yetenekleriyle dolu bir yolculuğa hoşgeldiniz. Bu canlılar üzerinden, aerodinamik, enerji, yalıtım, kamuflaj ve savunma, lojistik, iklimlendirme, gözetleme/istihbarat, navigasyon, hareket, fonsiyonel tasarım, temizlik, güvenlik, sağlık gibi mühendislik branşlarını (ve inşaat, havacılık, malzeme, bilgisayar gibi klasik kategorizasyonun tarih olacağını), başta ABD, Japonya ve bazı Avrupa ülkelerinin dünyayı yapay zeka ile oyalayıp biyomimikri konusunda neler yaptıklarını düşündürür. Bakara/26, Ankebut/20 gibi ayetleri ve Allah’ın Rahman/Hakim/Müdebbir vd. isimlerini hissettirir, SubhaneRabbiyelAla’yı daha içten söylettirir. Böyle faydalı bir kitapta, 2-3 sayfa yapay zekalı bir sonsöz bulunması bir belgesel yapımcısından beklenebilecek bir hata olmuş, affediyorum. Biyomimikri, İnsanların ve Hayvanların Dünyasında Gezintiler, Bitki Zekası, Ağaçların Gizli Yaşamı kitaplarıyla birlikte şiddetle öneririm. Muhteşemdir hepsi.

ABD tarihinin ender erdemli insanlarından Thoreau ve Dewey’in kendisinden etkilendiğine dair iddialar üzerine okudum. Hristiyanlığı hakiki ve samimi bir süzgeçten geçiren İsveçli Swedenborg ve Hint Vedalarından etkilenen Emerson’un bu kitabı esasında fena değildir. Tarih, Özgüven, Dostluk, İlahi Ruh, Şair ve Tecrübe bölümlerinde, hem tahkiki iman sahibinin (bireyselliğine, imanına, insanlık şerefine ve vicdanına güven, samimiyet, şefkat, erdemler, mücadele azmi, kendini ve Allah’ı tanıma gibi) özellikleri, hem de (o dönemde henüz 50.yılındaki) kapitalist ABD toplumunun (tatminsizlik, servet ve gösteriş hırsı gibi) eleştirisi bulunmaktadır. Harvard İlahiyat Fakültesindeki söylevi olan son bölümde, bir vaizin, Hz.İsa’nın tanrılaştırıldığını anlaması ve reddetmesi, bir insan olduğunu kabul ederek, sadece iman ışığıyla aydınlatması gerektiğini anlatır. Kuran’dan, Rum42/Rad28 gibi ayetleri ve Sözler/Şualar/Lemaları andıran cümleler bulunmaktadır. Sonuç aynıdır: İman, insanı insan eder.

İktidar kitabı, Holywood’daki “sanatçılar“ tarafından desteklenerek çok popüler olan, yazarın ilk derlemesidir. Farklı öğrencilerin, Makyavelli ve Sun Tzu’nun stratejilerini kullanarak derlediği (içinde yalanın/manipülasyonun normalmiş gibi gösterildiği ve kurumsal stratejilerin bireysel stratejiler gibi vaftiz edildiği) 48 sözde yasayı uygulamak isteyen bir kişinin, ahirete inanmamasından da öte bir duygusunun olması gerekir: “insan olmaması” (örnek: Japonlar iman etmiyor ama burada yazılanlar yerine toplumsal erdemleri olduğu için topyekün başarılı olabildiler). Bu kitabın yerine, ABD/kapitalist erdemsizliği deşifre eden Fromm’un Kendini Savunan İnsan, Riesman’ın Yalnız Kalabalık ve (dijital sonrası) Rainer Funk’un Ben ve Biz adlı şaheserlerini tavsiye ederim. Bu derleme, bizim (ve Japonlar/İskandinavlar gibi diğer ulusların) ahlaka ve erdemlere kavuşup sistemlerini insan’a göre inşa ettiğinde, rakibin çapsızlığından dolayı başarılı olabileceğimizi de gösterir.

1997’deki durum analizi ve ABD’nin hegemonyasını devam ettirmek için dünyayı nasıl yönetmesi gerektiği ile ilgili bir öneridir bu kitap. Kitapta, Almanya’nın ABD’nin AB’deki maşası poziyonu, (Lenin sonrası) Stalinist Rus halüsinasyonunun patlaması, Doğu Asya Krizleri, Güney Kore’nin Japonya’ya karşı rakip olarak sürekli desteklenmesi, Ukrayna’nın Rusya tarafından ilhakı, zayıf bir Türkiye’nin doğuracağı sorunlar, İsveç ve Finlandiya’nın NATO entegrasyonu, Kafkasya’nın ve Orta Asya’nın nasıl yönetilmesi gerektiği, Çin’in global sisteme entegrasyonu gibi dehşet isabetli analizlerin yanısıra, Çin’in projeksiyonunda bir yanlış da barındırmaktadır. ABD dolar sistemi özellikle gizlenmiş gibidir. Brzesinky 3 şey çok kritik der: 1.askeri güç, 2.ekonomik güç ve 3.sü ilk ikisini sağlayan beyin gücü. Bu kitapta, bu küçücük fani dünyada bu kadar uğraş niye? sorusu sorulmaz, ancak POLİTİK STRATEJİK ANALİZ böyle yapılır, (Türkiye’nin önemi de bu kadar mıdır?) ilgililere tavsiye ederim.

1930’larda yazılan Vygotsky’nin kitapları, Stalin öldükten sonra yayınlanmış, 1970’lerde önce ABD’ye, sonra da kendisine ait Aktivite Teorisi geliştirilerek dünya lideri İskandinav eğitim sistemlerine transfer edilmiştir. Bu kitapta, bir çocuğun/insanın iç ve dış konuşmaları ve eylemleriyle şempanzeden farkları, algı ve dikkat gelişimi, ergenlikte hafıza/bellek gelişimiyle birlikte gelen sorumluluk, nesnenin değil sürecin önemi, kalitatif yöntemde görünenin değil gerçek nedenin araştırılması, Piaget, Binet ve Koffka’nın çıkarımlarındaki eksiklikler, çoklu zeka teoreminin ötesine geçen çoklu yetkinlik yaklaşımı, zeka testleri yerine proksimal gelişim yöntemi, ve çocuk gelişiminde ve eğitiminde oyunun rolü anlatılmaktadır. (Sanki Kurani bir hayat yaklaşımıyla yazılmış gibidir) Vygotsky’nin diğer şaheseri “Toplum İçindeki Zihin” kitabıyla birlikte bütün eğitimcilere ana kitap olarak tavsiye ederim.