E-Dergi

Kitabın orjinal adı: Against Empathy/Empatiye Karşı’dır. Psikoloji Profesörü Bloom, empatinin genel kabul görmüş tanımının insanları yanlış yönlendirdiğini ve rasyonel/akılcı bir merhamet anlayışının olması gerektiğini verdiği örneklerle iddia etmektedir. Bu savın geçerli, örneklerin de yerinde olduğunu düşünsem de, kitapta iki kritik şeyin karışmış olduğunu düşünüyorum: önyargıların/akılsızlığın nasıl oluştuğuna ilişkin yargılarla, daha üst boyuttaki ahlak/erdemlerle ilgili yargılar. Birinci konuda, kitabın son kısmında da referans verilen (ilişkili çalışmaların derlemesi olan) Hızlı ve Yavaş Düşünme’yi, ikinci konuda da dünyanın felsefe lideri Fransa’dan Büyük Erdemler Risalesi’ni tavsiye ederim. İkinci kitabı, Empati ile karşılaştırdığınızda, kültürsüz Amerikan bakışı ile Kıta Avrupası’nın dehşet farkı yine ortaya çıkıyor. (Not: Amerikan kitaplarında standart olan evrim teorisini şempanzelerin empati yeteneklerine zorlama girişimlerinden de bahsediyor, yine olmamış)

Jules Verne, 19.yüzyılın ikinci yarısında, yani sanayi devriminin 100 yıl içinde bütün üretimi değiştirdiği, elektrik devriminin de hissedilmekte olduğu bir dönemde, bilim-kurgu romanları olarak nitelendirilebilecek eserler yazmıştır. Jules Verne’nin önemi nedir? Bir çocukta, eğer mühendisliğe yönelik analitik (ve uzamsal) zeka/yetenek/heves varsa, ortaya çıkartır. Çocuğunuz henüz küçükken, dünyadaki en önemli meslek olan sınıf öğretmenliğinden hemen sonra gelen mühendisliği kafasına koyar.80 Günde Devri Alem’de, bir iddiayı yerine getirme macerası üzerinden, Ulaşım, Coğrafya, Matematik mühendislikleri tetiklenirken, bir taraftan da farklı kavimlerin yaşamlarına ve inançlarına dair insancıl yaklaşımlar da bulunmaktadır. Özetle, Jules Verne, dünyadaki tüm ilkokullarda olması gereken bir öğretmendir, anne-babalara bütün eserlerini şiddetle tavsiye ederim.

Teşekkür ederim, ancak “Her ikna için yapılan hitabet ister istemez biraz fırıldak barındırır” yorumunuza katılmıyorum. 3 tür yargı/karar verme sistemi vardır. 1.si mantık/erdemli diyalektiktir. Bir peygamberin insanları, bir annenin/babanın çocuğu, bir doktorun hastasını ikna yöntemidir. Sokrates, Gorgias’ta bundan bahseder. Fırıldaklık ve çıkar içermez. Meslek şerefi ülkesi Japonya örnektir. 2.si karşı tarafın cahilliğinden yararlanıp kendi (gerçek olmayan) şovunu yaparak iknadır. Manipülasyon ve fırıldaklık temellidir. Suçlu ve hırsız İsrail, ABD, İngiltere örnektir. Aristo Retorik kitabıdır. 3.sü ise çıkar temellidir. Rüşvet, popülerlik/kariyer ve duygusal çıkarlar içerir. Meslek şerefi olmayan kabile toplumlarına veya (Franco gibi) diktatör/tiran yönetimlerine aittir. Hukuk/Kamu işlerinde (şeref yerine) bir zengin olma amacı yaygındır, hakimler rüşvet, avukatlar % talep edebilirler; hüsrandır sonları.

Matematik Profesörü Posamentier’in matematik ve geometriyi çocuklara/gençlere sevdirmek üzerine kitapları vardır. Bu kitabın orjinal adı: Math Tricks’tir, Hile değil, Oyun anlamındadır. Kitaptaki “hile, hileci” gibi kelimeler, yüce Türk kültüründeki “hile” manasına bence uymamaktadır. Kitabın birinci bölümünde aritmetik/cebir oyunları mantıklarıyla (örneğin bölünme kuralları mantığı gibi) açıklanmıştır. İkinci bölümdeki geometri oyunlarında açıklamalar eksik kalmış (bu konuda çok iyi bir kitap var: İmkansızın İspatı), üçüncü bölümde (ilginçtir ki) birinci bölümden örneklerin de olduğu internette bulabileceğiniz basit “zeka oyunları” var, son bölüm ise “monthy hall”ü de içeren olasılık sorularına ayrılmış. En iyi bölümün aritmetik/cebir olduğunu, garip çevirisi ve çözüm mantığı eksik ikinci bölümle çocuklara matematiği sevdirme görevini yerine getirmeyeceğini düşünüyorum. Sadece matematik öğretmenlerine kütüphaneleri için öneririm.

Burjuva bir ailede doğan Chorderlos De Laclos, 18.yüzyıl Fransa’sında beklenebileceği gibi askeri eğitim görmüş, ihtilalden sonra Napolyon’un generalliğine kadar yükselmiştir. Değişik bir kitap yazıp, ünlü olmak istemiş, muhtemelen hem burjuva, hem düklük, hem de masonik çevrelerde gördüğü ilişkiler üzerinden bu kitabı yazmıştır. Mektuplar şeklinde yazılan kitap, aldatma ve manipülasyon üzerinedir. Garip ilişkiler yumağında, kimin kimi ne zaman ve nasıl aldattığı giderek karışmakta, aldatan kişilerin övünmelerinin alçaklığının yanı sıra, kitapta masum insanların psikolojilerini manipülasyona yönelik ciddi tahliller yer almaktadır. İnsanlığın dibini anlatmaya çalışan Dostoyevski’nin ustalık şaheseri Karamazof Kardeşler’deki aldatmalar, bu kitaptakilerin yanında sönük kalır. Aldatan bizden değildir.