E-Dergi

Jules Verne, 19.yüzyılın ikinci yarısında, yani sanayi devriminin 100 yıl içinde bütün üretimi değiştirdiği, elektrik devriminin de hissedilmekte olduğu bir dönemde, bilim-kurgu romanları olarak nitelendirilebilecek eserler yazmıştır. Jules Verne’nin önemi nedir? Bir çocukta, eğer mühendisliğe yönelik analitik (ve uzamsal) zeka/yetenek/heves varsa, ortaya çıkartır. Çocuğunuz henüz küçükken, dünyadaki en önemli meslek olan sınıf öğretmenliğinden hemen sonra gelen mühendisliği kafasına koyar. Ay’a Yolculuk’ta, Ay’a bir uzay gemisi gönderme macerası üzerinden, Fizik, Matematik, Enerji, Malzeme, Metalurji ve Astronomi mühendisliklerine göndermeler bulunmaktadır. Özetle, Jules Verne, dünyadaki tüm ilkokullarda olması gereken bir öğretmendir, anne-babalara bütün eserlerini şiddetle tavsiye ederim.

Her kitap değil, gerçek kitaplar yolculuktur, okuyucuyu gezdirir, düşündürür, insanı geliştirir ve değiştirir. Sabahattin Ali, Dostoyevski, Balzac, Zweig gibi dünyanın gelmiş geçmiş en büyük sanatçılarıdan birisidir. Stefan Zweig sorgulama demekse, Sabahattin Ali betimlemek demektir. Kürk Mantolu Madonna’da mecazi aşkı, Kuyucaklı Yusuf’ta yüce Türk kültürünü, İçimizdeki Şeytan’da insanın acizliğini betimler. Sırça Köşk ise muhteşemdir. Yüce Türk kültürünün, ticarete, hayata, kadın, çocuk ve fakir hakları başta olmak üzere adalete, çevreye/doğaya bakışını betimleyen Sabahattin Ali, Bahtiyar Köpek hikayesiyle Türk ironi tarihine geçer. Kitabın sonundaki 4 masal da nefes kesicidir. Koyun Masalı’nda (Hayvan Çiftliği’nin kısa ve etkili bir versiyonu gibidir), köpeklerden kurtuluşu anlatmış, Sırça Köşk’te ise kapitalist/hırsız şatafatın mantığını resmetmiştir. Allah rahmet eylesin. Kritik soru: Gelişerek muasır medeniyet seviyesine doğru ilerliyor muyuz?

Erdemlerin dünyadaki en önemli konulardan birisi olduğunu düşündüğüm için, kitabı merak edip aldım. Çok büyük bir hayal kırıklığı yaşadım. Zor bir durumla veya sürprizle karşılaştığınızda ilk tepkiniz nedir? gibi sorular var, nasıl zor bir durum? veya nasıl bir sürpriz? Cevaplar da hem sınırlı, hem de cevapların yanında puanlar da var. Test için veya kendinizi değerlendirmek için değil de, toplam 10 sayfa olan Aristo’nun erdemlerinin birer sayfa özeti için alınabilir, onun için de para vermeye değmez. Erdemlerle ilgili olarak öğrenmek, düşünmek, kendinizi değerlendirmek ve kendinizi, ailenizi ve çevrenizi geliştirmek için Sokrates, Aristo, Kant, Spinoza ve Nietzsche’yi sindirerek yazılmış Sponville’nin şaheseri Büyük Erdemler Risalesi’ni öneririm.

Gelmiş geçmiş en önemli eğitim kitabı olan Emile’yi yazan Rousseau’nun adını görünce kitabı merak edip aldım. Çok büyük bir hayal kırıklığı yaşadım. Doğal dünyayla olan bağlantınızı nasıl değerlendirirsiniz gibi sorular var, doğal dünya ile bağlantı ne demek? Cevaplar da hem sınırlı hem de cevapların yanında puanlar da var, ayrıca sondaki toplama bölümü de yanlış, Rousseau’ya göre 5. ve 6. bölümlerdeki puanların tersini almak lazım. Test için, kendinizi değerlendirmek için veya toplam 10 sayfa olan Rousseau`nun felsefesinin inanılmaz çapsız ve yanlış bir özeti için de alınmasının, hem boş yere para harcamak, hem de (daha kötüsü) yanlış bilgilenmek olduğunu düşünüyorum. Rousseau’yu anlamak için, gelmiş geçmiş en önemli eğitim kitabı Emile’yle beraber, Toplum Sözleşmesi’ni ve Bilimler ve Sanatlar Üzerine Söylev’i tavsiye ederim.

Japonya’nın gelişimini merak ettiğim için Kitapyurdu’nun haftalık mesajında görüp aldım. 1912’de vefat eden Meiji’nin oluşturduğu Restorasyon Fırtınası devam ediyor, bilimsel gelişimde yollar aşılmış (1905’te Rus ordusu bozguna uğratılmış), ancak bir eksik var: gelecekteki Japonların inancı/değerleri ne olacak? Kitaro Nishida önderliğinde başlayan bu hareket, bir düşünce kuruluşuna evriliyor, Dewey, Nietzsche, Kant, Hume, Heiddeger, Hegel gibi filozofların eserlerini sindirerek masaya yatırıyor, metafizik, mantık, etik, felsefe vs. alanlarında bir ekip düşünmesi/tartışmasına giriliyor, Budizm ve Japon geleneklerine de eleştirel bir şekilde “işe yarayacakları” seçerek, mutlak hiçlik kavramı, egoyu unutma, köke dönme gibi kavramları buluyorlar. Batının ötesine geçen bir felsefi/dini restorasyon. Kitapta, ana konu dinsel/felsefi olsa da, ve etik/mantık gibi çalışmalardan hiç bahsetmese de, insan gıpta ediyor. 800lerdeki Bağdat’ı anımsatıyor. Biz, tekrar, ne zaman ayağa kalkacağız?