E-Dergi

İşte ancak ve ancak felsefenin global lideri Fransa’dan çıkabilecek bir şaheser. Bir siyasal düşüncenin, sadece ne iddia ettiğini değil, hangi bağlamda -ekonomik, bilimsel ve siyasi konjonktür- okunması ve anlaşılması gerektiğini de anlatan, muhteşem bir derleme. Bağdat’tan Maverdi’yi de unutmamış olan bu eseri, siyaset/yönetim araştırmacılarının yanı sıra, kitaplardan gurme lezzet arayan meraklı okurlara da tavsiye ederim. Fransa’ya tekrar şapka çıkartacak, olağanüstü bir yorumlama ve derlemedir.

İnsanın doğru karar vermesi ve beyni doğru kullanma üzerine muhteşem iki kitaptan birisidir Dürtme. Karar vermede yapılan yanlılıklarla (bias) başlar, en kritik bölümü burasıdır kitabın. Daha sonra doğru karar verme sistemlerinin uygulamalarını, kapitalist amerikada bir kesimin günlük hayatında en çok üzerine konuştuğu yatırım yapma/para kazanmaya uygulanmasıyla ve diğer seçilmiş bazı konulardaki beyin fırtınalarıyla bitirir. İki muhteşem kitaptan diğeri olan Hızlı ve Yavaş Düşünme’dekinin şaşırtıcı şekilde aynısı olarak insan beyinindeki sistem-1 ve sistem-2’ye, yani tepkisel günlük hayatta kullandığımız beynimizle, üzerine düşünmüş olduğumuz yaklaşımlarımızın veya tahkiki imanımızın olduğu beynimizi de anlatır. Her iki kitap da çok iyidir, enfestir.

Kant, Fichte ve Schelling gibi sanki Farabi’yi okuyup biz bunun üstüne nasıl çıkabiliriz diye düşünüp eserler vermiş olan Alman İdealizm’i döneminde yaşamış olan Lessing’in ana konusu edebiyat ve tiyatrodur. Humanist bakış açısına dair ancak dini de içine alan tiyatro eserlerinin Almanya’daki ilk örneklerini vermiş olan Lessing, aydınlanma döneminin ruhundan etkilenerek insanoğlunun herhangi bir ilahi temele dayanmadan da eleştirel düşünmeyle nedenselliğe insani bir yaklaşım geliştirebileceğine ve insanın kilise dogmasına karşı özgür seçimlerinin olabileceğine dair görüşlerini bu eğitim kitapçığında anlatmaya çalışmıştır. Büyük üstat Farabi’nin, Kant’ın, Russell’ın, Rousseau’nun eğitime yaklaşımları yanında cılız kalmış, temelsiz bir eserdir bu.

Harari, dünya çapında ses getiren iki kitabıyla bilinir. Bunlar birbirini tamamlayan Sapiens ve Homo Deus kitaplarıdır. Sapiens: Hayvanlardan Tanrılara kitabında, insanın evrim neticesinde maymunluktan çıkıp insana döndüğünü iddia eder, tarım devrimini hiçbir delile dayanmadan sanki gözüyle görmüş gibi anlatır, bu insanların toplumda katman oluşturmak için dini ve tanrıları yarattığını iddia eder, bilimsel gelişmeler ve kapitalizmle birlikte insanın tanrıya döndüğü teziyle bitirir. Bu Homo Deus’ta ise tanrılaşmış insanın dünyayı anlamlandırma ağıtından bahseder ve yapay zeka/veri dini ile insanın kendinden üstün bir tür yaratacağını ve dünyadan yok olup gideceğini tahmin eder. Eleştirel düşünce gücüne sahip ve/veya tahkiki iman sahibi herhangi bir okurun, “yazık” diyebileceği yorumlar ve tahminlerle dolu, bir tarihçiden beklemeyeceğiniz fikirler kitaplarıdır. Allah’ın ve Cennet/Cehennemin olmamasını arzulayanların kitabıdır. Komedi niyetine okunabilir ancak.

Bugüne kadar kapitalizm’e en büyük alternatif olarak ortaya konulan komünizm’in ana kitaplarından birisidir Devlet ve Devrim. Bu ünvanı, üstat Proudhon’un Mülkiyet Hırsızlıktır risalesiyle ve Komünist Manifesto ile paylaşır diye düşünüyorum. Lenin, bilimsel sosyalizmin Rusya’daki uygulayıcısıdır ve Marks’ın hayal edebileceğinin çok üstüne çıkmıştır. Devlet ve Devrim kitabı da, devletin felsefesi ile başlar, daha sonra bilimsel sosyalizmin devlet deneylerinin hatalarına muhteşem tahliller yapar. Komünist toplumda devlet yapılanmasının nereye gitmesi gerektiğini, ve çıkarcılar tarafından nasıl çarpıtılabileceğine sistemin nasıl çökertilebileceğine dair görüşlerini dile getirir, bunlar Stalin Rusya’sını haber verir niteliktedir. Stalin’in diktatör, sosyopat ve çıkarcı yönetimiyle, ne sovyetler ne de komünizm kalmıştır. Bu kitabı, özellikle “devlet nedir?” araştırması yapanlara öneririm.