E-Dergi

Bu kitap, farklı düşünme tekniklerini, sorunlara herkesin görebildiği bazı çözümlerin dışında çözümler getirilebileceğini de göstermek için bir beyin egzersizi olarak yazılmıştır. Kitabın orjinal ismi Düşünce Oyuncakları’dır. Kitabın dahilikle veya dahilerle bir ilgisi de bulunmamaktadır. 100’lerce bulmaca, oyun, hikayenin olduğu bu kitapta, doğrusal düşünceden sezgisel düşünmeye uzanan bir yolda beyninizi çalıştırırsınız. Edward De Bono’nun “5 Günlük Düşünme Kursları” veya bütün diğer kitapları gibi bu kitap da güzeldir. Bütün üniversite öğrencilerine tavsiye ederim, zaten böyle bir “farklı düşünme” dersi de olması gerekiyor artık müfredatta. Kurumların arge/inovasyon başta olmak üzerine bütün bölümlerinin fayda sağlayabilecekleri kitaplardan birisidir.

Kitabın orijinal ismi Modern Stratejiyi Oluşturanlar’dır. Bu kitap bir strateji kitabı değildir yani stratejinin ne olduğunu veya önemini anlatmaz, stratejik yaklaşımı göstermiş olan kişilerin yaptıklarıyla ilgili makalelerin derlenmesidir. İşte bundan dolayı da eşi bulunmaz bir şaheserdir bu kitap. Büyük savaş teorisyenlerini veya pratisyenlerini/generalleri, Makyavelli’yi, Napolyon’u, Jomini’yi, Clausewitz’i, Moltke’yi, Mahan’ı, Liddell Hart’ı, Amerikan, Alman, Sovyet ve Devrim savaşlarını anlatır. 1000 sayfanın nasıl bittiğini anlamazsınız, ancak kitap bitince burada referans verilen bazı önemli düşünceleri (orduların strateji kılavuz kitaplarını) bulmak ve okumak için büyük enerji duyarsınız. Yönetim ve askeri veya kurumsal strateji üzerine bir şahesedir bu kitap.

2000 senesinde ilk işime bir amerikan şirketinde başladığımda, dünya bu hale nasıl geldi, bu şirket kültürü ve bilgisi nasıl oluştu ve nasıl hala başarılı olabilir gibi sorularla araştırmaya ve okumaya başladım. Bu konuyu düşünmüş ve teori üretmiş yazarların kitaplarını okudum. Odadaki bir filin, 7 kör tarafından dokunulup tahmin edilmesi gibi, kitapların çoğu bu olaylara küçük bir pencereden bakmış. Tüfek Mikrop Çelik’te Jared Diamond’un bakışının da pek çok konuda boş kalması gibi, Ulusların Düşüşü de bu uluslar arasındaki farklılığın nedenini temel olarak “kurumsal organizasyon yeteneğine” bağlamış. Dünya tarihinde, bir dönemde tüfek veya genel olarak savaş teknolojilerine sahip olmak, İnebahtı gibi büyük hezimetlerde görüldüğü gibi çok önemliyken, bir dönemde kurumların oluşumu ve korunmaları için verilen mücadele çok daha önemlidir. Bütün bu tarz teorileri okumadan karar vermemenizi ve Tanrılara Karşı’yı okumanızı öneririm.

17.yüzyılda hiç yenilmediği iddia edilen kılıç ustası Musashi’nin bu kitabı strateji ve yönetim kitaplıklarında mutlaka olması gereken kitaplardan birisidir. Sun Tzu’nun Savaş Sanatı düellolarda, Clausewitz’in Savaş Üzerine’si ordularda geçerliyse, bu kitap tam ortada durmaktadır. Çünkü bu kitap bir strateji düşüncesi kitabıdır. Japonca’da “şurası boş” yerine “şurası boşukla dolu” olarak kullanıldığını okumak bile insanı düşündürüyor. Özellikle Japon şirketlerinin başarıları üzerine Dünyayı Değişitiren Makine, Yalın Üretim ve Japon Yönetim Sanatı gibi kitapları okuduktan sonra Japon Kültürü ve Eğitim Sistemini merak edenlerin, bu üst düzey kültürün temellerinin çok uzun yıllar önce de var olduğunu göstermesi açısından kritiktir.

Aristo, Sokrat, Farabi, Maverdi, Rousseau, Kant, Nietszche ve Spinoza gibi çağlarını aşan büyük düşünürlerin temel konularından birisidir erdemler. Erdem nedir? İnsanı insan yapan şeydir erdem. Eğitimin ve psikanalizin temel amacı -dünyada daha iyi bir gelecek kurabilmesi için- erdemli insan, yani gerçek insan oluşturabilmektir. Ahlaki Duygular Kuramı da Adam Smith’in -kendisinin ifadesiyle en önemli eseri olarak- erdemlere bakış açısını yansıtır. Vizyon açıcı, insanı düşündüren muhteşem bir kitaptır. Çok kritik bir konu olan “uygunluk”, tutkular, minnet, adalet, Kant’ta tepeye yükselen görev bilinci, erdemleri koruyan veya dışlayan sistemler gibi üst düzey konuları ele alan bir düşünce kitabıdır. Kitapta, seçkine ve zengine tapıyor olmamızın yarattığı yozlaşma adındaki bölüm bile Milletlerin Zenginliği’ni hangi bağlamda okunması gerektiğine bir uyarı gibidir. Bu kitapla birlikte Sponville’nin Büyük Erdemler Risalesi’ni tavsiye ederim.