E-Dergi

Tarihten daha üst bir kavram olan “süreç” meraklısı olarak okumaktan lezzet duyduğuım bir kitap oldu. Öncelikle şunu belirteyim ki, kitap bir ekonomist veya tarihçi tarafından değil, ekonomi üzerine gazetecilik yapan birisi tarafından yazılmıştır. Bu 50 icadın içinde dikenli tel de, bebek maması da, pazarlama araştırmaları da, soğuk zincir de, refah devleti kavramı da bulunmaktadır. Yani, bir ABD orijinli pazarlama kitabından beklenebileceği gibi bir felsefesi yoktur, bir kompozisyondur. Gurme lezzet arayan meraklı okurların Eşyanın Tabiatı veya Paristeki Son Simyacı gibi kitaplardan alabileceği lezzet yoktur. Yine de, kendi kategorisinde, okunabilecek, yeni bilgiler öğrenebilecek, okurun motivasyonuna göre düşündürebilecek bir kitaptır.

Uluslararası “mutlaka okunmalı” listelerinin çoğunda görüp -geç de olsa- okuduğum bir şaheserdir. 1940’larda ABD’de yapılan araştırma sonuçları, sadece hipotez olduğu belirtilerek, dünya üzerinde üç büyük toplumsal arketipe indirgenmiştir. Birincisi kabile toplumu ve başarı için uyumlu olmak, ikincisi hedef odaklı toplum (Avrupa) ve başarı için bir hedef sahibi olmak, üçüncüsü ise Amerikan toplumu ve başarı için diğerlerinin görüşlerine bakmaktır. Arketiplerin oluşmasını sağlayan aile kültürü, eğitim sistemi ve medya gibi etkiler de anlatılır. Adeta ABD’nin bu bataklıktan kurtulması için bir eleştiridir, bir ağıttır bu kitap. Bu kitaptan 50 yıl sonra, ABD bu hastalığını sosyal medya/dijital teknolojiler üzerinden dünyaya bulaştırmıştır. David Riesmann’ın, Erich Fromm’un pazarlamacı karakterinden etkilendiğini belirteyim. 2000lerden sonraki psikoloji için Rainer Funk’un “Ben ve Biz” adlı başyaptını öneririm. Muhteşem bir tez kitabıdır Yalnız Kalabalık.

Aristo, Sokrat, Farabi, İbni Rüşd, Rousseau, Kant, Nietszche ve Russell gibi çağlarını aşan büyük düşünürlerin temel konularından birisidir eğitim. Bertrand Russell, İngitere’den çıkmış nadide erdemli dehalardan birisidir. Bu kitap, Bertnard Russell’ın iki çocuğu olduktan sonra, İngiltere’deki eğitim sisteminden hoşnut olmaması ve 1927’de eşiyle birlikte çocukları iyi yetiştirmek için kurduğu okul döneminde yazdığı hem eleştiri hem de düzeltilmesi gereken konularla ilgili fikirlerinin olduğu kitaptır. Kitabın orjinal isminde “özellikle erken dönem çocuk eğitimi” eklemesi bulunmaktadır. Kitabın en önemli kısmı, bir düşünürden beklenebileceği gibi amaçlarla başlaması, daha sonra ise zihinsel gelişimden önce -özellikle okulun ilk yıllarında- karakter gelişimine öncelik vermesidir. Rousseasu’nun Emile’si kadar kuvvetli olmasa da, eğitimcilerin ve eğitim tasarımcılarının mutlaka okumaları gereken bir eser olarak nitelendiriyorum.

Karar Verme üzerine iyi bir kitaptır. Doğru bir karar vermek için karar verme sürecini dört ana başlığa ayırır. Birincisi tek bir evet/hayır kararı vermek yerine alternatifler geliştirmekle alakalıdır, ki özellikle işletmelerde görev yapan arkadaşların ve yöneticilerin çok faydalı bulabilecekleri bir bölümdür. İkincisi, varsayımların kontrol etmek, üçüncüsü, karar vermeden önce mesafe koymak/düşünce molası almak ve sonuncusu ise yanlış olabilmeye izin vermektir, ne olduğunda verilen kararı değiştirmek gerektiğini daha baştan düşünmektir. Karar vermek bir öğrenimdir. Karar verme üzerine kurumlarda paket eğitim almak yerine, bu kitaptaki ilkeler yöneticiler tarafından sindirilip bir ilkeler bütünü haline getirilse muhteşem fayda sağlayacağını düşünüyorum. Kamu veya özel kurum çalışanlarına, özellikle yöneticilerine ve üniversite öğrencilerine öneririm. (Bu kitapta bulamayacağınız özellikle kurumsal karar vermeyi önceleyen iki şey: birisi erdemler, diğeri ise kurumsal zeka sistemidir)

Robert Cialdini’nin dünyada pek çok dile çevrilen ve çok satan kitabı olan İkna’daki 6 prensipin, 50 tane uygulamasının örneklerle anlatıldığı kitaptır. Konuyla ilgili daha önce bilgi sahibi olmayanlar, uygulanabilir bilgiler bulabilirler. Bizim yani insanların bu ikna yöntemlerine niye inandığımızı, niye kandığımızı anlamanın bu kitapta anlatılan yöntemlerden daha önemli olduğunu düşünüyorsanız, Nobel Ödüllü üst seviye kitap olan Hızlı ve Yavaş Düşünme ve Dürtme gibi kitaplar daha değerlidir. Bu ikna yöntemlerini kullanmanın, bizi yani tüketicileri aldatmak olduğuna inanıyorsanız, ilkönce erdemler gelir. Doğru bilgiyi doğru şekilde doğru iletişimle vermek aldatmak değildir, ancak bunun da tek kaynağı erdemlerdir. Ancak bu bakış açısıyla, İkna ile birlikte okunmasını önerebilirim.