E-Dergi

Gerçek kitaplar, okuyucu için yolculuktur. Bazıları bir kente götürür gezdirir, bazıları tarihte bir yolculuğa çıkartarak okuyucuyu araştırmaya sevkeder, pek çoğu ise okurun geçmişine, yaşadıklarına, inandıklarına götürür, sorgulattırır, yeni bir kimlikle geri getirir. Alberto Manguel’le, Dante’nin İlahi Komedya’sını kendisine göre geç bir vakitte keşfetmesiyle oluşan duygularını yazdığı Merak adındaki eseriyle tanışmıştım. Kütüphanemi Toplarken, Fransa’dan Amerika’ya taşınacak olan Manguel’in, İskenderiye Kütüphanesi gibi kütüphanelere göndermeler yapması, her kitabın bir hikayesi olduğunu hissettirmesi açısından hoştur. Siz de kütüphanenize baktığınızda, sizde iz bırakan kitapları ne zaman ve nasıl bulduğunuzu, nerede okuduğunuzu hatırlıyor musunuz? Hoş ve küçük bir kitaptır, o kadar.

Bu kitabı, Sun Tzu’nun, Makyavelli’nin, Maurice De Saxe’in veya Clausewitz’in Savaş Sanatı kitaplarıyla -yani gerçekten savaş üzerine olan kitaplarla- karıştırmayınız. Buşido, sadece samurayların değerleri ve eğitimi üzerinedir. Japon Savaş Sanatı adını dolduracak bir kitap değildir, yani Japonların savaş stratejilerinden ve taktiklerinden bahsetmez. Japon kültürünü anlatma iddiasında da değildir, zaten bu kadar küçük bir kitapta üstün Japon kültürünü anlatamaz. Ancak, Türkçemize çevrilen Japon kültürü, eğitim sistemi ve Japonya tarihi üzerine kitapları okumuş olanlar bu kitaptaki Samuray eğitim sisteminde de gördüklerine şaşırmayacaklardır. İlkönce değerler, sonra bilgeliğin, yardımseverliğin ve cesaretin üzerine eğitim kurgulanması, ve hazırlanan eğitim müfredatını düşünmek (ve kendi müfredatımızla karşılaştırmak) bile bu küçük kitabı okunabilir yapmaktadır. Zaten, Japon kültürü ve başarısı üzerine her kitap güzeldir, akil insanı geliştirir.

Kitabın yazarı Ram Charan, General Electric şirketinin yükselişi gibi gözüken döneminde Jack Welch’in danışmanlığını yaparak ünlü olmuş ve uluslararası bir yönetim gurusu olarak kabul edilmiştir. Kitapta, Ram Charan’ın General Electric’deki ekiple birlikte geliştirdiği yöntemler yer almaktadır. Örneğin, yapılması planlanan bir aksiyonun bir departmana veya bir şirkete değil, bir insana direkt olarak verilmesinden bahseder. Ancak, bu kitap, Peter Drucker’ın “Yönetim”i gibi bir işletmenin veya bir kişinin anlamından, felsefesinden yola çıkmaz, çıkamaz. İşte bundan dolayı, işletme/kurum yönetimi ile ilgili öncelikle Drucker veya Pascale tarzı üst kitaplar sindirilirse, bu kitap gerçekten bir sorgulamaya yol açarak işe yarayabilir. Yöneticilere ikincil destek olarak öneririm.

Gelmiş geçmiş en önemli işletme kitaplardan birisi olarak kabul edilen -ve bence gerçekten de bu kabulün hakkını veren- bu kitap, kısıtlar teorisini anlatmaktadır. Roman biçiminde kolay okunabilir bir şekilde yazılmış olması da çok tatlıdır. Kısıtların sadece bir şirketin üretim sürecinde değil, hayatın her alanında olması, bu kısıtların farkına varıp, kısıtlardan etkilenen insanlarla, hep birlikte üzerine düşünerek karar almayı, kısıtları görmeyi, kabul etmeyi, değiştirmeyi ve onlarla birlikte yaşamayı anlatması açısından inanılmaz değerli bir kitaptır. Sadece endüstri mühendisleri değil, gerek üretim gerekse de operasyonda (lojistik, pazarlama, finans, insan kaynakları gibi) çalışan analitik zekası olan bütün çalışanların, ve özellikle de geleceğin yöneticilerinin ilk anlamaları gereken şeydir: kısıtlar teorisi. Şiddetle tavsiye ederim.

Öncelikle bu kitap, senelerdir tüketici davranışı ve işletme yönetimi alanlarında uluslararası çok satanlardan birisidir, pek çok dile çevrilmiştir. (Bu cümleyle, kitaptaki ikna yöntemlerinden birisini kullandığımı düşünüyorum, ancak niyetim sizleri ikna etmek değil) Kitapta, ciddi bir okuyucunun, televizyondaki reklamlara bakarak bile bulabileceği bazı basit ikna yöntemlerinden örneklerle bahseder. Örneğin, en çok satan ürün olduğunu vurgulamak veya sınırlı üretim almazsan kaçırırsın demek gibi, insanların ikna olmasına yani bir teklife evet demelerine yol açan nedenleri, Cialdini 6 üst başlık altında toplar. Kitabın bu kadar basit ve bu kadar popüler olmasının nedenini bu konudaki kitap eksikliğine bağlıyorum. Bu eksiklikten dolayı yine de göz atılabilecek bir kitaptır. Kitapla ilgili önemli bir uyarım: kitapta bu yöntemleri kullanmanın ahlaki değersizliğinden bahsetmez. Ve, Nobel Ödüllü “Hızlı ve Yavaş Düşünme” adındaki kitabın yanından bile geçemez.