E-Dergi

Kitabın adı inanılmaz iddialı, kitabın adı ve içeriğinin farkı açısından dünyada listelere girebilir. Örneğin ucuz paradan bahsediyor, güzel bir tespitle Cenova tüccarlarından başlıyor, ancak ne Medici ne 1944 Bretton Woods, ne de 1971 Nixon şokundan bahsetmeden günümüze geliveriyor. Nasıl kapitalizm tarihidir bu diye insan düşünmeden edemiyor. Ucuz emek, ucuz gıda, ucuz enerji, ucuz yaşam gibi diğer konu başlıkları da sanki dünya tarihini anlatabilecek bir mirengi taşı bulunmuş gibi anlatılıyor. Kritik olanın, kapitalizmin karşılıksız dolarla hammaddeyi ve insan gücünü/enerjisini ele geçirmesi olduğunu henüz öğrenmemiş bir kişinin inanabileceği bir eser bile olamamış. Kapitalizmin tarihini anlamak için Şeytan Sofrası, Riskin Olağanüstü Tarihi gibi kitaplar varken, bu kitapla zaman kaybedilmemesi lazım diye düşünüyorum.

Hayattayken okumanız gereken 100 eser listelerinin çoğunda olan bu eseri okudum. Bence değeri abartılmış bir eserdir, 600 sayfa olmasına gerek olmayan bir kitaptır. Kitap savaş eleştirisi gibi değerlendirilmiştir, ancak kitap amerikan organizasyon kültürüne, kapitalist sisteme ve insanın şeref ve haysiyetini kaybedişine atıflarda bulunması açısından güzeldir. Amerikan, İngiliz veya Hollanda orjinli şirketlerde çalışmış olan bir okuyucunun daha çok istifade edeceğini düşünüyorum. Kitabın en güzel kısmı ise en sonu: bir amerikalının şerefli ve mutlu bir hayat için, tarihi ve değerleri olmayan kapitalist Amerikadan, İsveç’e kaçmasıdır.

Stefan Zweig’in ilk novellası olması açısından da güzeldir. Daha da güzeli, bir yapıtın güzelliği karşısında büyülenen bir sanatçının, bütün yaratıcılık yetisinin kapanması, heryerde o yapıtı görmesi, çektiği acının betimlenmesi, daha sonra kendisini bu sarmaldan kurtaracak olan şeyin karşısına çıkması karşısında duyulan sevincin ifade edilmesidir. Tolstoy’un Sanat Nedir? adlı eserinde anlattığı gibi sanat bir kişinin yaşadığı bir duyguyu aktarmasıysa, bu kitap diğer pekçok Stefan Zweig kitabı gibi muhteşem bir sanat eseridir.

İşletme yöneylem araştırması konusunda kitabın ingilizcesinin 5 yıldır çok satanlardan birisi olduğunu belirtmeliyim. Metrik saplantısı üzerine güzel bir tespit kitabıdır. Tekrarlayan Hatalar kısmı işletmelerde gerçekten olan akılsız ölçüm sistemlerini özetler: en kolay ölçülebilenin ölçülmesi, sonuç karmaşıksa basit olanı ölçmek, sonuçlar yerine girdileri ölçmek, verileri çarpıtarak sayıları iyileştirmek gibi. Tıp, finans, eğitim, ordu, politikadan örnekler de içermektedir. Kitabın olumsuz sonuçlar kısmı da çok iyidir; kısa vadeciliği tespit etmek ve ne ölçülüyorsa sadece onu hedeflemek gibi. Ölçümleri niye yapmak üzerinde durmaz, felsefesini irdelemez, irdeleyemez. Ancak, metrik saplantısının saçmalıklarını ortaya koyması açısından, kurumsal tecrübeye ve eleştirel düşünceye sahip akıl sahipleri için basit ve hoş bir eserdir.

6.Koğuş kimlerden oluşuyor, İvan Dmitriç’ten mi yoksa diğer insanlardan mı? Erich Fromm’un psikolojik tespitlerinde yazdığı gibi, pazarlamacı insan karakteri yaygınlaştığında, insanların büyük kısmı hasta iken, sağlıklı insanı hasta olarak algılamalarının, hikayeleşmiş versiyonudur 6.Koğuş. Çok tatlı bir öyküdür.