E-Dergi

Bu kitabı okurken İttihat ve Terakki yönetimine karşı saygım yine arttı. Birinci Dünya Savaşı sırasında bile Roma dönemine ait olsa da tarihi eserlere verilen değer ve kıymet, ITC yönetiminin gerçekte dönemin şartlarına göre daha elit bir yapıda olduğunu gösteriyor.Üç Paşaların sonuncusu Cemal Paşa'nın Suriye'de bulunduğu 1916-17 yıllarında bölgenin önemli tarihi eserleri kıymetli bilim adamlarını görevlendirip belgeledikleri (resim) ve bilgi aktardıkları güzel bir çalışma olmuş. Aralarında Halep, Şam gibi kadim şehirler dışında, Antik dönemin gözdesi Palmyra ve Baalbek'e ait de yeterince görsel mevcut. Günümüzde Antik Roma döneminden kalma eserlerin nasıl Almanya'da sergilendiğini de şimdi daha iyi anladım. Bu da biraz dönemin yönetiminin hatası diye düşünüyorum. Restore etmek için götürdükleri tarihi eserleri geri getirmemişler. Her şeye rağmen savaş şartlarında bile tarihi eserlere verilen bu önem ve kısıtlı bütçeden paraya ayırıp restore ettirmeleri şapka çıkartılacak bir hareket.

Ittihat ve Terakki'nin Triumvirasi olarak bilinen meshür Pasalarla olan anilari kaleme alinmis. Genel anlamda objektif bir kitap olarak buldum. Enver Pasa'ya karsi biraz daha özel bir sevgi ve saygi oldugu belli. Cemal Pasa'nin Suriye ve Lübnan da Arap isyancilara sert karsilik vermesinden dolayi, ki kendisi de o bölgenin insani, ona karsi biraz daha önyargiyi hissettim.

ITC'nin Üc Pasalari hakkinda, özellikle son günlerini merak edenler icin, basvurulmasi gerekilen bir eser diyebilirim.

Kitap bir kahvehane sohbetindeki konusmanin kagida dökülmüs hali gibi. Ciddi bir arastirmanin ürünü hissini vermiyor. Yazarin kendisi bir kürtcü, ancak kürtlerin özelliklerini siralarken övüyor mu yoksa elestiriyor mu biraz muglak kaliyor, zira bana cok ilkel ve geri kalmis bir toplumu anlatiyor gibi geldi.

Feodal sistemi, agaligi, seyhligi ballandira ballandira anlatmasini bir kenara birakirsak, kendi toplumu icin gösteris meraklisi, giybet sever, alayci gibi yakistirmalar yapiyor. Dogru veya yanlis mi bilemem, ama kötü karakterli bir toplumu anlatiyor bana göre.

Otoriteye ve devlet düzenine ne kadar aykiri ve baskaldiran varsa basüstünde tutuluyor kürtlerde. Böyle özellikleri okuyunca insan daha iyi anliyor neden güneydogu'nun insaninin sürekli kavgaya megilli olduguna dair.

Yazarin son kisimlarda verdigi Islami örnekler ilginc. Örnegin Türklerin neden Hanefi ve Kürtlerin neden Safi oldugunu tesadüf olmadigini söylüyor.

Son olarak kitabin ismi biraz yaniltici.

Son zamanlarda Ittihat ve Terakki dönemi yogun bir ilgimi cektigi icin dogal olarak Ittihatci kadrolarin suikaste kurban gitmesiyle alakali kapsayici bir kitap araken Nemesis Operasyonlari gözüme carpti.

Hollywood sinemasinda dusük bütceli filmlerden tanidigim Eric Bogosian gayet akici bir uslubla yazilmis. Carpitma ve yanlis bilgi gibi maddi hatalar olmasina ragmen (örnegin Varlik Vergisi Türklerden alinmadi diyor, ki bu yanlis) iyi bir arastirma oldugunu kabul etmek gerek, ancak icerik olarak duygusal porno fazlasiyla mevcut.

Ermeni isyanlarina mesrutiyet kazandirmak icin ve katilleri birer kahraman gibi göstermek icin elinden geleni yapiyor. Kismen elestiri yer alsada kendi ulusu icin, genel hatlariyla bizim hosumuza gitmeyen bir sekilde kaleme alinmis. Buna ragmen sirf 'karsi' tarafin mantigini anlamak icin okunmali.

Yakın tarihimizi ve Cumhuriyetimizi şekillendiren İttihatçılık hareketin doğuşundan ikinci meşrutiyete olan süreci 8 farklı İttihatçı liderden yola çıkarak anlatan başarılı ve kıymetli bir eser.

8 farklı kişiliğin biyografisi gibi görünse de aslında yazar hepsinin birbiriyle olan bağlantısını bir dantel gibi örüyor.

Bu tarz kitapların devamının gelmesini diliyorum yazardan ve Kronik Kitaptan.

Kitapta sadece bana göre olumsuz olan taraf biraz fazla alıntı olması. Ben yazarın kaleminden okumayı daha çok seviyorum.

İttihatçılık Hareketi ve Talat-Enver-Cemal gibi onun liderleri hakkında bilgilenmek isteyenler mutlaka okumalı.