E-Dergi

Puslu Kıtalar Atlası, tarihsel üstkurmacanın yetkin bir örneğidir. Yazar, Uzun İhsan Efendi karakteriyle romanın için dahil olmuştur. Descartes'ın "Düşünüyorum, öyleyse varım," felsefesi düşüncesini metnin içinde Rendekâr karakteri üstünden tartışmaya açmış ve bunu Uzun İhsan Efendi üstünden yanıtlamıştır. Romanın temel kurgusu bu tartışmaya dayanmakta, ana karaktere göre tüm dünya Uzun İhsan Efendi'nin zihninde yer aldığı için varlığını sürdürmektedir. Düşünüyorum yerine hayal ediyorum öyleyse varım felsefesi metnin ana fikridir. Puslu Kıtalar Atlası adlı gezip görmeden tamamen yattığı yerden hayal ederek yazan karakterimiz, oğlu Bünyamin'in deneyimleyerek kitaptakileri yaşamasını ister. Evden dahi çıkamayan karakterin yerini oğlu alır. Önce lağımcılar, sonrasında da dilenciler loncası ve devamında da Büyük Efendi'nin yer aldığı istihbarat teşkilatı vasıtasıyla bir postmodern polisiyenin içine dalarız. Osmanlı zamanında geçen roman, tarihin yeniden yaratımı üstüne özel bir eserdir.

Don DeLillo'nun ilk olarak 1985 yılında yayımlanan ve National Book Award ödülünü kazanan romanı Beyaz Gürültü, postmodern edebiyatın önemli eserlerinden biridir. İkinci Dünya Savaşı dönemin hızlı teknolojik gelişmeleri sonrası kuşaklar arasında açılan fark, kaotik ortam, insanların başta televizyon olmak üzere onları uyuşturan "beyaz gürültü"ler tarafından sarılması, gelişen tıpla birlikte uzayan ömürleri saran ölüm kaygısı, deneysel ilaçlar, rakyoaktif madde tehlikesi gibi pek çok konunun anlatıldığı bu roman, postmodern polisiye unsurlarının yer aldığı, dört yüz sayfalık hacmine rağmen gayet akıcı, sürükleyici bir eserdir. Hem meselesi hem de kullanılan teknikler itibarıyla tipik bir postmodern anlatı olan Beyaz Gürültü için bir başyapıttır diyebiliriz. Özellikle meselesi açısından baktığımda postmodern eser okumak isteyenlere mutlaka önereceğim bir kitaptır bu roman.

Kayboluş,Fransızcanın en çok kullanılan sesli harfi olan "E"nin hiç yer almadığı bir romandır.Bu teknik,Eski Yunan şiirlerinden beri kullanılagelen "lipogram"dır.Fakat roman olarak en yetkini Perec'ten gelmiştir.Ana karakter Anton Ssliharf'in kayboluşunu takiben yaşanılan bir dedektiflik macerasının anlatıldığı,postmodern polisiye unsurlarının yer aldığı,metne dahil olan diğer karakterlerin de roman içinde kaybolduğu ya da cinayete kurban gittiği bir romandır. Kitabın çevirmeni Cemal Yardımcı'nın yarı yazarlık iddiası ve bazı bölümlerde metne ara anlatıcı olarak dahil olduğu çevirisi çok özeldir.

Annesinin Nazilerce Paris'ten kaçırılıp Auschwitz kampında öldürülmesi sonrasında yazarın Fransızlara olan tepkisinin romanıdır Kayboluş.Üstkurmaca ve leitmotif tekniklerinin de yer aldığı bu roman,postmodern edebiyat açısından çok önemlidir. Perec'in Oulipo'ya 1967 yılında dahil olmasından sonra yazdığı bu roman,grup içinden çıkan yazarların metinleri arasında da ayrıca mühimdir.

Doğa Cihan'ın ilk öykü kitabı Kafdağı'nı Bastılar, tamamı küçürek öykülerden oluşan bir eser. Kitabın yapısı itibarıyla doğaldır ki çok sayıda öyküyü okuyorsunuz. Dili temiz, küçürekler için gerekli kıvrak zekaya sahip bir yazarla karşı karşıyayız. Toplumsal ve evrensel meseleleri öykülerine gayet güzel yedirmiş. Küçüreklerin kısıtlı alanını iyi değerlendirdiğini düşünüyorum. Gerçeküstünün yer yer göründüğü metinler de mevcut kitapta. Konulardaki çeşitlilik açısından da gayet doyurucu bir eser olmuş. Yazarın bundan sonraki edebiyat yolculuğunun hangi yönde olacağını da ayrıca merak ediyorum. Mesela bin kelime hacimli öykülere çıktığında nasıl metinlerle karşılaşırız acaba. Küçüreklerdeki yeteneğini daha uzun metinlerde de göstereceğini düşünüyorum. Kendisinin bundan sonraki eserlerinin de takipçisi olacağım.

Peyami Safa'nın Yalnızız romanı, felsefi düşünce ve psikolojik analiz tarafı yoğun bir eserdir. İçinde Simeranya adlı bir ütopik ülkenin de yer aldığı bir üstkurmaca romandır. Nietsche ve Marcel Proust gibi kimi yazar ve filozofun eserleriyle de alıntı üstünden metinlerarasılık yapılmış, kimilerinin de düşünceleri ana karakter Samim üstünden tartışmaya açılmıştır. Karakter tahlili, birbirine zıt düşünce sistemlerinin çatışması ve sosyolojik tespitler açısından gayet zengin bir romandır Yalnızız. Elbette kitabın isminden de anlaşılabileceği üzere dönemin iki dünya savaşını geçirmiş, buhranlı neslini de iyi anlatmaktadır. Ayrıca mekan anlamında Paris ve İstanbul şehirleri üstünden de kuşak çatışması güzel bir şekilde gösterilmiş. Yer yer didaktik anlatıma dönse de dönemin şartları içinde değerlendiğinde belirli seviyenin üstünde bir roman olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim.