E-Dergi

Bilge Karasu'nun 1975 - 1976 yıllarında yazdığı ama ancak 1985 senesinde yayımlanabilen romanı Gece, 12 Mart Muhtırası sonrasındaki zamanda gelişen ülkenin kaotik ortamını "gece" ve "gecenin işçileri" üstünden anlattığı bir metindir. Nasıl anlattığı kısmında romanın üstkurmaca olduğunu, yazarın dipnotlar aracılığıyla romanın yazılış sürecini metne dahil ettiğini, ayrıca gece metaforu üstünden alegori yapıldığını, bunun bir distopik ve ayrıca dört başı mamur bir postmodern anlatı olduğunu söyleyebiliriz. Ne anlattığı kısmındaysa çok daha özel bir eserle karşı karşıyayız. Dönemin ölümler, kıyımlarla çevrili zamanını, boğucu ortamı gece ve gündüz metaforları üstünden çok başarılı bir şekilde anlatmış yazar. Postmodern edebiyatı hem teknik hem de fikir anlamında sonuna kadar hissettiğiniz, edebiyatımızın en özel ve farklı romanlarından biri Gece.

Fuat Sevimay'ın 2022 Fakir Baykurt Öykü Ödülü'nü kazanan öykü kitabı Gör Bağır, isminin çağrıştırdıklarıyla örtüşen metinlerden oluşan harikulade bir eser. Görüp de bağıramadıklarımızı, yok saydıklarımızı, görmezden geldiklerimizi, sesimizi kısıp tepkimizi içimizden verdiklerimizi bizlere yeniden gösteren, sadece ülkemizde değil dünyanın farklı coğrafyalarında yer alan ülkelerdeki hikayeleri de bize aktaran özel bir kitap. Biri küçürek olmak üzere dokuz tane öykünün yer aldığı bu yapıtta özellikle "Hurda Franco" öyküsü benim için ayrı yeri olan bir metin. Diktatör Franco'nun heykellerinin İspanya'dan kaldırılışı ve isminin her yerden silinişinin anlatıldığı bu metin, kendi açımdan kitabın en öne çıkan öyküsüdür. Kısacası aldığı ödülü hak eden, yer yer mizahi anlatımla bezenmiş, toplumcu öykülerden oluşan nefis bir kitap Gör Bağır.

1979 yılında Georges Perec'le başlayan Kış Yolculuğu öyküsü daha sonra Oulipo grubu yazarlarından Jacques Roubaud'nun Kuş Yolculuğu adlı metniyle devam etti. Tabii ki diğer Oulipo grubu yazarları da bu devam çağrısını es geçmediler ve 2013 yılına kadar süren bir edebiyat yolculuğu yaşandı. 2021 yılında başta Ayberk Erkay'ın hazırlayışında kolektif bir çeviri yolculuğuyla Kış Yolculuğu ve Peşindeki Öyküler adıyla bu hiper roman yayımlandı. Yazılma süreci çok uzun bir zamanı almış, edebiyatın kendisiyle kedi fare gibi oynayan bu postmodern yolculuk öyküleri, yani hiper romanımız görüp görebileceğiniz en farklı metinlerden biri. Tıpkı yine 1979 yılında yazılan bir başka Oulipo yazarı Italo Calvino'nun Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu adlı hiper romanı bu kitabın bir başka ilham noktasıdır. Önceden intihali anlatan bu enteresan eser, tüm okurlara çok katmanlı ve özellikli bir romanı sunuyor.

Oğuz Atay Roman Ödülü'ne layık görülmüş olan Düş Kesiği, hem üstkurmaca hem de leitmotif açısından oldukça zengin bir metin. Taban, tavan ve gök adlı üç ayrı bölümden oluşan 337 sayfalık bu roman, roman içinde roman kurgusu ve kurmaca karakterle yazarın hikayelerinin iç içe geçmesiyle oldukça katmanlı bir metin. Kendini okura yavaş yavaş sunan roman, son derece zekice kurgulanmış, yazarın kendine has üslubuyla işlenmiş, yer yer de Kafkaesk atmosferle kuşatılmıştır. Özellikle Kafka'nın Şato adlı eseriyle bu romanın "Tavan" bölümü arasında yakınlık kurulabileceğini düşünüyorum. Katmanlı yapısıyla okurlara nispeten zor ve derinlikli bir okuma yapma imkanı sunan Düş Kesiği, aldığı ödülü sonuna kadar hak ettiğini düşündüğüm özel bir eser.

Yazarın vefatından bir yıl önce yayımlanan Afrika Dansı, edebiyatımızın şüphesiz ki en özel, farklı ve deneysel öykü kitabı.
Bu eserdeki öyküleri çözümlerken onun ölümünden sonra Nisan Yayınları tarafından yayımlanan Palyaço Ruşen adlı kitabı da okumakta fayda var. Kitabın ikinci ve üçüncü öyküleri "Bir Gece Yemeği" ile "Foto Febüs" aslında iç içe geçmiş, kolaj tekniğiyle yazılmış ikişer öyküden oluşmaktadır. Palyaço Ruşen kitabında bu metinleri ayrılmış hallerini de görebiliyoruz. "Bir Gece Yemeği", "Yalnızlık" ve "Sır" öykülerini, "Foto Febüs" ise "Tavuskuşu ve Kartallar" ile "Ekilenler" öykülerini içermektedir. "Afrika Dansı" öyküsündeyse yazar Mives Karub olarak öykünün içine kendini dahil etmiştir. Çocukluğundan beri yaşadığı kalp rahatsızlığını, hastane odalarını, ekg makinasını, ikinci eşiyle bir süreliğine yaşadığı Nijerya'yı, oranın kabilelerini, kültürünü öykünün içinde geçirmiştir.