E-Dergi

Mann'ın en güzel eseri, okurken öldürecek derecede dehşet bir kitap. "Edebiyat, bir ayrıcalık değil, bir talihsizliktir, biliniz! Peki ne zaman kendini göstermeye başlar? Erken, hem de pek erken yaşta. Kader ve kainatla uyum içinde yaşamaya hakkınız olduğu bir zamanda. Kendinizi herkesten farklı hissedersiniz, dışlanmış hissedersiniz, diğer insanlarla aranızda zıtlıklar olduğunuzu anlarsınız. Ve en acısı da kalbiniz hâlâ bunun dehşetini duyacak derecede yaşıyor ve seviyordur."

Bu ve bunun gibi onlarca yer, gerçekten müthiş! Özellikle bir kısma bayıldım: Tonio taparcasına sevdiği arkadaşı Hans Hansen'le ortak noktaları bulunsun diye ona "Don Carlos"u okumasını önerir, Hans ise aslında bu garip çocuk Tonio'dan utanmakta ve aynı dostluk sevgisini hissetmez, önceleri geçiştirir, sonra sırf avundurmak için söz verir. Aradan yıllar geçer, ikisi de büyümüştür, Tonio uzaktan izler Hans'ı ve kendi kendine konuşur Hans'a konuşur gibi: "Hans Hansen! Bana o bahçede verdiğin sözü hatırlıyor musun? Don Carlos'u okuyacaktın. Hayır, artık okumanı istemiyorum senden. Yalnız olduğu için ağlayan kraldan sana ne!"

Tavsiye edilir!

Alman Edebiyatı'na bayılan biri olarak, bu edebiyatın temsilcileri arasında en beğendiğim iki yazar: Thomas Mann ve Hermann Hesse'dir. Bu roman zor okuttu kendini, Ulysses'i devirmiş bir adam olarak, böylesi büyük bir destan beklemiyordum doğrusu, hâlâ bitiremedim, sağlam kafayla ve gerektirdiği emeği vererek okumalı. Öyle "Dur bir Hesse okuyayım." deyip alırsanız eline, asla okutmaz kendini; büyülü bir kitap, karmaşık.

Joyce, üslubunun muhteşemliğini aktarıyor bu romanında. Genç bir sanatçıyı anlatırken kendine has terimleri kullanarak romanı zenginleştiriyor. İletişim Yayınları bu tarz eserlere ilgi gösteriyor zaten. Oğuz Atay olsun, Joyce olsun; bilinç akışı teknikli, dili ağır romanların kitabevi, baskı başarılı. Ancak belirtmek istediğim nokta "çeviri." Gerçekten muhteşem, Murat Belge'yi tebrik etmek lazım. Zira Joyce'un romanlarının hangi dille yazıldığını anlamak pek mümkün değil, biraz İngilizce, biraz İrlandaca üstelik kendisinin yarattığı yeni kelimeler. "Mööinek" çevirisi bile başlı başlına neyin ne olduğunu gösteriyor, tebrikler!

Thomas Mann gelmiş geçmiş en büyük üslupçu yazarlardan biridir. Yıllar önce okumama rağmen hâlâ unut(a)madığım "Değişen Kafalar" isimli eser müthiş edebi unsurlar içerir, ruhi tahliller yapar, portreler çizer, betimlemelere hayran bırakır. Mann'ın eserlerinde karakterler öyle çok konuşmaz ama konuştu mu da durmak bilmez, insanı ayrı bir aleme götürür, farklı boyutlara taşır, bu romanda da bunun müthiş bir örneğini görüyoruz. 124 sayfalık bir destan, bütünüyle "müthiş" bir eser, tavsiye edilir.

Thomas Mann'ın her eserinde bir "anlaşılamamazlık" vardır efendim, betimlemelerden oluşmuş resimler, müthiş aktarımlar vardır, bunları anlamak her okuyucunun yapabileceği şey değildir. Hele hele sadece diyaloglardan oluşmuş romanları düstur edinmiş okuyucu, Thomas Mann'ı elbette bu şekilde tenkit eder. bari dünya dışı bir gözden, olağanüstü ruhi tahlilleri yapan bu büyük ustanın hatırına tenkit üslubunuzu hafifletseydiniz.