E-Dergi

Roman'ın konusu, Fransa'nın Cezayir'i fiili sömürgeleştirdiği bir fransız kenti Oran'da geçiyor. Yazar, veba salgınına maruz kalan kentteki olan biteni, insanların ahvalini, salgının seyrine dair gözlemlerini anlatıyor. Salgın zamanında okumak uygun olur diye düşünmüştüm. Oldum olası nobel ödüllü kitaplar ve oskar ödüllü filmler hoşuma gitmemiştir nedense. Yine yanılmadım, yazarın nobel ödülü almış bu kitabını tutmadım, beğenmedim, sıkıcı buldum. Ama bu benim kanaatim, isteyen okur elbette. Kimsenin keyfinin kahyası değilim.

Modern klasikler arasında sayılan Franz Kafka'nın okuduğum bu ilk kitabından doğrusu hiçbir şey anlamadım. Kitap sıkıcı ve saçma geldi bana. Bilmiyorum belki de ben yanılıyorum ama bir anlayan varsa beri gelsin. Başka söze hacet yok.

Bulgar kökenli Dr. Hristo Stambolski (İstanbullu Hristo) gerçekten iyi bir hekim ve iyi bir akademisyen. Zira o yıllar da anatomi'nin kurulması ve yerleşmesine çok büyük katkıları olmuş. Birçok vakayı ayrıntılı not etmiş ve hatıratını da kaleme almış. Yemen'e sürgün olarak gönderildiği yıllar, yolculuğu ve yaşadıklarını okumak ayrı bir zevk oldu. 1870'li yıllarda Osmanlı'da tıp fakültesindeki anatomi eğitimi ve çalışmaları, bugün bu ülkede yeni açılan onlarca tıp fakültesi'nden bile kat kat iyi ve kaliteli durumda imiş. Tıp eğitimi ciddi, disiplinli, hekimler ve muallimler ise gayet iyi. Osmanlı'da ermeni, rum, bulgar, yahudi olmak üzere farklı etnik ve din mensupları tıp alanında da kaydadeğer ve hatırı sayılır hizmetler vermişler. Mesela Dr. Stambolski'nin Yemen'deki askerler ve halk arasındaki Medine Kurdu hastalığı ile ilgili çalışmaları ve verdiği hizmetler gerçekten takdire şayan. Bu ilginç ve sürükleyici hatıratı okumanızı öneririm.

Sefiller romanı ile meşhur fransız yazar Victor Hugo'nun o romanını okumadım ama bu hikâyesini okudum. Ne yalan söyleyeyim beğenmedim ve etkilenmedim. İdam cezasının karşıtlığı konusunda da ikna olmadım. Ben hâlâ adî suçlarda idam cezası taraftarıyım. Meşru müdafaa dışında 'can alanın canı alınır' (kısas) kanaatindeyim. Yazarın bunun tersini savunduğu hikayesi hoşuma gitmedi, okumasanız da olur.

Yakın tarih ve öne çıkan tezlere dair epey bir kitap okudum. Mesela bir misal vermek gerekirse cumhuriyet konusunda Sevan Nişanyan'a ait 'Yanlış Cumhuriyet' adlı kitabı okumuştum. Kadir Cangızbay hoca ise yanlış olmasını bir yana bırakın Osmanlı sonrası kurulan cumhuriyeti 'hiçkimsenin cumhuriyeti' olarak tanımlıyor ve sosyolojik nedenlerini de geniş geniş açıklıyor. Hocanın 2000 öncesi çeşitli yıllardaki yazılarından oluşan kitabı bir günde bir solukta okudum ve sayın ki bugünü okudum. O yıllardaki yazılarındaki tespitlere, çözümlemelere, analizlere ve gelecek öngörülerine hayran kaldım. Alıp okuyun ne demek istediğimi anlayın, küçük hacimli (134 sh) ama ciltler dolusu kitaba bedel.