Tarih yalnızca yaşanan olayların kronolojisi değildir; devletlerin nasıl kurulduğunun, gücün nasıl toplandığının, sınırların nasıl şekillendiğinin ve dünya düzeninin nasıl değiştiğinin hikâyesidir.
Hasan Köse, Sümer’den Endülüs’e ve Endülüs’ten Lozan’a uzanan tarihsel incelemesini, serinin üçüncü kitabı Lozan’dan 2026’ya: Türkiye ve Dünya ile Cumhuriyetin yüz yılı aşkın serüvenine taşıyor.
1923’te Lozan Antlaşması'nın ardından yeni bir devlet merkezinin kuruluşuyla başlayan eser; Cumhuriyet reformlarından sanayileşmeye, İkinci Dünya Savaşı’ndan çok partili hayata, askerî müdahalelerden ekonomik krizlere, Soğuk Savaş’ın sona ermesinden küreselleşmeye, bölgesel çatışmalardan 2026’nın değişen dünya dengelerine kadar uzanan geniş bir tarihsel perspektif sunuyor.
Kitap, Türkiye Cumhuriyeti tarihini yalnızca liderler, hükümetler, seçimler ve savaşlar üzerinden anlatmakla yetinmiyor. Devletin kurum oluşturma kapasitesini, ekonomik kaynaklarını, ulaşım ve enerji ağlarını, toplumsal dönüşümleri, uluslararası ittifaklarını ve stratejik tercihlerini birbiriyle bağlantılı süreçler olarak inceliyor.
Eserin özgün yaklaşımını oluşturan Emergia modeli; merkez, sınır, akış ve gravitasyon kavramları üzerinden devletlerin nasıl güç kazandığını, etki alanlarını nasıl genişlettiğini ve artan ekonomik, askerî ve kurumsal yükler karşısında neden dönüşmek zorunda kaldığını anlamaya yönelik bütüncül bir çerçeve sunuyor.
Bu bakış açısıyla Lozan yalnızca bir barış antlaşması, sanayileşme yalnızca bir ekonomi politikası, NATO üyeliği yalnızca bir güvenlik tercihi, ekonomik krizler yalnızca mali kırılmalar olarak ele alınmıyor. Her biri Türkiye’nin devlet kapasitesini, dış dünyayla ilişkilerini ve tarihsel hareket alanını yeniden şekillendiren dönüşüm eşikleri olarak değerlendiriliyor.
Cumhuriyetin ikinci yüzyılına ulaşan anlatı; yapay zekâ, enerji dönüşümü, göç, iklim baskısı, savunma teknolojileri, dijital ağlar ve çok kutuplu dünya rekabeti üzerinden geleceğin temel sorularını da gündeme getiriyor.
Türkiye hangi koşullarda güçlendi? Hangi dönemlerde kurumsal ve ekonomik sınırlarıyla karşılaştı? Küresel güç merkezleri Türkiye’nin tercihlerini nasıl etkiledi? Ve Cumhuriyetin ikinci yüzyılında devlet kapasitesini belirleyecek temel unsurlar neler olacak?
Lozan’dan 2026’ya: Türkiye ve Dünya, bu sorulara tarihsel süreklilik içinde yaklaşan; geçmişi anlamak kadar bugünü yorumlamaya ve geleceği düşünmeye de katkı sunmayı amaçlayan kapsamlı bir çalışmadır.
Çünkü tarihi anlamak, yalnızca ne olduğunu bilmek değil; olayları ortaya çıkaran güçleri, ilişkileri ve değişimin yönünü kavramaktır.
