E-Dergi

İslam Coğrafyası'nın içinde bulunduğu ayrışık durumun izâhına kapı aralayabilecek nitelikte bir eser. Fakat bu niteliğin sadece başlangıç olduğu da bir gerçek. Yazarın amacı, Müslümanlar arasındaki farklı düşünme ve ihtilâfların çıkış noktasını bir 'tespit' olarak ortaya koymak. Yazara göre, Cahiliye Dönemi insanı, İslam ve Kur'an-ı Kerimle tanışınca, öncesinde hiç de alışık olmadığı biçimde bir serbesti kazanmıştır. Bu serbesti "tefekkür" yani "düşünce özgürlüğü"dür. Bu özgürlüğün kullanılmasıyla farklı yorumlayabilme yeteneği kazananlardan bazı kişi ve gruplar ayrışma ve saflaşmalara sebep olmuştur. Yazarın önemle üzerinde durduğu nokta ise, Müslümanlar arasındaki ilk ihtilâfların, ilk farklı düşünme ve yorumlamaların, bilinenin aksine kendi cemiyeti içinden çıkmış olmasıdır. Yine yazara göre, insanların elde ettiği bu farklı düşünme ve yorumlayabilme serbestisi, bir süre sonra bölgedeki diğer inançlar ve felsefî yaklaşımlarla etkileşim içine girerek mezhepsel boyuta ulaşmıştır. Yazar, elim bir olay sonucu kaybolmuş olmasaydı büyük ihtimâlle eserin devamını getirirdi. Uzmanları tarafından akim kalmış bu konunun devamının getirilmesi büyük yarar sağlayacaktır. Okunması çok zaman almayan ama tespitinin can alıcı olduğunu düşündüğüm eserlerden...

Bu eseri ortaöğretim gördüğüm yıllarda okumak isterdim ama kısmet biraz daha yaşlanıncaymış. Bir iki saatte okunup biten, rahat okunur, kolay anlaşılır bir eser. Yalnız, okunması ve anlaşılmasının kolaylığı yanıltmasın. Konusunun derinliği ve etkisi oldukça yüksek. Eser, Yusuf El-Kardavi'nin eseri yazdığı yaş (15 civarı) ile değerlendirildiğinde hayli ironik bir sonuç çıkıyor ortaya. Kerli ferli, mürekkep yalamış, tuğla fabrikası üretimiyle roman yazan ve sadece birinin yazdığı romanlardan kitapevlerinin bir duvarı örülebilen, "hidâyet", "tasavvuf" ve "tarîkât" yazarlarına 90 sayfalık "hakîkat" tokadı bu kitap... Kitabın ciddiye alınmadan neşredildiği izlenimi veren editöryal hataları ve çoğunlukta çeviriden kaynaklandığını düşündürten mantık hataları var. İmlâ ve kelime hataları okumayı engellemese de kitapseveri üzücü nitelikte. Zirâ buradaki saygı gerektiren ciddiyet sadece yazarın zâtına, okura ve emeğe değil en başta kitap kavramının bizâtihi kendisine olmalıdır...

Roman, hikâye ve şiir eserleri sadece birer edebî metin değildir. Edebî metin olmakla birlikte, yazıldığı döneme ve yere ait sosyal, kültürel, ekonomik, siyasî, coğrafik ve tarihî bilgiler içerir. Jane Austen’ın yazdığı ‘Aşk ve Gurur’ adlı eser de bu minvâlde değerlendirilebilecek özelliklere sahip ‘Dünya Klasikleri’nden. Eseri, hayallere dalıp romantik bir roman gibi okurken, XIX. Yüzyıl İngiltere'sinin toplum yapısını, kadının toplumdaki statüsünü ve evliliğe nasıl bakıldığını gözlemlenebilir. 400 sayfa olmasına rağmen oldukça akıcı ve sürükleyici. Eseri almayı düşünen kitap dostlarına kısaltılmış olanı yerine bunu almalarını tavsiye edebilirim...

Kitabın hacminin küçük olmasına rağmen can alıcı tespit ve önerilerle dolu olması çok sevindirici. Tarihsel süreçte sosyoloji alanında Müslüman sosyologların özgün çalışma yapmamalarının ele alındığı eserde, bir takım çalışma yapanların da oryantalist davranarak Batı literatürünü ve metodolojisini kullandıklarını belirtiyor. Yazarlar bu durumu Batı tarzı eğitim ve sonrasında oluşan düşünce tavrıyla açıklıyor. Mevcut sosyoloji kuramlarına kısaca değinerek İslam'la neden uyuşamayacağını belirtilerek, Auguste Comte ve İbn-i Haldun'un kuramlarını karşılaştırılıyor bir anlamda. Yapısay-Deneycilik, Çatışma Kuramı ve Etkileşimci Yaklaşım yöntemlerini kısaca irdeledikten sonra İslamî bir eğitim ve ekolün nasıl olması gerektiğine dair açıklamalarda bulunuluyor. İslam coğrafyasında çok ihmal edilmiş olan sosyoloji ilgilileri için okunması elzem eserlerden diye düşünüyorum...

Fiyat ve baskı kalitesi iyi lakin görme problemi olanların bir daha düşünmesini tavsiye edebilirim. Eserin boyutundan dolayı oldukça küçük olan yazısı bazen yorucu olabiliyor. Onun dışında oldukça pratik ve kullanışlı.